is toegevoegd aan je favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 37, 1939, no 23, 04-03-1939

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

[)c frereld Tan nu

Wie zijn wie jonge generatie?

Uit het Vlaamse Socialistische Maandblad „Leiding” nemen wij onderstaande openbare gedachtenwisseling over. Zou als omschrijving voor „oude” en „jonge” generatie dienst kunnen doen deze karakteristiek: Jong is, wie van de oorlogs- en na-oorlogse gebeurtenissen heeft geleerd, zonder zijn beginsel te verliezen, oud, wie aan de vóór-oorlogse begrippenschema’s bleef hangen?

Men leze:

In het Duits-Amerikaans blad „Die Neue Vólkszeitung”, dat nog steeds te New York verschijnt, zijn onlangs open brieven gewisseld tussen twee bekende voormannen der Duitse sociaal-democratie: Friedrich Stampfer, vroeger hoofdopsteller van de Vorwaerts, en Wilhelm Sollmann, oud-minister en hoofdopsteller van de Rheinische Zeitung.

Stampfer verdedigt daarin de stelling, dat men in Duitsland een soort volksfront op marxistische grondslag, dus in hoofdzaak tussen sociaal-democraten en communisten, zou moeten voorbereiden. Sollmann komt daar tegen op en verlangt integendeel, dat men zich zou losmaken van verouderde marxistische formules.

De stelling van Sollmann verdient bijzondere aandacht. Want hij was niet alleen vóór 1933 in het partijbestuur der Duitse sociaaldemocratie de voornaamste leider der beweging voor de hernieuwing der socialistische opvattingen; hij bewijst thans ook, dat hij, ondanks de gruwelijkste martelingen door de bruinhemden in Maart Ï933, een onbevangener en rustiger kijk op de dingen heeft bewaard, dan men dat meestal van ballingen mag verwachten.

Wij halen enkele der belangrijkste zinssneden uit Sollmann’s artikelen aan:

„Achter het gepraat over concentraties of eenheidsfront steekt meer verlegenheid of onklaarheid dan inzicht of daadkracht. Wie groepen bijeen brengt, die niet bij elkaar horen, versterkt de beweging niet, maar verzwakt haar ”

~Gij (Stampfer) schrijft: Niets tegen de Republiek van Weimar! Maar wat voor u en mij heilig is, d.w.z. Weimar, betekent voor anderen, ook sociaal-democraten, in ’t beste geval een opeenhoping van vergissingen, zwakheden, illusies, en persoonlijke ontoereikendheden. Deze diepe grenslijn binnen de sociaal-democratie heeft reeds in het tijdvak van Weimar veel van onze actie verlamd Wij moeten eerst weten, wat wij ons onder democratie eigenlijk voorstellen.”

„Elke discussie moet daarmee beginnen, dat men de gewoonte opgeeft, politieke formules te gebruiken in haar betekenis van 1848, 1890 of 1918, en begint na te denken over de inhoud, die zij in ’t jaar 1938 moeten hebben. Neem maar het woord „klasse”. Sedert vele jaren heb ik slechts uiterst zelden van de arbeiders„klasse” gesproken. Het woord „proletariaat”, ontleend aan het Latijn der oud-Romeinse maatschappij, heb ik steeds beschouwd als afschuwelijk en allesbehalve geschikt om voor onze opvattingen te werven Natuurlijk zijn er solidaire belangen der arbeiders en arbeidersgroepen, net zoals bij andere volksdelen. Natuurlijk moeten de vakbonden de arbeiders opleiden tot solidariteit en tot strijd voor deze solidariteit. Maar niet eens de vakbonden kunnen zich beperken tot zuivere arbeiders- en klassebelangen. Hoe meer hun geestelijke en politieke betekenis groeit, des te meer voelen zij zich verantwoordelijk voor het gehele bedrijfsleven, voor de nationale gemeenschap, voor het Staatsverband ”

„Voor mij heeft het klasse-socialisme en de klasse-politiek der arbeiders schipbreuk geleden; niet alleen in Duitsland, maar overal in de wereld. In geen enkel van de nog enigszins democratische landen voeren de sociaaldemocratische partijen klasse-politiek ,

maar wel goede nationale volkspolitiek.

„Ik ga verder en riskeer de bewering; Elke politieke klassepartij moet vroeger of later een gevaar voor de democratie worden, indien zij poogt, haar klassepolitiek consequent door te drijven Een van de theoretische en politieke zwakheden der Duitse en Oostenrijkse sociaal-democratie is geweest, dat zij onder de invloed van marxistische doctrines nooit tot een eenparige en duidelijke keus tussen democratie en dictatuur konden geraken ”

„Marx was consequenter dan vele zijner navolgers: klassepolitiek moet tenslotte klassedictatuur nastreven. Dat weten natuurlijk ook de klassetegenstanders, zelfs de zo dikwijls in hun politiek begripsvermogen onderschatte boeren en middenstanders, en wanneer zij te kiezen hebben tussen zogezegde dreigende (en door velen aangekondigde) „dictatuur van het proletariaat” en een fascistische dictatuur, waaraan zij hopen te kunnen deelnemen, dan geven zij aan de laatste de voorkeur.”

„Gij en vele anderen zult natuurlijk opwerpen, dat de Duitse sociaal-democratie altijd een klassepartij is geweest. Ja en neen! Programma en propaganda, theorie en practijk, geraakten dikwijls in tegenspraak Op haar grote ogenblikken verhief de sociaaldemocratie zich steeds van een klassepartij tot een volkspartij ”

„Hier duikt trouwens het standenvraagstuk op, het vraagstuk van een naar standen geordend socialisme, met autonome economische organisaties, die naar de mening van vélen een tegengewlcht kunnen vormen tegen de almacht van de Staat ”

En tenslotte dit credo:

„Ik voel mij meer dan ooit sociaaldemocraat, maar ik weet ook beter dan ooit, wat van mij een sociaal-democraat gemaakt heeft Niet de materialistische opvatting der geschiedenis, niet de klassenstrijd, niet de dictatuur van het proletariaat, maar wel het gevoel der gekrenkte rechtvaardigheid, de liefde voor de vrijheid, de achting voor de menselijke waardigheid ”

Berichten uit Duitsland

Spoorwegen

In verband met het gebrek van materieel bij de spoorwegen, is besloten, verscheidene passagierstreinen 150 a 200 niet meer te laten lopen. Het gaat hier in het bijzonder om speciale en voortreinen, en verder treinen naar wintersportplaatsen en voor excursies. Deze maatregelen vloeien niet alleen voort uit het toenemende goederenvervoer. Vooral in Zuid-Duitsland is de electriciteitsvoorziening voor het spoorwegverkeer onvoldoende, zodat enige honderden electrische door stoomlocomotieven moesten worden vervangen.

Joodse detailzaken

Van de 3750 Joodse detailzaken, die op 1 Augustus 1938 in Berlijn nog bestonden, zijn 1200 geschikt bevonden voor „Arisering”, doch slechts 700 zijn in Duitse handen overgegaan. Voor 500 hebben zich geen candidaten aangemeld, zodat te Berlijn 3050 detailzaken hebben opgehouden te bestaan. Van de 800 Joodse detailzaken, die te Hamburg bestonden, zijn slechts 80 in „Arisch” bezit overgegaan; alle andere werden gesloten. Van de 300 Joodse kleine industriebedrijven in deze stad zijn er slechts 7 overgenomen door „Ariërs”. In het geheel staan thans te Hamburg 2000 winkels leeg.

Joodse emigratie Volgens den dlplomatieken rnedewerker van de Times is een nieuw Duits plan bij de vluchtelingencommissie van Evian in overweging, hetwelk drie punten bevat: 1. De Duitse regering zal toestaan, dat naar schatting 150.000 of 200.000 Joodse pioniers (d.w.z. mannen, die spoedig loon kunnen verdienen) onmiddellijk uit Duitsland weg mogen. Zodra zij voldoende verdienen, kunnen zij de emigratie van personen, die van hen afhankelijk

zijn, financieren. 2. De Duitse regering verzekert, dat zij hen, die afhankelijk zijn van deze pioniers, en hen, die te oud zijn om te emigreren, voortaan beter zal behandelen. 3. De Duitse regering is wegens gebrek aan deviezen niet in staat, de Joden meer te laten meenemen dan thans geoorloofd is, daar zij de rest van de Joodse bezittingen niet naar het buitenland kan overmaken. Daarom zal zij toestaan, dat in Duitsland een fonds wordt ingesteld van Joods bezit in Duitsland. De emigrerende Joden mogen uit dit fonds middelen betrekken in verhouding tot hun eigen bezit. In de eerste plaats mogen zij geld opnemen, om hun passage naar hun nieuwe land te betalen; in de tweede plaats mogen zij dit fonds aanspreken voor middelen om machinerieën e.d. te betalen, die zij nodig zouden hebben voor hun kolonisatie en waardoor de onkosten van die kolonisatie verminderd zouden worden.

Tsjechen naar het buitenland

Binnenkort zal een officiële Tsjecho-Slowaakse missie in de hoofdstad van Paraguay aankomen, om te onderhandelen over emigratie van 30.000 families uit het Sudetenland naar Paraguay. Het schijnt, dat de regering van Paraguay voor het plan voelt, op voorwaarde, dat onder de emigranten geen Joden zijn.

Joden- en Christenvervolging

Naarmate de Joden, na alle reeds tegen hen gerichte maatregelen, minder mogelijkheid tot verdere vervolging bieden, heeft de Duitse overheid uitgezien naar andere objecten, welke thans het gemakkelijkst voor soortgelijke maatregelen kunnen werden gebruikt. In dit verband is de verscherpte actie, welke sedert November 1938 tegen de Katholieke en Evangelische Kerk wordt gevoerd, gemakkelijk te begrijpen.

Een nieuwe schakel in deze reeks van maatregelen vormt thans het verbod en de ontbinding van de Y.M.C.A. (de orthodox Christelijke Jongemannen Vereniging). Naar de „Daily Telegraph” van 17 Februari j.l. hieromtrent uit Berlijn verneemt, zijn de afdelingen van deze vereniging te Dresden, Leipzig, Chemnitz, Plauen, Zwickau en Burgstaedt ontbonden in verband met de bepalingen van de Wet tot Bescherming van Staat en Partij. De bezittingen van deze afdelingen moeten worden geliquideerd.

Berichten uit Italië

Het handelsaccoord met Rusland

De „Giornale d’ltalia” meldt, omtrent het thans tot stand gekomen handelsverdrag, dat de waarde van het goederenverkeer tussen beide landen krachtens deze overeenkomst van 400 millioen tot 1 milliard lire zal stijgen. Het is de grootste overeenkomst, die Italië ooit met Sowjet-Rusland heeft gesloten. Het ruilverkeer wordt door clearing geregeld. De Russische invoer zal . betaald worden met in Italië geblokkeerde lires, die Rusland zal gebruiken voor zijn aankopen op de Italiaanse markt; Rusland zal onder meer stookolie, mangaan, steenkolen, koren, gerst en hout leveren; wat Italië zal uitvoeren, is nog niet nauwkeurig bekend.

Jammer dat dit bericht zo onvolledig is. Er moest bij kunnen staan, dat er twee gnuiven van plezier, en dat een derde nijdig is: Duitsland, dat door zijn vriend in Rome de Russische olie ziet opgekocht. O heilige petroleum, die heilige vriendschap verstoort, en Russisch communisme met Italiaans fascisme tot zaken doen voert, waarop het Duitse nazidom jaloers is.

Steenkool Generaal Franco heeft met Italië een overeenkomst getroffen voor de levering van 60.000 ton Spaanse steenkool vóór einde Maart als compensatie voor belangrijke wapenleveranties. Ook dit bericht is helaas onvolledig. Er staat niet bij, hoe duur de steenkool is geweest hoeveel mensenbloed en hoeveel vrijheidsliefde zij hebben gekost. Zaken zijn nog altijd zaken!