is toegevoegd aan je favorieten.

Tijdschrift voor volkshuisvesting; orgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en den Nationalen Woningraad, jrg 19, 1938, no 3, 1938

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van gemeenten andererzijds is een instantie met een kleiner gebied gevormd, de Bezirksstelle, die in den regel toegevoegd is aan den Regeeringspresident.

Terwijl het nieuwe regime in Duitschland door deze en andere maatregelen gunstige voorwaarden heeft geschapen voor een harmonische ruimtelijke ordening van het geheele Rijksgebied, heeft het fascistisch bewind in Italië op dit punt nog weinig bewerkt. Nog altijd geldt daar alleen een wet van 1865, die gemeenten met een bevolking in de kom van meer dan 10.000 inwoners machtigt tot het ontwerpen van een stadsplan, maar die in de vaststelling van plannen van grooteren omvang niet voorziet. Zijdelings heeft de Regeering echter in enkele gevallen door radicale annexaties de samenstelling mogelijk gemaakt van plannen, die naar hun aard als streekplannen kunnen gelden. Ook aan de belangrijke kolonisatie-werkzaamheden in de streek van de Pontijnsche moerassen heeft een streekplan ten grondslag gelegen.

De schrijver van het Italiaansche praeadvies drukt den nationalen trots over het welslagen van deze kolonisatie aldus uit dat ~for centuries the reclamation of the Routine Marshes has claimed the ineffectual efforts of Emperors and Popes”.

Tegenover de vele bizonderheden over allerlei werkzaamheden, die met het streekplanwerk slechts in verwijderd verband staan, en de factoren, die de noodzakelijkheid van dit werk hebben versterkt, treft het dat weinig woorden zijn besteed aan de wetenschappelijke voorbereiding, ofschoon ook hiernaar uitdrukkelijk was gevraagd. Wellicht zullen de praeadviezen over dit speciale onderdeel voor het dit jaar te houden Internationaal Aardrijkskundig Congres te Amsterdam onze kennis hiervan kunnen aanvullen. Intusschen is het zeker niet toevallig dat zelfs het rapport over Engeland, waar aan de survey zoo veel zorg wordt gewijd, hieraan stilzwijgend voorbijgaat, om des te langer stil te staan bij de verwerking van de voorbereidende rapporten in wettelijke streekplannen en de uitvoering van deze. Het is duidelijk dat zich hierin afteekent hoe het streekplanwerk in Engeland langzamerhand in een nieuw stadium komt, dat nieuwe moeilijkheden administratieve en organisatorische opwerpt, die thans de volle aandacht opeischen. De ondervinding, die men in Engeland in de praktijk met de consequenties van het streekplanwerk heeft opgedaan en de soepele wettelijke regeling, die veelal ruimte laat voor een keuze uit verschillende mogelijkheden, maken dit rapport ook voor Nederland bij uitstek leerzaam.

De werkwijze in Engeland stemt in zooverre met die in verscheidene Nederlandsche provincies overeen dat men ook daar aanvankelijk alleen adviseerende rapporten heeft samengesteld. Er werd dan door de samenwerkende plaatselijke autoriteiten een gemeenschappelijke commissie gevormd, die in den regel de opstelling van een rapport aan één van de bekende adviseerende stedebouwkundigen opdroeg. De afbakening van de streekplangebieden geschiedde naar geografische gezichtspunten, onverschillig hoe de administratieve grenzen werden doorkruist. Evenzoo hield het feit, dat de resultaten van het onderzoek geen onmiddellijke rechtskracht hadden, de sfeer van het werk vrij van de overweging van eng-plaatselijke belangen. Zoo is de eer-

biedwaardige serie van Engelsche streekplanrapporten ontstaan, welke de praeadviseur te recht noemt ~one of this country’s best and largest contributions towards modern planning”. De vraag is nu echter op welke wijze aan de in een dergelijk rapport aanbevolen maatregelen het best rechtskracht kan worden gegeven. Soms wordt daartoe de adviseerende commissie omgezet in één met uitvoerende bevoegdheden, maar meestal is het oorspronkelijk afgebakende gebied daartoe te groot en wordt het in eenige kleinere eenheden, elk met een eigen commissie gesplitst. Op deze wijze viel bijv. het streekplangebied van Manchester ten slotte in acht kleine districten uiteen. In enkele gevallen wordt naast de nieuwe commissies de oude, die alleen een adviseerende taak had, in stand gehouden om een wakend oog te houden op het handhaven van den samenhang van het door haar ontworpen streekplan. In andere gevallen heeft men in dit opzicht vertrouwd op het bestaan van het streekplanrapport, dat den Minister bij de beoordeeling van de wettelijk vastgestelde plannen, die aan zijn goedkeuring onderworpen zijn, als leidraad kan dienen.

Bij vergelijking van hetgeen deze tweede fase van het streekplanwerk heeft opgeleverd met de resultaten van de eerste is er wel reden tot teleurstelling. Eenerzijds blijkt er een groote achterstand te bestaan in het belichamen van de rapporten in wettelijke streekplannen. Terwijl er reeds in de bibliotheek van ons Instituut meer dan 50 Engelsche streekplanrapporten aanwezig zijn, is nog slechts één groot streekplan, dat voor het gebied van Aberdeen vastgesteld en goedgekeurd Andererzijds steken de wettelijke plannen, voor zoover de opzet daarvan zich laat beoordeelen aldus de praeadviseur ongunstig af bij de adviseerende, doordat de neiging bestaat om wel allerlei details hieruit over te nemen, maar de fundamenteele elementen ter zijde te stellen.

Waaraan is dit verwateren van de deskundig ontworpen streekplannen toe te schrijven?

De Engelsche praeadviseur, de bekende stedebouwkundige Patrick Abercrombie, stelt dit voor een deel op rekening van de ontoereikende bevoegdheden, die de wet toekent. Overigens wijst hij op de gebrekkige regeling van de aansprakelijkheid der samenwerkende gemeenten voor het betalen van schadevergoeding aan verongelijkte grondeigenaren. De bestemmingen, die in dit opzicht de grootste kosten meebrengen, vallen allicht op het grondgebied van kleinere randgemeenten, waar het streekplan, in de eerste plaats ter wille van de groeiende stedelijke agglomeraties, allicht open ruimten zal willen reserveeren. Het spreekt vanzelf dat die randgemeenten weinig geneigd zijn aan een wettelijk streekplan haar medewerking te verleenen, als zij de kwade kans loopen de kosten te moeten dragen van schade, die eigenaren op haar territoir meenen te lijden. Verder doet zich het verschijnsel voor dat vele plaatselijke autoriteiten meer bedacht zijn op verhooging van de belastbare waarde binnen haar grenzen dan op een bevredigende ontwikkeling in streekverband. Dit wordt een bron van moeilijkheden, zoodra het plan aan de

De rapporteur heeft hier blijkbaar afgezien van de kleinere streekplannen, die meer het karakter van gemeenschappelijke uitbreidingsplannen hebben.