is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 36, 1938, no 16, 15-01-1938

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Belijdenis

Verontschuldigen wij ons niet, wij allen zijn medeplichtig aan het bloed der gevallen strijders van de landen, waar oorlog woedt,

waar het licht van de zon wijken moet

voor de schaduw van kanonnen en soldaten, waar de mensen niet weten, waarom zij haten, en de geur van kruiden, die heilzaam was.

verpest is door nevel van giftig gas. Wee ons, dat wij dadeloos gedogen en dat wij zelfs niet getuigen mogen

tegen de zonde, dat de grond, die voeden moet, wordt gemest met mensenbloed.

Laten wij eerlijk onze schuld belijden, want als kinderen waren wij ingewijden in de zekerheid van het duidelijk verbod, ongezien en ongehoord, in ons van God,

heilige geldigheid: Gij zult niet doden! En nu? Wij doden en dienen valse góden. Laten wij erkennen ons tekort aan moed, om te herstellen een ontheiligd goed.

een belofte, die wij ons zelven deden als kinderen, toen wij waarheid beleden en ons hart wees verontwaardigd af

het vege voordeel, dat de leugen gaf. Wee ons, volwassenen, die beter weten, en ach, dat wij willen rechtvaardig heten!

Verontschuldigen wij ons, dat wij geboren zijn, nu namaak en goud hebben eend’re schijn

en de leugen zich zo ging vermommen, dat zij de waarheid doet verstommen?

Erkennen wij, dat wij zijn misleid door onze sluwe zelfzuchtigheid en dat wij de Liefde hebben verraden, toen wij het paleis der leugen betraden.

Vergeef ons, o Liefde, het verblind verraad, verzoen ons met U, wij boeten het kwaad. Wij willen weer kind’ren zijn en niet moorden. Hoor opnieuw ons zingen in koor den

klank van uw lied: Er zij vrede op aard! want gij hebt ons willen tot Waarheid geklaard.

LEO RIKMENSPOEL.

De vloed komf op: versterkt de dijken!

Reeds vaker heeft de Oxford-beweging getoond, voortreffelijk op de hoogte te zijn van de moderne publiciteitsmogelijkheden. Daarom kan het nauwelijks verwonderen, dat ze thans ook gegrepen heeft naar het technisch meest volmaakte product van hedendaagse primitiviteit: het fotoboek.

Het gebrek aan kieskeurigheid, bij meerdere gelegenheden al in de propaganda aan de dag getreden, blijkt hier, voor ieder, die nog ogen heeft om te zien en hersens om na te denken, op een ontstellende mate in deze vijftig bladzijden a raison van vijftig cent. Het is niet duur voor een zó overvloedige hoeveelheid ergernis.

Dit christelijk platenboek voor kinderlijke zielen is kennelijk bestemd voor de tallozen, die van de Oxford-beweging alleen bij geruchte hebben gehoord. Dat zijn er duizenden, en helaas missen daarvan de meesten de nodige humor, om de legenden van veranderde zielen, die nu géén warm scheerwater nodig hebben of wél lauwe broodpap lusten, met een glimlach te weerstaan. Ik vrees, dat dezulken ook het zwemvest missen om boven water te blijven bij déze opkomende vloed

Het boek telt, ais men het omslag meerekent, 52 bladzijden. Daarvan zijn de pagina’s: 1,2, 3, 4,5, 6,7, 8,9, 10, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 40, 50, 51 en 52 precies even geschikt voor de aan-

prijzing van iedere andere heilsleer, communistisch, fascistisch, politiek of religieus om het even. Van de overige bladzijden kan men ook ruim de helft met enige nuchterheid onmiddellijk schrappen. Het gedeelte, dat zich dan wél grotendeels met de Oxford-beweging bezig houdt, wordt ingeleid (pag. 11) met een zestal korte getuigenissen, onder de leuze: Mensenwijsheid heeft gefaald, maar God heeft een plan. Dat is voorwaar geen kleinigheid: het klinkt bijvoorbeeld véél overtuigender dan te zeggen: Kapitalistische wijsheid heeft gefaald, maar de S.D.A.P. heeft een plan. Want in Oxford-stijl verbindt men het eeuwenoude, eerbiedwaardige woord „God” met het nieuwe, reeds eerbiedwaardig geworden woord „Plan”. Doch hoe ziet dit plan er uit?

Met aandacht, met inspanning heb Ik gezocht naar één concrete aanduiding van dit plan. Tot ik ten langen leste begreep, dat Gods Plan, merk Oxford, niet ter discussie staat, voor debat noch polemiek beschikbaar is, en uiteraard evenmin voor verbetering vatbaar. Zo begint de leuze ~God heeft een plan!” wei erg veel te gelijken op de laatste frase van een middenstand, die aan het einde van z’n klasseheerschappij gekomen, de planmatige economie nog zolang mogelijk zal trachten tegen te houden, maar zichzelf redt in de planmatige mystiek van een mystiek plan Gods. Wat de zes

persoonlijkheden vertellen op pag. 11, is pure klinkklank; gemoderniseerde tale Kanaans, algemeenheden en tegenstrijdigheden. Of is het niet een kostelijke ironie der geschiedenis, dat pal onder elkaar een plaatsje hebben gevonden: Zijne Excellentie mr. J. A. N. Patijn, Minister van Buitenlandse Zaken, thans pijnlijk berucht vanwege zijn voorstel tot erkenning van Abessinië als Italiaans gebied, èn Tsjang Kai Tsjek, leider van het wanhopig strijdende China, die van de Oxford-beweging verwacht, dat ze de wedergeboorte van zijn aangerande natie zal bevorderen en bij zal dragen tot een nieuw zedelijk besef onder alle volkeren der wereld? Zou Tsjang Kai Tsjek onder dit nieuwe zedelijke besef soms óók het recht van de sterkste verstaan?

Onmiddellijk hierna zwemmen op bladzijde 12 en 13 vier veranderden met zalige glimlach in een bain-mixe, zonderling genoeg met colbert en jumper aan, in plaats van badpak. De rest is navenant: praatjes bij plaatjes. Lieve grootvaders met baarden. De langste extratrein, die ooit door het Canadese Rotsgebergte reed. Frank Buchman als bloedbroeder in de stam van de Stoney-Indianen (gaat dat zien! gaat dat zien!). Buchman bij de Zwitserse Volksvertegenwoordiging; Oxford bij de Volkenbond. Een front van vaderlanders: iedereen door God geleid! Zij smeden een nationale eenheid, die niet gedoogt, dat iets of iemand het volksleven ondermijnt. (Wat betekent zoiets precies?) Nederland moet zijn: een land, waarin alle leeftijden, alle beroepen, alle standen, alle rassen samenwerken tot een nationaal doel: het verwezenlijken van Gods plan! (Welk plan? Mond dicht! Gods plan!).

Gods plan voor de industrie; Gods plan voor de bedrijven; Gods plan voor het platteland; Gods plan voor Jan en Piet; Gods plan en de fruithandelaar; Gods plan op muziek; Gods plan en het gezin

Zie bladzijde 46: „een veranderd fruithandelaar” God moge voor dezen man wel een plan extra hebben, anders is hij over de kop, eer hij het weet.

Zie bladzijde 48: „Mevrouw Streeter, echtgenote van den rector van een College in Oxford met haar keukenmeisje. Zij ontdekten, dat elk huishoudelijk probleem opgelost kon worden, als zij samen naar God luisterden.” Mevrouw klopt slagroom; de witgekroonde keukenprinses hanteert een deegrol. Het schandaal van dergelijke weerzinwekkende plaatjes-metpraatjes zit niet in het feit, dat dit alles dooren-door burgerlijk is, zelfs in zekere zin grootburgerlijk (men lette op de kledij; op het interieur; op de vanzelfsprekendheid van huispersoneel!), maar vooral hierin: dat men stilzwijgend suggereert, alsof het in huishoudens zonder Oxford-God één voortdurende bende is, vol problemen en zonder vrede en geluk.

Wat dit foto-boek ons wenst op te dringen als slechts te verwerven door ~stille tijd, leiding, delen, veranderen” en hoe in dit jargon de zaken verder heten, dat alles bestaat zónder die poespas al bij tienduizenden, die nooit behoefte hebben gevoeld daarvoor de grote pers te mobiliseren, noch nodig vonden besiag te leggen op de weinige vrije tijd van andere mensen. De geforceerde tegenstelling moge een werkzaam reclamemiddel wezen: het Christendom, zelfs in Oxford-vermomming, behoorde zich nog iets te goed te achten voor propagandamethoden, die voor- zeep, kindermeel of klinkerstenen doeltreffend schijnen.

„Wordt als de kinderkens” staat in Mattheus 18 : 3, en het staat eveneens op de voorlaatste bladzijde van het hier besproken boek. Reeds De Genestet heeft het nodig gevonden er op te wijzen, dat dit betekende: Kinderlijk, niet kinderachtig. Overigens zal men nergens in de Bijbel de tekst aantreffen: ~Wordt als de massa-mens, en laat u suggereren”. Het is waar: Christus heeft de armen van geest zalig gesproken; maar denkelijk heeft Hij bij die gelegenheid toch iets anders bedoeld, dan een zó ontstellende geestelijke armoede, als ons tegemoet komt uit dit alom verkrijgbare, juichend aangeprezen document humain.

Dit nieuwste reclamemiddel van Oxford heeft het argument vervangen door de suggestie, de gedachte vervangen door de frase. Daarin schuilt een groter gevaar, dan met honderden

(Zie vervolg pag. 7.)