is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 37, 1939, no 50, 23-09-1939

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

KLEINE BELANGRIJKHEIDJES

Het moreel van de troep

Er zijn allerlei lieden uitermate bezorgd over het moreel van onze Nederlandse gemobiliseerden. Ik denk daarbij niet aan comité’s, die voor ontspanning en ontwikkeling der soldaten allerlei werk opzetten. Maar b.v. aan leden van de Tweede Kamer, die bij de Regering hebben aangedrongen op een verbod zelfs een verschijningsverbod van geschriften, die de goede geest kunnen ondermijnen („gedacht werd o.a. aan het orgaan „Kerk en Vrede”). Of ik denk aan schrijvers in bepaalde dagbladen, b.v. iemand in „De Standaard”, die meent, dat het getuigenis van „Kerk en Vrede” niet geduld kan worden, en daarbij als volgt argumenteert:

„Het gevaar, dat in deze actie schuilt, is voor onze nationale weerbaarheid niet aanstonds groot, maar het moet toch ook nu weer worden gezegd, dat men op deze wijze jonge mensen in de war kan brengen.

Men waagt zulks van uit een naar men meent veilige plaats. Daarom komt het ons voor, dat de overheid op deze actie moet letten en haar niet kan laten gaan. Maar de kerk des Heren, die het Woord Gods getrouw bewaart, moet inzonderheid tegen dit goddeloze drijven ingaan, waarbij men met een volkomen vals belijden de nationale weerbaarheid tegenstaat en de anarchie inroept. Minister Chamberlain heeft de pers gewaarschuwd om toch niet door onberaden schrijven de actie der regering voor de vrede, op welke toen nog gehoopt mocht worden, te hinderen. Zo mag ook geen schrijver in deze bange dagen overheid en volk tegenstaan, als die maatregelen worden genomen, die nodig zijn om buiten de krijg te blijven. Is het niet erg, als tenslotte in het jongste nummer van „Kerk en Vrede” een gedicht wordt geplaatst met het opschrift: ik weet het niet... Het is geen royale opwekking tot dienstweigering. Het opschrift is: ik weet het niet. Maar toch wordt gezegd: als men rondom de trom zal slaan en men ’t bevelschrift aan zal slaan: ten strijde, dan pas zal brandend voor mij staan, de vraag of ik ook mee zal gaan ten strijde, ’k Weet niet, of ik dan sterk zal staan enz. Maar ’t zal een daad van zonde zijn.”

Wij verbazen ons over deze stemmen niet

Ook niet over het feit, dat zij in de eerste plaats komen uit het kamp dier geheide Christenen, voor wie het eenvoudig goddeloos drijven is om te zeggen, dat oorlog zonde is. Wij verbazen ons niet, dat men van de Regering vraagt: maak ze monddood... Het hoort bij de tijd, en bij een soort Christendom in deze tijd. Wij maken slechts een schuchtere kanttekening:

Als het „moreel”’ van den Nederlandsen soldaat u zo ter harte gaat, is dan „Kerk en Vrede” de gevaarlijkste vijand? Zou er misschien, terwïlle van dat moreel, ook iets gegevraagd mogen worden van allerlei machthebbertjes, die van de gelegenheid gebruik maken om te laten gevoelen dat thans de beurt, d.w.z. de macht aan hèn is?

Wij zullen uit een besef van verantwoordelijkheid geen klachtenregister openen. Maar enig begrip voor de ontzaglijke moeilijkheden, waarin gemobiliseerden en hun gezinnen, en ook tallozen uit het „publiek”, thans verkeren, is onmisbaar. Soepelheid en menselijkheid zijn méér waard dan starre discipline en machtswaan.

Juist voor het moreel van de troep.

Van de Uedactie

In het vorige nummer is buiten medeweten van de schrijfster bij het artikel over Leonardo da Vinei een portret geplaatst „door een zijner leerlingen”. Mej. Posthumus Meyjes bericht ons nu, dat de meeste kunstcritici aannemen, dat er geen enkel portret van da Vinei bestaat.

Van de administratie

Wij maken de abonné’s er op attent, dat 1 October a.s. een nieuw kwartaal ingaat. Ter besparing van onnodige kosten, verzoeken wij de abonné’s vriendelijk het abonnementsgeld

vóór 15 October op onze glro-rekening 21876, voor Amsterdam V 4500, te willen storten.

De binnenlandse- abonnementsprijs bedraagt: per kwartaal ƒ0.90; de buitenlandse ƒ1.15 per kwartaal. Na 15 October wordt over het abonnementsgeld, verhoogd met ƒ 0.15 incassokosten, per kwitantie gedisponeerd.

V erenigmgsleTen

Van de Federatie

Op Zaterdag 30 September en Zondag 1 Oetober zal een bijeenkomst worden gehouden van de werkers van Federatie en Arbeidersgemeenschap. In verband met de wenselijkheid van een rustig overleg over het werk dat ons in de nieuwe situatie wacht, achtte het Federatiebestuur het juister het zakelijke gedeelte van de agenda af te voeren, dus de jaarvergadering uit te stellen. Eventueel zou deze gecombineerd kunnen worden met de jaarvergadering van de A.G. in Januari. Het programma van de werkersbijeenkomst is als volgt:

Zaterdag 30 September: Vanaf 17 uur: ontvangst van de deelnemers. 18.30 uur: broodmaaltijd.

19,30 uur: Inleiding van dr. W. Banning over „Het religieus-socialisme in deze situatie”, met nabespreking.

Zondag 1 Oetober: 10 uur: Bespreking over het werk, ingeleid door J. van de Kieft.

13 uur: Warme maaltijd. 14 uur: Sluiting.

Dit programma is toegezonden aan de verspreide leden van de Federatie, en in beperkt aantal aan de plaatselijke groepen. Opgaven voor deelname moet ik Woensdag 27 September in mijn bezit hebben. Men gebruike bij voorkeur de aan het rondschrijven gehechte strookjes.

De deelnemersprijs is ƒ2, voor echtparen ƒ3; de reiskosten van afgevaardigden worden omgeslagen, De besprekingen zullen van veel belang zijn voor het komende winterwerk, zorgen daarom alle R.S.G.’s een afgevaardigde te zenden?

D. TINBERGEN, secretaris. Abrikozenplein 37, Den Haag.

R.S.G.-Delft

Met het oog op het naderende winterwerk, in de vorm van cursussen, praatavonden en lezingen, zouden wij gaarne in nader contact komen met de geestverwanten, die zich ongetwijfeld onder de militairen te Delft bevinden.

Zouden die militairen, die Bentveldbezoekers zijn, A.G.-leden, R.S.G.-leden, oud-internaatsbezoekers, Tijd en Taak-lezers en belangstellenden, zich willen opgeven aan het secretariaat, Thorbeckestraat i 9, Delft, West. Hetzij schriftelijk, hetzij persoonlijk op de Dinsdagavond tussen zeven en tien uur. E. J. BRUINS,

R.S.G. Den Haag

Wij vestigen nogmaals uw aandacht op onze openbare vergadering op Donderdag 28 September in de grote zaal van het Volksgebouw, Prinsegracht. Aanvang 8 uur. Spreker: dr. W. Banning le Bentveld.

Onderwerp: Zwakheid en kracht van het hedendaagse Socialisme.

Het koortje „Opgang”, onder leiding van mevr. H. Albarda—Titoo, zal enkele liederen ten gehore brengen. Leden: gratis toegang. Entrée niet-leden ƒ 0.20, werklozen / 0.10. Kaarten zijn verkrijgbaar bij de navolgende adressen:

Prins Hendrikstraat 15, Markensestraat 112, Hasebroekstraat 13, Appelstraat 300, De la Reyweg 386, Nyelantstraat 2, De Sellestraat 133, Waalsdorperweg 281, Jan Steenstraat 2, Loosduinen, Geraniumstraat 176, Meloenstraat 149, Haagsestraat 58, Kranenburgerweg 55, Escamplaan 179, Loenensestraat 96, 81. v. Treslongstraat 63, Buitenruststraat 47, Voorburg, Abrikozenplein 37, Thomsenlaan 175, Orchideestraat 6, Obrechtstraat 7, Vlierboomplein 16, Volksgebouw Prinsengracht en Vredeshuis Laan van Meerdervoort.

BOEKBESPREKING

Bouwers van ons Wereldbeeld, Ernest Trattner. Baanbrekende ontdekkingen op wetenschappelijk gebied. Ned. bewerking van Rob Limburg. Uitg. Servire, Den Haag. Geb. ƒ 5.90.

Een boek, dat je met plezier in handen neemt. Tegen de Hollandse titel, maar in zekeren zin

ook tegen de inhoud, is bezwaar te maken. „Ons” wereldbeeld wat is dat? Uit de inhoudsopgave blijkt, dat de schrijver bedoelt: het wereldbeeld der moderne natuurwetenschap al staan Marx en Preud daar dan wat wonderlijk tussen in. Maar de overige dertien figuren hebben alle op het terrein van natuurwetenschap en biologie hun geniale ontdekkingen gedaan. Als het de bedoeling van den schrijver is geweest, om het wereldbeeld der moderne natuurwetenschap te populariseren, zou er dunkt mij ook bezwaar zijn te maken „het wereldbeeld” is er maar één voor alle natuuronderzoekers geldend beeld?

Los van deze toch niet onbelangrijke bezwaren, laten de afzonderlijke hoofdstukken zich vlot en prettig lezen en leert men er ook boeiende mensenlevens uit kennen. W. B.

De Psychologie van de menselijke samenleving, Charles Ellwood: een inleiding in de theorie der Sociologie. Vert. en inl. van Jhr. dr. J. J. von Schmid. Amsterdam, Scheltema en Holkema Uitg. Mij. 1939.

Ellwood is een van de knappe Amerikaanse sociologen, die met een aantal boeken gezag won, ook in Europa. Aan de titel bemerkt de enigszins ingewijde terstond, dat wij hier te doen hebben met een vertegenwoordiger van een bepaalde stroming in de sociologie, n.l van de psychologische: of met de woorden van den vertaler van de gedachte „dat mens en maatschappij, en dus ook de wetenschap hieromtrent, slechts psychologisch begrepen en ontwikkeld kunnen worden.” Anderen zullen deze stelling bestrijden of van vraagtekens voorzien. Tot die anderen zou ik mezelf willen rekenen.

Maar dan voeg ik er onmlddelliik bij, dat dit boek héél vele waardevols biedt, en dat niemand het zonder vrucht zal bestuderen. Het is nooit gelukkig, om een boek op grond van zijn uitgangspunt te verwerpen, maar hier zou het stellig onjuist zijn. Vooral wat de schrijver in de hoofdstukken 4—9 ontwikkelt, heeft zijn betekenis: daar handelt hij over het groepsleven, de normale en abnormale veranderingen daarin, de rol die instinctieve krachten daarin spelen enz. Hier is de psychologische methode stellig vruchtbaar. De laatste drie hoofdstukken over sociale vooruitgang en het wezen der maatschappij bevatten meer problemen dan de psychologie vermag op te lossen, en wekken daarom nog al eens tegenspraak. Al met al: een boek dat elk sociologisch geïnteresseerde dankbaar zal aanvaarden. W. B.

Hel woord van Liebknechf

Ds. Eldering maakt mij er op attent, dat ik mij heb vergist: in de Rijksdagzitting, waarin de oorlogskredieten werden toegestaan heeft niemand geprotesteerd, ook Liebknecht niet. Later moet een Duits schrijver hebben geschreven dat het prachtig zou zijn geweest, als iemand de moed had gehad enz.

Kan iemand mij inlichten, wie die schrijver is geweest? En... hoe komt het, dat ik zo dikwijls dit woord aan Liebknecht heb horen toeschrijven? Is er een historicus die mij kan helpen?

INHOUD

Pag.

De ontmaskeraars ontmaskerd, L. H. Ruitenberg 1

Buitenlandse kroniek, B. W. Schaper 2

„De Godeloosheid, die vlammen braakt”. P. Kalma 3

Boekbespreking 3

Binnenlandse kroniek, J. A. Bruins 4

Boodschap van Martin Buber 5

In weerstand, M. H. van der Zeyde 5

De dingen der schoonheid, H. A. Gerretsen ... 6 „Mijn tante en ik", Aart van Dobbenburgh 6

Troost, J. Vink 7

Kentering der Geesten?, W. B 7

De wereld van nu 8

Het hart van een kind, H. Roland Holst 9

Radio in oorlogstijd. Auditor 9

Uit de kerkelijke wereld, L. H. Ruitenberg 10

Dood, Leven, God, Frank Daalder 11

Talmoed vervalsingen, Joseph Gompers 11—12

Kleine belangrijkheidjes 12

Het woord van Liebknecht 12

Van de Redactie 12

Verenigingsleven 12

Boekbespreking 12