is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 36, 1938, no 40, 02-07-1938

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Langston Hughes, de dichter van een ontwakend ras

I n Amerika is de laatste jaren een belangrijke ' kentering waar te nemen. Dit land, dat vroeger werd beschouwd als een der achterlijkste cultuurgebieden, is langzamerhand geworden tot een toevlucht voor hen, die door het oude Europa om afstamming of levenshouding werden uitgestoten.

Overal in de wereld zijn nieuwe cultuurhaarden ontstaan, waarbij de groeiende arbeidersbeweging in die landen een stuwende factor voor de cultuurvernieuwing vormt. Mexico, Palestina, Turkije en het jonge, zelfbewuste Amerika zijn even zoveel landen waar de oude, afgeleefde West-Europese cultuur tot nieuwe bloei is gekomen.

Ook Amerika wordt zich bewust van zijn waarde. Een jonge generatie is bezig een nieuwe, eigen cultuur op te bouwen. En het aandeel van de Amerikaanse negers in deze opbouw kan niet hoog genoeg worden geschat.

De neger-renaissance, de strijd van de Amerikaanse negerinteilectuelen voor de verheffing van hun rasgenoten, is nu tot volle bloei gekomen. De worsteling der negers om zich uit hun onderdrukking te verheffen heeft prachtige resultaten opgeleverd. De negers zijn zich bewust geworden van hun roeping. Zij weten, dat ze eens zullen meehelpen aan de bevrijding der mensheid, een bevrijding, die meteen hun eigen verlossing in zal houden.

De negers zijn in Amerika nooit vrij geweest. Niet tijdens de slavernij en ook niet, toen na de grote vrijheidsoorlogen tussen de noordelijke en de zuidelijke staten, de slavernij werd afgeschaft. Altijd zijn de negers economisch en cultureel onderdrukt geweest, en ook nu nog is hun lot bijna even erg als dat van vrijheidsminnaars in dictatuurstaten.

Het hoogste ideaal der negers is dan ook door alle eeuwen heen het vrijheidsideaal geweest. Een ideaal dus, dat overeenkomt met het verlangen van de snel groeiende georganiseerde arbeidersklasse, die onder leiding van Lewis in snel tempo bezig is, een belangrijke plaats in het Amerikaanse leven in te gaan nemen. Onder de druk der economische verhoudingen ontstaat dus in de Verenigde Staten een front van klassebewuste zwarte en blanke arbeiders, waardoor het eens begonnen werk der neger-intellectuelen belangrijk wordt gesteund. Het rassenvooroordeel, hoofdzakelijk ontstaan uit economische oorzaken, begint af te nemen. Langzaam nog. Maar de ontwikkeling is onmiskenbaar, en het is geen toeval, dat hiermee gepaard gaat een verdieping van een specifiek eigen-Amerikaanse cultuur. Want daar de negers reeds in de jaren van hun onderdrukking een geheel eigen, hoogstaande cultuur hadden opgebouwd, spreekt het vanzelf dat het Amerikaanse geestesieven sterk hierdoor is beïnvloed. De negers hebben b.v. aan Amerika het enige volkslied gegeven, dat ooit in de Verenigde Staten werd gezongen: de spirituals, de ontroerende primitieve gezangen, waarin zij aan hun geloof in God’s goedheid uiting gaven. Maar ook op andere gebieden hebben de negers grote invloed uitgeoefend. Toneel, zang en dans, maar vooral muziek. De zuivere negervolksmuziek, de rag-

time, heeft zijn stempel gedrukt op bijna iederen modernen componist, ook in Europa. Er is nauwelijks hedendaagse muziek denkbaar zonder ragtime. Maar ook de Amerikaanse negerdichtkunst heeft in de laatste jaren een hoogte bereikt die moeilijk geëvenaard kan worden door de blanken. Er zijn vele zeer begaafde jonge negerdichters, die sterk aangemoedigd worden met prijzen voor het beste gedicht van het jaar, met subsidies, kortom alles wordt gedaan door de negerleiders om een gezonde en sterke bloei van de zwarte dichtkunst te bevorderen.

Van deze jonge dichters is Langston Hughes wel een der voornaamsten. Hij heeft enige bundels gedichten gepubliceerd die groot opzien hebben verwekt door oorspronkelijkheid en sterke zeggingswijze, niet alleen bij zijn

rasgenoten, maar ook bij zijn coilega’s die zijn werk zeer bewonderen. Langzamerhand begint hij ook meer bekendheid te verkrijgen in' Europa. In Frankrijk heeft men veel van zijn werk vertaald, o.a. zijn ontroerende roman ..Not without laughter” die zelfs in het Chinees is verschenen. In zijn werk komen de laatste jaren twéé elementen het duidelijkst naar voren; de ontroering om het negernoodlot en de zekerheid dat alleen de bevrijding der gehele mensheid de oplossing voor alle verdrukte volkeren kan geven.

Hij is een strijder voor de verwezenlijking hiervan. Op het ogenblik reist hij voor een paar negerkranten in het republikeinse Spanje om zijn rasgenoten over de gebeurtenissen daar in te lichten. Hughes is door de ontwikkeling der laatste jaren sterk links georiënteerd, een verschijnsel, dat trouwens in geheel Amerika plaats vindt. Een hele generatie van jonge kunstenaars houdt zich nu daadwerkelijk bezig met de problemen die onze wereld beheersen. De z.g. ~left writers” hebben bonden gesticht die hun werk goedkoop onder het volk trachten te brengen. Blanke, zowel als zwarte schrijvers zijn hierin verenigd en het Amerikaanse volk staat over het algemeen welwillend tegenover hun streven. Langston Hughes is een der meest vooraanstaanden van deze jongeren. Op vele internationale schrijverscongressen is hij afgevaardigd als vertegenwoordiger der jongere Amerikaanse literatuur. Overal heeft zijn indringend woord belangstelling en begrip gewekt voor het lot der Amerikaanse negers. Zijn werk is voor velen de eerste aanraking geweest met de cultuur van

een hoogstaand en diep-voelend ras dat zich uit ellende en knechtschap heeft omhooggeworsteld en figuren heeft voortgebracht, die de stand der huidige Amerikaanse cultuur mee hebben bepaald.

Ook in het latere werk van Hughes komt dit algemeen menselijk besef tot uiting. Er is een merkwaardige verandering hierin waar te nemen. Steeds meer komt het sociale element op de voorgrond. Soms ten koste van de dichterlijke waarde. Maar vaak ook stijgt dit sociaie werk uit boven alles wat hij vroeger gemaakt heeft en is hij een voorbeeld voor alle Europese dichters die zich nog steeds niet losgeworsteld hebben uit het individualistisch ideaal van de vorige dichtergeneratie. Langston Hughes en de zijnen zijn ons in Europa ver vooruit. Zij weten dat de dichtkunst, wil zij niet ten onder gaan, nooit mag verstarren in anti-maatschappelijke hooghartigheid. Dat zij vooral levend moet zijn en zich niet hardnekkig moet verwijderen van de problemen waaronder de mensen lijden. Want dan bestaat het gevaar dat de mensen zich zullen afwenden van de dichtkunst, wat op de duur altijd noodlottig voor haar is geweest. Ook in Palestina, om maar een ander nieuw iand te noemen, is hetzelfde waar te nemen. De dichters worden gelezen door het volk, omdat het volk in hun werk zijn eigen leven en lijden weerspiegeld ziet.

Het werk. van Langston Hughes is dus niet alleen van belang voor ons, louter om zijn artistieke waarde. Het geeft ook richtlijnen voor de toekomst en misschien is dit wel even belangrijk. EM. VAN LOGGEM.

Gedicht

Wij hebben toekomst Lichtend voor ons Als een vlam

Verleden

Een zon-gezonken naam

Die de nacht reeds tot zich nam

En de heden-schemer

Brede boog boven de wegen die ik kwam.

LANGSTON HUGHES

vert. door Em. van Loggem.

Moeder en Zoon

Mijn zoon ik zeg je

Het leven was mij geen kristallen ladder Er waren spijkers in en splinters En vergane planken

En plaatsen zonder kleden op de vloer Kaal Maar altijd

Ben ik omhoog geklommen

En heb rusten bereikt

En hoeken gepasseerd

En soms ging ik in duister verder

Als er geen licht aanwezig was. Mijn jongen, ga dus niet terug,

Zet je niet op de treden neer

Omdat je het stijgen te zwaar vindt. Val nu ook niet

Want ik ga door, liefste.

Ik klim steeds door

En het leven was mij geen kristallen ladder.

LANGSTON HUGHES

vert. door Em. van Loggem.

BOEKBESPREKING

Legendarische literatuur

Albert Helman: Ratten; Nijgh en van Dltmar, Rotterdam, 1936.

ledereen kent de sage van Hamelen’s rattenvanger. Dit griezelige motief heeft in 1931 Helman geïnspireerd tot een uiterst suggestief verhaal, op de grens tussen poëzie en proza. In een periode, toen Helman z’n verfijnde stijl reeds lang had losgelaten voor een schrijfwijze, die velen graag wat verzorgder zagen, kwam dit brokje legende van de pers in een beperkte maar prachtige uitgave. Door toevoeging van enkele nieuwe motieven en een zim-ijke verbinding van de bestaande, heeft Helman een sluitende vertelling gemaakt, waarbij evenwel niets van het gruwelijke en bovennatuurlijke is verloren gegaan. De nachtwaker en de muzikant, beiden zeer eenzame figuren; de dood van de vette lattenkoning des nachts, de wraak der ratten daarna en het spookachtig samen varen van waker en fluitist, waarbij de waker zich in het meer verdrinkt —■ en daarna het bekende verloop: het is tegelijk geraffineerd literair en uiterst beklemmend beschreven.

Het boekje, gedrukt in rood en zwart, is op meesterlijke wijze verlucht door de Vlaamse houtsnijder en beeldhouwer Jozef Cantré. G. S.