is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 37, 1939, no 47, 02-09-1939

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van zijn eigen haven (Gdynia) en van zijn spoorbaan naar de kust, bewust of onbewust, aan de wereld getoond heeft, dat het noch Danzig noch de Corridor nodig heeft”.

Deze snuggere Mr. Dawson (schrijver van ettelijke boeken over Duitsland, tweemaal met een Duitse vrouw getrouwd en in Berlijn gedoctoreerd; maar dat alles vergeet Göbbels mee te delen), let echter niet op het simpele feit, dat de genoemde haven in de Corridor ligt en de spoorlijn door diezelfde Corridör aangelegd is, waardoor precies het tegendeel bewezen wordt: Polen had zonder Corridor Gdynia noch de spoorweg kunnen aanleggen.

. /ƒ• L ± I Ue uelCingstelLing voor het plan. I/' C 4. -X II • van l\. btreit: Union now

. In Engeland is een organisatie gesticht, „Federal Union” met de bedoeling de gedachten, door Clarence K. Streit neergelegd in zijn „Union Now” (waarover mej. E. C. Knappert in „Tijd en Taak” uitvoerig heeft geschreven) te propageren. Uit zeer uiteenlopende kringen bestaat hiervoor belangstelling. Op de National Peace Conference, onlangs te Londen gehouden, het plan ter sprake geweest. Eerstdaags verschijnt een „Penguin Special” in een oplage van 30.000 ex. ter bekendmaking van „Federal Union”. De doeleinden kunnen als volgt wmden samengevat:

Het zogenaamde Vredesfront is een militaire overeenkomst om agressie te voorkomen en tijd tG winnGn voor constructieve veranderingen; geen politiek van koloniale of economische concessies kan leiden tot een blijvende regeling zolang iedere regering zich het recht voorbehoudt zelfstandig te handelen en rechter te ziin in eigen zaak- een ninnlrt int nale Ue SseerJ’on bet T te vreae-lievende ïske?en lïi te eerste plSts moeten eleh verenigen hun schappelijke aangelegenheden onder behoud van hun nationale zelfstandigheden voor nationale aangelegenheden; voor volkeren die nu onder dictatuur staan, moet de toegang altijd open blijven wanneer zifde LSen der nieuwe orde aanvaarden

Ook in de Ver. Staten is een nieuwe organisatie opgericht, „New Federal Unionists”, onder voorzitterschap van Clarence K. Streit zelf. Het doel is propaganda te maken voor een krachtige federale unie, in staat de ogen der bevolhingen der dictatuur-landen te openen. Op een half Juli gehouden bijeenkomst is besloten te trachten vóór 1 Januari 1940 comité’s in de 48 staten op te richten; dan kan een nationale bijeenkomst met gedelegeerden van die comité’s worden gehouden; men hoopt dan m totaal minstens 500 comité’s te hebben opgericht, 10.000 betalende abonné’s te hebben op het maandelijkse „Union Now Bulletin” en een maandelijks budget van $20.000. Men denkt dit te bereiken door correspondentiezTeef ïSlï. “m Union Now te ondersteunen

Waanzinnige wereld

De winsten der oorlogsindustrie en de volkshuishouding

De financiële correspondent van de N.R.Ct. schrijft do. 31 Juli over Frankrijks economische en financiële problemen o.a. het volgende:

Minister Paul Reynaud heeft de verbetering van de Franse nijverheids-conjunctuur onderstreept, maar heeft er niet bij vermeld, dat de opleving zich nagenoeg uitsluitend doet gevoelen in de bewapeningslndustrieën, terwijl er in de overige takken van nijverheid nog altijd malaise is Een lange passage van zijn rede is gewijd aan de winst der oorlogsindustrie, waarbij de middelen in het licht gesteld werden, om deze te beperken, zonder dat het initiatief en de productie van de betrokken ondernemingen daardoor behoeven te worden geschaad

De uit hoofde van leveranties aan oorlogsmaterieel e.d. aan de ondernemingen, welke zich met de aanmaak daarvan bezighouden, verrichte betaiingen zijn buitengewoon be-

langrijk; zoals bekend zal Frankrijk daaraan in 1939 n.l. in het geheel ten minste frs. 52 mUliard besteden. De door de betrokken ondernemingen gemaakte winsten zijn uit de aard der zaak ook zeer hoog, zelfs na de toepassing der wetsdecreten van 30 Juli, die maatregelen inhielden om de winstmarge te verminderen en een bijzondere belastingheffing voorschreven van winsten gemaakt op bestellingen voor de landsverdediging. Men kan dan ook bemerken, dat de financiële situatie dezer ondernemingen sedert enkele maanden aanmerkelijk beter geworden is. Tevoren hadden zij vaak onder kasmoeilijkheden te lijden en moesten doorgaans bankiershulp inroepen, doch geleidelijk hebben zij do bankschuld kunnen af lossen, welvoorzlene kassen kunnen kweken en in vele gevallen uit eigen middelen in de uitbreiding of verbetering van hun machines kunnen voorzien.

Dat deze winsten zo aanzienlijk zijn, is het gevolg van verschillende oorzaken: in de eerste plaats werden de bestellingen door de administratiea, vooral door de militaire bureau’s in uiterst snel tempo geplaatst; er was geen ’gelegenheid voor een grondige discussie van de prijzen en de staat en diens vertegenwoordigers dachten hieraan des te minder wijl de tijd drong. De bestellingen moesten zo snel mogelijk worden uitgevoerd, dus onmiddellijk in het werk gegeven worden Gezien de hoge lonen in de ..oorlogsnijverheid” deze zijn voor den. gemiddelden arbeider 20 & 50 pet. hoger dan de lonen, welke de voor het normale verbruik, werkende nijverheid betaalt kon do staat moeilijker marchanderen dan in gewone omstandigheden,

Hoe dit ook zijn moge, de financiële situatie van alle direct of indirect bij de bestellingen voor de landsverdediging betrokken takken van nijverheid is, op enkele uitzonderingen na, niet alleen krachtig verbeterd, maar zelfs florissant. In het bijzonder geldt dit voor de metaalindustrie en verwante bedrijven, zoals de machine-fabrieken....

De grote omvang der gemaakte winsten en de uiterst korte tijd waarin de betrokken ondernemingen deze hebben behaaid, begint een zeer eigenaardige en belangwekkende invloed te oefenen op de ontwikkeling van de Franse volkshuishouding, een invloed, die ingeval er niet tegen opgetreden wordt, ongetwijfeld tot ernstige gevolgen zal kunnen leiden. Sedert enige tijd trekt het n.l. de aandacht, dat de voornaamste ondernemingen uit de metaalnijverheid vaste voet trachten te verkrijgen in de banken en de crediet-instellinsen Tot dusver heeft men wel niet waargenomen, dat de bedoelde pogingen gericht zijn op de voornaamste bankinstellingen, doch het schijnt, dat zeer belangrijke provinciale instellingen, voornamelijk in de noordelijke departementen, geleidelijk door de metaalindustrie „veroverd” worden

p, winsten....

Le Barrage van 10 Aug. geeft enkele winstcijfers van Franse metaal-industrieën:

Acieries de Longwy: winsten en afschrijvingen in 1936: 9.851.000, in 1938: 21.630.000 frs.

Forges et Acieries du Nord et Lorraine: netto winst in 1935: 258.000, in 1938: 30.808.000.

Forges et Acieries du Nord et de l’Est: winsten en afschrijvingen in 1935: 14.567.000, in 1938: 52.789.000 frs.

Uslnes de la Providence: winsten en afschrijvingen m 1934: 61.129.000, in 1938: 111.142.000 francs.

Trefileries du Havre: 1935: 26.191.000, 1938: 41.604.000 frs.

Moteurs Gnome et Rhone: 1935: 24.428.000, 1938: 32.224.000 frs.

Kuhlmann: 1935: 27.484.000, 1938: 41.878.000 frs.

Saint-Gobain: 1935: 23.735.000, 1938: 44.721.000 frs.

Alais, Froges, Camargue; 1935: 43.311.000, 1938: 69.946.000 frs.

Het andere Rome

Het Vaticaan ligt tegenover het Quirinaal en lang voor Mussolini droomde over een wereldimperium, was Rome al de hoofdstad van een wereldmacht. Niet alleen de katholieken hebben met ontzag en ontroering geluisterd naar de stem van hun grijzen opperleider, toen ook deze te spreken begon, langzaam en nadrukkelijk, in de ontzettende cacophonie van deze laatste dagen. Een, die de geestelijke leider is van een Christelijke kerk van 400.000.000 gelovigen, moest zijn stem verheffen, temeer, omdat zijn kinderen wonen in de meest bedreigde streken. Polen is vrijwel geheel Katholiek en in alle landen van dit bedreigd Europa wonen millioenen, voor wie hij de stem van Christus is. „Wij, die met niets anders gewapend zijn dan met de woorden der waarheid en die boven elke naijver en wrijving staan, spreken tot u in naam van God”, zei de Paus en hoewel de laatste zin door ons wel anders verstaan wordt dan door hen, die Hij zijn kinderen noemt, heeft het iedereen goed gedaan, dat ook Hij gesproken heeft en zo nadrukkelijk vastgesteld, dat voor een oorlog nu geen zedelijk motief aanwezig is. Men mag het zich voor gezegd houden vanaf dit hoge tribunaal: „Veroveringen en wereldrijken, die niet op rechtvaardigheid zijn gegrondvest, hebben Gods zegen niet.” Hij sprak, en dat mocht hij doen „namens allen, die hongeren naar gerechtigheid, namens allen die lijden, allen, die met zuivere idealen zijn bezield, namens geheel Europa, namens de mensheid, die het brood der vrijheid wacht en niet het ijzer, dat doodt en vernietigt”. De Paus heeft geen kwetsend woord gezegd aan het adres der oorlogsdrijvers, maar gewaarschuwd en gesmeekt.

We weten wel, dat Rome, het geestelijk Rome, deze oorlog af keurt. Maar nu? Men bezie eens de situatie vanuit de Roomse theologie. Het is onder Roomse moralisten nooit aanvaard, dat oorlog op zichzelf zedeloos zou zijn. De grote étappen der oorlogstheologie liggen bij Augustinus, Thomas van Aquino en de Spaanse theologen uit de Renaissancetijd (Vittoria, Suarez e.a.) In het kort komt hun leer daarop neer: zowel een defensieve als een offensieve oorlog is op zich zelf geoorloofd als enig middel om eigen rechten te handhaven.

Echter zijn de volgende vier voorwaarden vereist, wil de oorlog geoorloofd en rechtvaardig zijn:

1. alleen de hoogste burgerlijke overheid kan ze verklaren; is er immers een hoger gezag, dan moet voor diens tribunaal het twistgeding gebracht worden.

2. de reden moet rechtvaardig zijn en ernstig. Rechtvaardig is de reden als de vijand weigert een aangedaan onrecht te herstellen. Zodra hij onderhandelen wil, moet voldoening aanvaard worden. Ernstig moet de reden zijn, d.w.z. dat ze opwegen moet tegen de ontzettende rampen voor ziel en lichaam, die uit de oorlog voorkomen.

3. het aldus opgevorderde recht moet volstrekt zeker zijn en vaststaan bij een offensieve oorlog en minstens uitermate waarschijnlijk bij een defensieve oorlog. 4. de oorlog moet het enigst middel zijn om het geschonden recht te herstellen.

Men kan deze voorwaarden aanvaarden of verwerpen. Feit is, dat ze de algemene opinie weergeven der Rooms-Katholieke kerk. Het moeilijke punt in concrete gevallen is vanzelfsprekend de tweede voorwaarde. Er is na de vorige oorlog een boek verschenen van een Katholiek theoloog. Pater Stratmeinn 0.P., waarin deze concludeerde, dat gegeven de ontzetting van een moderne oorlog, de nadelen nooit zouden opwegen tegen de denkbeeldige voordelen en dat dus voortaan elke oorlog onzedelijk zou zijn. Het boek is met veel reserves in Roomse kringen opgenomen en tegenwoordig doet men er het zwijgen toe. Het lijdt echter geen twijfel, dat, mocht onverhoopt de a.s. oorlog uitbreken, deze volgens de Katholieke moraal onrechtvaardig genoemd moet worden. De redelijke rechten van Duitsland kimnen op andere wijze opgevorderd worden. Overigens, wij hebben de verklaring van den Paus: hij zegt over deze crisis: niets gaat