is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 37, 1939, no 19, 04-02-1939

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Aan God behoort de aarde en haar volheid. Psalm 24:1

Tijd en Taak

ZATERDAG 4 FEBRUARI 1939 – No. 19 37STE JAARGANG VAN DE BLIJDE V/ERELD

RELIGIEUS-SOCIALISTISCH WEEKBLAD

ONDER REDACTIE VAN DR. W. BANNING ADRES DER REDACTIE: BENTVELDSWEG 5 – BENTVELD

VERSCHIJNT VIJFTIG MAAL PER JAAR – 37STE JAARGANG VAN DE BLIJDE WERELD

ABONNEMENT BIJ VOORUITBETALING PER JAAR F 3.40, PER HALFJAAR F 1.75, PER KWARTAAL F 0.90 PLUS 15 CENTS INCASSO – LOSSE NUMMERS 8 CTS POSTGIRO 21876 – GEMEENTEGIRO V 4500 – ADMINISTRATIE GEBOUW N.V. DE ARBEIDERSPERS, HEKELVELD 15, AMSTERDAM-CENTRUM

NATIONALE ORIÉNTATIE

|_| et woord „nationale oriëntatie” krijgt langzamerhand dezelfde functie als de „geestelijke en morele herbewapes ning”, d.w.z. de leuze wordt veel ge= bruikt, vindt in wijde kring weerklank ook bij ernstige mensen, maar men weet nooit precies wat er mee wordt bedoeld, en er is ook bij hen die de leuze gaarne gebruiken, een aarzeling of tegenzin tegen nauwkeurige inhoudsbepaling. Het gebeurt zo nu en dan, dat men voor een poging tot nationale oriëntatie ook het oog richt op socialisten, misschien in het bizonder op religieus*soeialisten. Daar* om kan het nuttig zijn, onze gedachten erover te bepalen.

Voorop dan: het besef, dat ons Ne* derlandse volk in een geestelijk en poli* tiek zeer gevaarlijke situatie verkeert, delen wij ten volle en daarbij behoe* ven wij niet aan eventuele bedreigingen van buitenaf te denken. Wij achten de tegenwoordige regeringspolitiek in me* nig opzicht een ramp, o.a. omdat van een energieke bestrijding der werkloos* heid geen sprake is, omdat de maat* regelen tegen een vergiftigend anti* semitisme uitblijven, maar vooral: om* dat de regering geen geestdrift weet te wekken voor een nationale roeping van Holland in de internationale volkeren* gerneensehap. Het enige, dat met dui* delijkheid en energie wordt aangepakt, is de versterking van de weermacht alsof daarin enig perspectief zou kunnen liggen, wanneer het probleem der inter* nationale rechtsorde niet vóórop wordt gesteld als het alles beheersende. Wij delen dus een diep gevoel van onbe* hagen en ongerustheid maar dat helpt niet veel, wanneer er niet bij gezegd wordt, waar men de oorzaken ziet. Ik ga enkele van de voor ons belangrijke

Ten eerste: de partijgroepering, zoals die thans nog ons volk overheerst, is in beginsel verouderd en oorzaak van een

zeer gevaarlijke verstarring. Ik bedoel de partijgroepering volgens de z.g. Christen lijke antithese: en Calvinisten als „Christenen” aan de ene, de rest als niet=Christenen aan de andere kant. Voor de vraagstukken, die thans om oplossing schreeuwen, is deze tegens stelling onbruikbaar, onwaarachtig en ook grievend. Het soeias lisme heeft tegenover deze scheidings* lijn de zijne gesteld: die van de klassen* tegenstelling tussen bourgeoisie en pro* letariaat. Deze tegenstelling heeft (even* als de Christelijke antithese) eenmaal haar recht gehad, maar bij de tegen* woordige vraagstukken komt men met haar ook niet uit: er gaan door de maat* schappij van thans méér kloven dan deze. Als men nu ~nationale oriëntatie” wil, zal dat niet kunnen betekenen: het behoud van de valse tegenstelling der Christelijke partijpolitiek, die de soeia* listen maar zouden moeten slikken. Als men van ons, religieus*socialisten, in deze richting iets zou verwachten, ver* gist men zich.

Ten tweede: een wijd verbreid gevoel van onbehagen en moedeloosheid is mogelijk geworden, omdat de regeringen der laatste jaren voortdurend de grond* slagen van het tegenwoordig maatschap* pelijk stelsel hebben ontzien en be* schermd terwijl het bittere onrecht, het schrijnend leed, dat dit stelsel mee* brengt, toch waarlijk duidelijk genoeg aan den dag is getreden. Ik weet wel: ~sociale gerechtigheid” is óók maar een groot woord, waarin allerlei inhouden kunnen worden gestopt. Alleen: één inhoud niet, n.l. die van de tegenwoor* dige maatschappij*orde. „Nationale oriëntatie” zal stellig niet kunnen bete* kenen: een gemeenschappelijke poging tot behoud van de thans geldende sociale orde. De werkers uit de ver* schillende klassen (arbeiders, boeren, intellectuelen, bedrijfsleiders) verzetten

zich terecht steeds meer tegen de macht van het bezit en komen op voor het recht van de arbeid. Een rechtvaardige organisatie van de arbeid is een van de centrale problemen van deze tijd. Wil men daarvoor ons volk warm maken, het zal niet zo heel veel moeite kosten, Sociaal conservatisme, dat bestaande machtsverhoudingen heilig verklaart, is daarbij uit den boze.

Ten derde: menigeen heeft het gevoel, dat onze democratie te weinig geestelijk weerbaar is, terwijl overal een hunkering naar activiteit treft. Ik doe niet mee aan het gejammer over, evenmin aan een onwerkelijke verheerlijking van onze bestaande democratie. Enerzijds ben ik doordrongen van het feit, dat het be* ginsel van vrijheid, verdraagzaamheid, besef van eigen beperktheid en eerbied voor mensenwaarde, diep in ons volk wortel heeft geschoten; anderzijds zijn de tekorten der bestaande organen en middelen te openbaar. Maar dit laatste wettigt niet het slappe optreden tegen de vuilspuiterij van het antisemitisme, „Nationale oriëntatie” mag ten opzichte van het beginsel (te onderscheiden van de bestaande vormen) der democratie geen onklaarheid laten.

Aan het bovenstaande moge nog één opmerking worden toegevoegd. Meer dan aan theorieën hebben wij behoefte aan karakters. Karakter sluit uniforme* ring door geweld uit. Maar ook ver* loochening van beginsel. Wie het goed meent met ons volk moet een nationale oriëntatie nastreven, waarbinnen de geestelijke en politieke groeperingen van ons volk zichzelf niet mógen verlooehe* nen, waarbinnen zij karaktervol móeten zijn. Konkreet: men vrage dus niet van socialisten dat zij hun socialisme vaarwel zeggen, doch eise dat zij het socialisme karaktervol binnen het nationaal ver* band vertegenwoordigen, W. B.