Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

» TECHNISCHE RUBRIEK*

HEIT VERTINNEN Het vertinnen van diverse “ ijzeren, koperen en andere gebruiksartikelen wordt nog steeds veel toegepast. Dit gebeurt vooral voor allerlei apparaten en gereedschappen, die met voedsel in aanraking komen. Tin is nu eenmaal een metaal, dat een mooi uiterlijk heeft en bovendien vrijwel nooit schadelijke bestanddelen aan voedsel afgeeft. We wijzen bijv. op de „blikjes” gemaakt uit heet vertinde dunne ijzeren platen, die over de gehele wereld bij dentallen tnillioenen verbruikt worden. Ook tin-lood mengsels worden op gelijke wijze als tin gebruikt, maar alleen voor voorwerpen, waarbij geen gevaar voor afgeven van giftige loodverbindingen bestaat. Een tweede belangrijke toepassing van net vertinnen is in geval diverse metalen gesoldeerd moeten worden: speciaal de radio- en electrische industrie in het algemeen maakt er een ruim gebruik van om talloze puntlasjes met grote snelheid te kunnen aanbrengen Als derde soort toepassing kan genoemd worden het heet vertinnen, ten einde twee verschillende metalen stevig op elkaar vast te maken. Van belang is bijv het vertinnen van staal of brons voor lagers, om er een dunne laag witmetaal in te gieten, die later de assen moeten dragen met zo mln mogelijke wrijving. Niet alle metalen kunnen goed en gemakkelijk vertind worden. Dit is wèl het geval met vrijwel alle soorten ijzer en staal, behalve met hoog gelegeerde soorten (ook van brons). Ook aluminium en zijn legeringen zijn practisch niet te ver-

tinnen, evenmin als zinken voorwerpen uit de spuitgieterij. De aangebrachte tinlaagjes hebben een dikte, liggend' tussen 0.0075 en 0,0375 mm. Dikkere en dunnere laagjes kunnen niet verkregen worden door heet vertinnen, maar worden meestal galvanisch aangebracht en de dikkere wel door verspuiten van het gesmolten of gepoederde tin op de onderlagen Veelal worden de goed gereinigde te vertinnen voorwerpen in gesmolten tin gedompeld en aa enkele seconden er weer uit gehaald. Soms wordt een tinnen staaf, of poeder op de sterk verhitte voorwerpen uitgestreken, terwijl zeer grote stukken tegenwoordig meestal vertind worden, op de plaats van gebruik door ze te bespuiten met een „pistool’ Voorwerpen, die met hard soldeer uit onderdelen opgebouwd zijn, kunnen met voordeel vertind worden door dompelen ineen tinbad. Wordt echter zacht soldeer gebruikt, dan zouden de lassen oplossen, zodat dan galvanisch vertinnen aangewezen is Bij net vertinnen van grote aantallen zeer kleine voorwerpen, zoals haken en ogen, moeten deze na het vertinnen direct behandeld worden met speciale machines, zoals centrifuges, om de overmaat aan tin te verwijderen en te beletten, dat ze aan elkaar solderen. Ook hiervoor prefereert men veelal het galvanisch vertinnen in ronddraaiende trommels, omdat hierbij betere effecten bereikt worden al is er langer tijd voor nodig. Kleine voorwerpjes uit geelkoper voeren, bij heet vertinnen door dompelen, tot snelle verontreiniging van de tin, omdat

het zink uit het geelkoper snel er in oplost. Alle te vertinnen voorwerpen moeten tevoren goed gereinigd worden. Aan de zuivere oppervlakte vormt dan tin met het materiaal een legering. Dit is een heel dun beschermend laagje, dat dan bedekt wordt met een dun tinlaagje. Voor goed werk moet zowel het laagje van die legering als dat van tin goed samenhangend gemaakt worden. Dit vereist veel handigheid en ervaring, De diverse bewerkingen voor het verkrijgen vaneen goede vertinning zijnde volgende: 1. Inde eerste plaats goede reiniging van de oppervlakken. Meestal is goed ontvetten voldoende, maar meermalen moet het oppervlak mechanisch gereinigd worden door slijpen of door zandblazen (met kunstmatige ijzerhagel). 2. De oppervlakte bevat daarna nog allerlei oxyden, die weggebeten dienen te worden, wil het eigenlijke metaal goed bloot komen. 3. Meestal moeten „vloeimiddelen” (fluxes) gebruikt worden, om te zorgen dat het gesmolten tin zich hecht aan de legering, zodat een samenhangend laagje van bovenbedoelde legering zal kunnen ontstaan. 4. Het dompelen m het tinbad kan soms in eenmaal aflopen Soms moeten echter meerdere tinbaden met diverse soorten van vloeimiddelen toegepast worden. 5. Na het omhoog halen uit het tinbad, moet de overmaat aan tin verwijderd worden, willen geen druppels of strepen ontsierend werken. Een handige vertinner weet hoe dat vermeden moet worden.

Dikwijls is centrifugeren of een trillingsbehandeling nodig 6. Inde meeste gevallen is verdere afwerking niet nodig. Het kan echter voorkomen dat achtergebleven vloeimlddel verwijderd moet worden. Afwrijven met zaagsel of houtmeel is gewoonlijk wel voldoende. Voor hoogwaardig werk dat een mooi oppervlak moet hebben, wordt wel gebruik gemaakt van zeer fijn verdeelde polijstmiddelen. Meestal is uiterst fijn vermalen of chemisch neergeslagen krijt volkomen voldoende om een mooi oppervlak te geven v. O. BOEKBESPREKING De gereedschapmakerfj. ten dienste van fabrikanten, bedrijfsleiding, vakmensen en hen die belangstellen inde meest moderne werkmethoden, door H J Otterloo Techniek en Ambacht-serie No 40, 113 blz., met 143 afbeeldingen en 5 tabellen. Prijs f4.—, Uitgave N.V. Uitgevers Mij. AS. E Kluiver. Deventer De verdienste van dit boekje is, dat aan de hand van tal van afbeeldingen, ontleend aan catalogi van verschillende fabrikanten van gereedschapswerktuigen, een overzicht met een toelichting wordt gegeven van de werktuigen die bij het gereedschapmaken worden gebruikt. Het maken van gereedschap is er niet in besproken. Het is een vaak vernomen klacht, dat men aan afbeeldingen verkregen door reproducties van foto’s zo weinig heeft. En wanneer men dan reproducties maakt van reeds gereproduceerde foto’s en die afdrukt ■op minder geschikt papier, dan zijn in vele gevallen de afbeeldingen waardeloos. Ook in dit boekje komen afbeeldingen voor, die het werkelijk niet halen. Ineen eventuele herdruk zouden we gaarne meer goede tekeningen en minder foto’s zien. v.d. Z.

* OVERZICHT VAN HET LEDENTAL VAM ONZE BOND *

5B 3e KWARTAAL 1949 59 6O. cn g “ 01 ®*- . 2; —IS o _ 62. Afdeling: ■§ •-« -SrH. -S "1 lS 2 63. §Ö• § S? mS S-g 64. ■8 3 qj M 'go 65. J-i J-. 6g 67 1. Aalten 24 23 23 22 68. 2. Alkmaar 275 297 302 306 69. 3. Almelo 141 148 148 145 70. 4. Alphen a. d. Rijn 130 125 122 123 71, 5. Amerongen 50 52 53 53 72 6. Amersfoort 331 352 359 362 73, 7. Ammerstol-Bergambacht 47 50 49 5074. 8. Amsterdam 6496 6995 7023 7072 75. 9. Apeldoorn .’ 613 617 621 627 76, 10. Appingedam 287 292 290 286 77. 11. Arnhem 895 935 940 946 78. 12. Assen 137 134 133 136 79, 13. Axel 26 30 30 30 80. 14. Baarderadeel 24 24 22 81 15. Baarn 125 127 128 129 82. 16. Barneveld 52 37 38 39 83. 17. Bedum 32 35 34 34 84. 18. Bellingwolde 44 44 45 45 85 19. Bergen op Zoom 112 106 105 107 86. 20. Beverwijk 320 333 335 333 87. 21. Bilt, De 143 158 157 155 88 22. Bodegraven 30 30 28 89 23. Borne 46 4848 49 90. 24. Boskoop 38 43 39 44 91. 25. Breda v 446 455 447 440 92. 26. Breskens 42 42 45 93 27. Brummen 287 277 278 278 94. 28. Bussum 198 208 209 209 95, 29. Capelle a. d. IJssel 545 523 528 528 96. 30. Coevorden 49 49 49 97, 31. Culemborg 259 259 257 254 98. 32. Dedemsvaart 31 35 35 35 99, 33. Delden 24 23 23 100. 34. Delft 989 1028 1028 1030 101. 35. Delfzijl 139 145 143 143 102. 36. Deventer 663 693 697 713 103. 37. Dieren 478 506 508 512 104 38. Dinxperlo 33 34 34 34 105, 39. Doesburg 196 203 203 203 106. 40. Doetinchem 205 210 210 206 107 41. Dokkum 58 57 57 54 108. 42. Doom 58 62 62 62 109. 43. Dordrecht 2656 2704 2698 2701 110. 44. Drachten 70 57 55 55 111, 45. Driebergen 139 134 136 133' 112. 46. Edam 33 30 30 31 113. 4?- Ede 99 96 96 107 114. 48 Eelde-Paterswolde 24 115. 49. Egmond aan Zee 27 29 32 116 50. Eindhoven 638 606 607 608 117. 51- Eist 32 35 34 36 118. 52. Emmen 95 100 97 102 119. 53. Enkhuizen 53 52 .51 46 120. 54. Enschede 383 416 416 419 121. 55 Franeker 73 50 51 51 122. 56 Geldermalsen 138 144 143 139 123. 57. Geleen-Sittard 26 27 28 27 124.

127. Gendringen 74 75 76 76 128. Goes 88 104 101 102 129. Goor 41 40 40 40 130. Gorinchem 1193 1187 1175 1174 131. Gorredijk 162 194 193 203 132. Gorssel 82 84 84 83 133. Gouda 216 238 242 251 134. Gouderak 71 47 46 45 135. Groningen 841 871 874 878 136. Grouw 83 91 91 92 137. Haag, Den 4259 4329 4346 4370 138. Haaksbergen 35 35 35 37 139. Haarlem 1373 1421 1416 1405 140. Haarlemmermeer 23 24 23 141. Hardenberg —; 36 38 142. Harderwijk 26 31 32 31 143. Hardinxveld 321 332 327 326 144. Harlingen 110 97 98 98 145. Hattem 100 99 99 99 146. Heerde 87 89 89 147 s-Heerenberg 18 18 19 17 148. Heerenveen 199 197 191 189 149. Heerlen 37 37 37 150. Helder Den 4848 47 44 151. Hendrik Ido Ambacht... 336 322 323 324 152, Hengelo (O.) 768 666 647 650 153. s-Hertogenbosch 88 84 84 82 154. Heusden 76 71 72 72 155. Hilversum 701 714 730 741 156. Hoogeveen 194 201 197 190 157. Hoogezand-Sappemeer .. 166 172 173 172 158. Hoorn 57 66 65 63 159 Huizen (N.-H.) 12 160. Hummelo-Keppel 57 58 58 58 161. Joure 54 49 45 44 162 Kampen 339 328 325 325 163, Kinderdijk 601 599 601 601 164. Krimpen a. d. Lek 317 309 307 309 165. Krimpen a. d, IJssel ... 724 711 711 713 166. Krommenie 37 40 39 40 167. Leeuwarden 502 509 518 520 168. Leiden 1173 1163 1151 1158 169 Lekkerkerk 230 235 237 239 170. Lemmer 20 18 18 18 171. Lochem 56 58 68 67 172. Loenen (Gld.) 28 28 24 24 173. Maarssen 75 78 77 79 174. Maassluis 147 151 149 138 175. Maastricht 90 103 103 94 176 Maurik 31 36 36 36 177. Meppel 165 191 193 196 178. Middelburg 490 489 484 486 179. Middelharnis 31 26 25 25 180. Moordrecht 28 29 29 181. Muiden 73 74 73 74 182. Neede 108 100 95 94 183. Nieuwerkerk ad IJssel 51 51 51 53 184. Nieuwkoop 33 28 29 29 185. Nieuw' Lekkerkerk 253 250 248 248 186. Nleuwleusen 48 54 54 59 187. Nieuw Weerdinge 37 31 28 25 188. Numansdorp 51 54 54 54 189. Nunspeet 94 94 88 91 190. Nijkerk 61 58 56 53 191. Nijmegen 407 405 404 405 192. Nijverdal 50 46 46 44 Olst 56 64 63 67

Oosterbeek 111 119 120 115 Oostvoorne 45 49 49 48 Oud Alblas 69 65 66 66 Oud Beyerland 119 121 121 120 Oude-Pekela 51 67 70 72 Papendreclit 323 313 311 308 Pernis 122 116 115 115 Poortugaal 29 26 25 25 Purmerend 73 75 77 76 Renkum 38 37 37 37 Rhenen 46 62 60 62 Rhoon 32 31 31 31 Ridderkerk 1167 1094 1090 1087 Roosendaal 45 24 23 23 Rotterdam 10228 10023 9980 10003 Rljssen 34 35 34 33 Behagen 41 42 43 42 Scherpenzeel 108 93 94 100 Schiedam 2377 2377 2379 2376 Schoonhoven 115 109 108 108 Sliedrecht 563 535 530 530 Sneek 169 174 172 176 Soest 59 60 60 62 Spijkenisse 51 52 52 51 Stadskanaal 41 44 41 43 Steenwijk 48 44 44 44 Streefkerk 53 54 54 53 Terborg-Gaanderen 105 103 103 104 Terneuzen 127 127 126 143 Tiel 461 468 467 476 Tilburg 118 130 131 126 Uithuizen 24 28 28 31 Utrecht 2489 2547 2547 2556 Vaassen 623 622 623 618 Veendam 206 225 226 226 Veenendaal 148 142 136 106 Velp 423 446 447 448 Venlo 4850 51 50 Vianen – Vreeswijk 110 99 98 98 Vlaardingen 1050 1067 1073 1074 Vlissingen 1379 1464 1488 1513 Vorden 114 112 112 112 Vreeland 25 25 25 24 Vries-Zuidlaren 106 98 97 94 Waddinxveen 44 52 51 49 Wageningen 129 131 131 133 Weesp 157 166 164 160 Westerbroek 39 43 46 45 Winschoten 161 206 205 205 Winterswijk 139 141 140 139 Woerden 65 54 53 53 Wolvega 42 38 38 37 Wormerveer 123 119 119 123 Woubrugge 40 41 40 40 Woudenberg-Maarn 70 75 76 74 Wijhe 26 23 23 24 Utst 29 29 29 IJmuiden 463 514 515 518 IJsselmonde 313 307 310 309 Zaandam 320 350 358 361 Zaandijk 116 121 121 122 Zaltbommel 173 175 173 173 Zeist 350 374 375 379 Zevenhuizen 53 54 53 54 Zlerikzee 35 45 44 44 Zutphen 372 390 389 396 Zwolle 213 246 241 243 Verspr. leden en groepen 360 331 331 321 65151 66439 66442 66620

6

Sluiten