is toegevoegd aan je favorieten.

Tijdschrift voor volkshuisvesting; orgaan van het Nederlandsch Instituut voor Volkshuisvesting en den Nationalen Woningraad, jrg 22, 1941, no 4, 1941

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

niet zelden doorgevoerd met een aan grondversnippering grenzend resultaat. Achtkarspelen. Ik kies uit de voorbeelden, die voor het grijpen zijn: de gemeente Achtkarspelen, waar in 1930 bijna 15.000 menschen woonden in 3573 woningen. Eigenlijke dorpen zijn hier slechts

Hierbij teeken ik aan dat Buitenpost, Twijzel, Drogeham, Rottevalle en Surhuisterveen zich grootendeels langs de verkeerswegen hebben ontwikkeld en dat er van komvorming, zooals zich die in de kleidorpen heeft gevormd, nauwelijks sprake is.

Verder zijn in de bevolkingsstatistiek opgenomen als dorpen, Twijzelerheide, Boelenslaan en Harkema Opeinde. Dit lijkt mij, stedebouwkundig, zeer aanvechtbaar, hier is alleen sprake van een onregelmatige lintbebouwing zoowel aan verharde als aan onverharde wegen, met veel verspreide, wilde bebouwing aan paden, wijken en slooten of zoo maar ergens op een akker. Ter illustratie hoe het landelijk gebied verkaveld en bebouwd is in den loop der jaren, heb ik een foto genomen van de plannen in onderdeelen van Harkema Opeinde.

Lintbebouwing aan den Rijksweg.

Buitenpost met 1453 inwoners in 401 woningen l’wijzel 709 „ 186 .. 1) Koeten 734 „ 193 Drogeham 569 „ 145 Rottevalle 259 „ 70 Surhuisterveen 1016 „ 364 Surhuizum 491 „ 112 Augustinusga 698 „ 164 Fr. Stroobos 225 „ 66 Gerkesklooster 552 „ 106 6706 1807

in de kernen der gemeente in het landelijk gebied Adorp 1000 inwoners 411 inwoners Bedum 4013 1877 Baflo 2155 557 I’otaal 8168 2845

afb. 3, en Boelenslaan, afb, 4, die m.i. een aandachtige beschouwing waard zijn.

Naar de volkstelling 1930, woonden van de 15.000 inwoners van de gemeente Achtkarspelen 7000 in de kernen en 8000 in het landelijk gebied. Daar tot de kernen bijna alle bebouwing wordt gerekend, die aan de verharde wegen is ontstaan, moet worden aangenomen, dat van de genoemde 8000 inwoners, die in 1800 woningen gehuisvest waren, het overgroote gedeelte aan zandwegen, paden etc. heeft gebouwd. Zoo zijn er b.v. in Harkema Opeinde en Boelenslaan slechts 2 verharde wegen door elk gebied. De aangegeven wegen zijn grootendeels ontworpen. De gemeente heeft een oppervlakte van 10.338 ha. Vergelijkt men hier nu mee de kleigemeenten Adorp (Gr.) van 2209 ha, Bedum van 5036 ha, en Baflo van 3298 ha, dan krijgt men een nagenoeg even groot gebied, waarin in 1930 woonden:

Op de 10.000 ha zandgrond der zuiver agrarische gemeente Achtkarspelen woonden, zooals reeds vermeld, in het landelijk gebied 8000 menschen, en op de 10.000 ha zware kleigrond van de eveneens agrarische gemeenten Adorp, Bedum en Baflo, tezamen, woonden in het landelijk gebied 2845 menschen.

Sindsdien is de bevolking van Achtkarspelen met rond 1500 inwoners gestegen, die der drie kleigemeenten met rond 300 inwoners, waardoor de bevolking van het landelijk gebied van Achtkarspelen met ruim 800 inwoners en die der drie kleigemeenten tezamen met 75 inwoners is vermeerderd.

Verklaring:

Afb. 3. Harkema Opeinde (gemeente Achtkarspelen)

+ --)—»---iI—Gemeentegrens

— Sectiegrens

H gijH Bestaande landelijke bebouwing

j| Ontworpen wegen

(J. W. Verdenius, Hattem)