is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 38, 1940, no 25, 16-03-1940

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

BUITENLANDSE KRONIEK

„München" in het hoge Noorden

„Men moet zich er voor hoeden, de zaak.zo voor te stellen, alsof de Vrede —de enige, de ware ■.— ooit als voortijdig zou kunnen worden beschouwd.” Léon Blum.

A an deze woorden moesten wij onwillekeu- rig denken, toen ons Maandag j.l. de tijding bereikte, dat binnen 24 uur en misschien zelfs eerder, de vrede zou kunnen worden bereikt tussen Finland en de Sowjet-Unie. En toen wij onzelf moesten bekennen, dat vrees ons vervulde, alsof de vrede op het punt stond uit te breken...

Kan de vrede dan ooit te vroeg komen? Wij behoeven slechts in onze geest die afschuwelijke hel van de Finse krijg temidden van ijs, sneeuw en duisternis op te roepen om te beseffen, dat geen mens bewust kan en mag willen, dat deze schande één dag langer voortduurt. Elke dag wapenstilstand betekent hier reeds onmiddellijk de redding van honderden Finnen en tienmaal zoveel Russen wellicht, m.aar in elk geval van duizenden mensenlevens. En dan toch. wanneer we zo komen tot de erkenning, dat de vrede ons welkom moet zijn, elke vrede, die althans een einde maakt aan het offeren van mensenmassa’s als redeloos vee want wat anders zijn deze hecatomben van Russische soldaten in de ogen hunner tyrannen —, dan volgen toch weer onmiddellijk de bedenkingen, die ons verstand, ons overleg, ons vooruitzien, onze rede ons opdringen. Laten wij hem niet minachten, onze rede, want is hij niet ons hoogste sieraad? Vrede, wapenstilstand, maar wat komt daarna?

Onze wereld zou tot zulk een staat van ontaarding kunnen vervallen, dat oorlog en vrede nog slechts graduele verschillen zijn. Dat een „vrede” slechts uitgesteld lijden of geestelijke ondergang betekent. Het lijkt soms wel, of wij van die toestand niet zo heel ver verwijderd zijn. In elk geval ervaren wij scherp genoeg, hoe het vraagstuk van oorlog en vrede telkens nieuwe en beklemmender aspecten voor ons aanneemt.

De „vrede”, die deze week is „uitgebroken”, kon weinig anders zijn dan een „München” voor de wereld van Noordoost-Europa. En daarmee herleefde de gehele problematiek, welke de September-maand van 1938 elkeen bezorgde, die zich mede-verantwoordelijk achtte voor de lotgevallen der mensheid en die tevens naar een zekere norm in de internationale politiek zocht, een evenwicht van doel en middel, waar de moderhe oorlog scheen buiten te vallen. Niemand, die voor zich de ooriog als politiek middel uitschakelt, mag bij een beoordeling der internationale gebeurtenissen op de gunstige uitkomst van een oorlog speculeren. Maar is het anderzijds geoorloofd, zolang het geheel ener geordende volkengemeenschap, waaraan de leden ondergeschikt zijn, maar waarbinnen hun een minimum van bescherming is verzekerd, ontbreekt, een voik het recht te ontzeggen, zich met alle middelen, die het geoorloofd acht en die geen ander volk In zijn bestaan bedreigen, tegen een overweldiging te verzetten?

Maandag gingen de koersen voor de Scandi- ; navische beurswaarden de hoogte in. Ook dat is een reactie- op „vredesgeruchten” in deze ) wereld. Het spreekt vanzelf, dat bij een oordeel 1 over hetgeen er in de noordoost-hoek van i Europa gebeurt, niet alleen en in de eerste i plaats onze eigen veiligheid, materieel of gees- ( telijk, in het geding mag worden gebracht. Hier 1 gelden allereerst de levensbelangen van de i naast betrokken volken, in hun verband met 1 het geheel der mensheidsbetrekkingen. t Voor Finland betekent de voortzetting van de 1 oorlog, zelfs al zou de steun van buiten in een snel tempo worden opgevoerd, zulk een zware i

tol aan mensenlevens en aan materiële er geestelijke goederen, dat een herstel zich or den duur bijna niet meer denken laat. Maai staking van de oorlog zou eveneens, zelfs wanneer van Rusland bevredigende voorwaarden konden worden verkregen, bij de huidige verhoudingen een onderwerping aan de invloed der totalitaire machten schier onvermijdelijk maken. Het Finse volk heeft ook in het verleden getoond, niet in alle lagen immuun te zijn tegen totalitaire besmetting. Hoe zou het zich houden in de morele ontreddering, welke op elke oorlog volgen moet? Het is een zware beslissing, waarvoor het Finse volk en zijn leiders, zich begin dezer week vonden geplaatst. Niemand zal dit volk het recht ontzeggen, zelfstandig over eigen lot, over oorlog of vrede, te beschikken. Maar het staat vast, dat zijn besluit in alle hoeken van Europa zijn weerslag zal doen gevoelen.

Moscou liquideert

at de Sowjet-regering het initiatief tot be- eindiging van de oorlog met Finland heeft genomen, is noch uit gevoelens van mededogen met de Finnen, noch uit schuldbesef jegens de eigen bevolking te verklaren. Terwijl in Moscou reeds dagenlang besprekingen werden gevoerd, stortte de logge Russische oorlogsmachine dag en nacht opnieuw stromen van dood en levend materiaal over de ijsvlakten en sneeuwbarrières rond de stad Viborg. En de bewoners van de Finse hoofdstad vernamen aan hun radiotoestellen het nieuws der onderhandelingen, terwijl de vliegtuigen boven hun hoofden cirkelden.

Voor Moscou betekent deze „vrede” met een regering, die zij tot voor kort weigerde te erkennen, de voortijdige liquidatie van een hachelijk avontuur. Het is nog ernstig de vraag, of de heren van het Kremlin zelf tot de ontdekking zijn gekomen van het wespennest, waarin zij zich gestoken hadden; waarschijnlijk hebben zij van Duitse zijde de nodige waarschuvangen ontvangen.

Dit Finse avontuur is van den beginne af aan een grove blunder geweest. Stalin heeft door deze overweldiging van een klein volk het laatste restje ~goodwill”, dat nog altijd bij grote delen der massa’s voor de Sowjet-Unie in de wereld was overgebleven, zelfs na zijn bondgenootschap met het Derde Rijk, verspeeld. Wie thans nog de politiek van de Sowjet-Unie in het buitenland durft verdedigen, is een verbiinde en bekrompen fanaticus of een corrupte schelm de bedrogen critiekloze volgelingen natuurlijk uitgezonderd. Er zijn intelligente aanhangers van Moscou door dik en dun, die met allerlei spitsvondige theorieën ook de aanval op Finland als een meesterstuk van Stalinistische ~vredes”-politiek pogen te verklaren. Mr. Pritt, een Engelse advocaat voor Sowjet-zaken, Is daar zeer bedreven in; maar die moet dan zelfs zijn toevlucht nemen tot onvolledige en dus vervalste citaten. Het lijkt mij, dat de zaak eenvoudig genoeg is en dat niemand beter dan een Rusland-kenner bij uitnemendheid, de onafhankelijke schrijver Louis Fischer, die tot het laatste toe de Sowjet-Unie in bescherming heeft genomen, Stalin’s Finland-politiek heeft gekarakteriseerd. „De tweede wereldoorlog, aldus Fischer in de Amerikaanse „Nation”, bood Rusland eenvoudig een mogelijkheid tot graaien. Het heeft de verleiding niet kunnen weerstaan.”

Wanneer het thans tot vrede is gekomen, betekent die, ondanks de voor Finland drukkende voorwaarden, voor de Russische overweldigers toch een aftocht. Finland betekende het einde van de legende van het Rode Leger en ook het feit, dat de laatste weken de Russische krijgsoperaties van beter organisatie en groter intelligentie getuigden, kan het prestige van de Russische weermacht niet weer herstellen. Alle terreinwinst, welke een vrede de Russen oplevert, kan de diplomatieke en strategische verzwakking van Rusland in de wereldpolitiek niet ongedaan maken. Van alle kanten steken

\ dreigende gevaren de kop op. Stalin leert thans beseffen, wat het bondgenootschap met de Revolutie van het Nihilisme betekent.

|T Maar aleer de buitenwereld hem de rekening ''M presenteert, staat den roden tsaar nog het oorr deel van het eigen volk te wachten. De Russische millioenen-massa heeft tot dusver geen ' flauw idee gekregen van de honderdduizenden, I die op de Finse velden zijn gesneuveld. Wij geloven niet, dat deze massa’s tegen hun huidige heersers in beweging zullen komen. Maar toch vragen wij ons af, hoe zal Stalin zich tegenover die honderdduizenden moeders, vrouwen en kinderen moeten verantwoorden, die zoon, man of vader niet of voor het leven geschonden terugzien, wanneer de Finse oorlog ten einde is?

De eerste ronde?

Twintig dagen waren verlopen, toen de Britse » regering bekend maakte, dat op 22 Februari de Russische ambassadeur haar de overmaking van de voorwaarden had verzocht, waarop de Sowjet-Unie vrede wilde sluiten. Het is een record-prestatie voor de geheime diplomatie. Zij wordt misschien nog overtroffen door de mededeling van Daladier, Dinsdagmiddag, dat toen reeds twee weken lang een Brits—Franse expeditie van 50.000 man in de havens aan het Kanaal gereed lag om naar Finland uit te varen.

Veel van hetgeen in die twintig dagen gebeurd is. komt thans in een helderder licht te staan. Het is thans niet toevallig meer, dat de Russen op 21 Februari bommen lieten vallen op het Zweedse plaatsje Pajala en het bericht, dat twee gevangen genomen Russische piloten ontkenden, dat het hier geen vergissing betrof, IS thans wel als juist te beschouwen. Zweden moest worden geïntimideerd om het murw te maken voor bemiddelingsdiensten. Dat de uitslag heel anders had kunnen zijn en men toentertijd van oordeel was, dat de Zweedse Rijksdag zich wegens dit incident achter de pro-Finse koers van Sandler had kunnen scharen, is slechts een bewijs voor het gebrek aan psychologisch inzicht bij de Moscou-dictatuur. Maar ook de berichten omtrent het verschijnen van een Engelse oorlogsvloot bij de kust van Moermansk, de geruchten omtrent mogelijke verwikkelingen in Voor-Azië, waar de Russen zich heetten voor te bereiden op de afweer van een Brits—Frans—Turkse aanslag op de Kaukasische olie-velden. winnen thans aan betekenis. De plotselinge concessie aan de Arabieren in Palestina, ten koste van de Joden, die in hun land-aankoop werden gestuit, verliest nu zijn raadselachtig karakter: vrede met de Arabieren betekent voor de Geallieerden een dekking in de rug in heel Voor-Azië. Tenslotte, maar dit zijn ongetwijfeld slechts hoofdmomenten in het veelomvattend proces, is thans ook duidelijk, waarom juist vorige week die intense diplomatieke worsteling om Italië tussen Eilgeland en Duitsland is gevoerd. Gevolg en oorzaak zijn in het historisch gebeuren moeilijk uiteen te houden. Wij hebben hier reeds eerder aangeduid, dat de Europese oorlog voor een keerpunt stond. Dat het initiatief in militair en strategisch opzicht van de zijde der totalitaire staten naar die der Geallieerden overging.

De voorgeschiedenis van de Fins—Russische vrede is nog te weinig opgehelderd, dat wij definitief kunnen beoordelen, wie de ~Finse ronde” in deze gigantische wedkamp heeft verloren. Wanneer inderdaad het initiatief in wezen aan de kant der Geallieerden lag en de bijstand aan Finland tot een vereniging van beide oorlogen in Europa moest voeren, die het zou mogelijk maken, den Duitsen agressor via den Russischen handlanger aan te tasten, dan is de Fins—Russische vrede een échec voor de Geallieerden. Maar dan is het toch misschien ook een aanwijzing, hoe nabij de tijd reeds is, dat de totalitaire staten alleen nog maar kunnen ~winnen”, door zich terug te trekken. B. W. SCHAPER.