is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 44, 1946, no 16, 19-01-1946

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

B»r.ak

ZATERDAG 19 JANUARI 1946 – No. 16

Aan God behoort de aarde I en haar volheid. Psalm 24:1 I

ONAFHANKELIJK WEEKBLAD VOOR EVANGELIE EN SOCIALISME

ONDER REDACTIE VAN Dr.W. BANNING EN Ds. J. J. BUSKES Jr. ADRES DER REDACtIE: HEKELVELD 15. AMSTERDAM-CENTR.

VERSCHIJNT VIJFTIG MAAL PER JAAR – 44ste JAARGANG VAN DE BLIJDE WERELD

ABONNEMENT BIJ VOORUITBETALING PER JAAR ƒB.OO, HALFJAAR ƒ4.25, KWARTAAL ƒ 2.30 PLUS ƒ 0.15 INCASSO. LOSSE NUMMERS ƒ0.15 POSTGIRO 21876 GEMEENTE GIRO V 4500 ADMINISTRATIE: N.V. DE ARBEIDERSPERS, HEKELVELD 15, AMSTERDAM-CENTRUM

Onze strijd voor het socialisme

sLiljd voor het socialisme is geen I I strijd voor een bepaalde levens- en wereldbeschouwing. Dan zou de samenwerking tussen christenen en humanisten een onmogelijkheid zijn. Hij draagt echter ook geen uitsluitend zakelijk karakter. Dan zou de partij een bloedeloze verkiezingsmachinerie worden. Er is een tussengebied; de zedelijkheid.

Ik theoretiseer niet, zodat dit tussengebied als een onwerkelijke constructie geloochend kan worden. Ik constateer een.voudig, dat ons denken en handelen nog altijd bepaald wordt door de 'geestelijke waarden van ons Westeuropese cultuurleven en de beste tradities van ons volk. Dit betekent, dat christenen en humanisten door gemeenschappelijke idealen ten opzichte van de tijdelijke orde verbonden worden.

De strijd voor het socialisme is een strijd voor menselijkheid en gerechtigheid. Nu komen echter de vragen.

1. Indien christenen en humanisten samen een meer menselijke samenleving bouwen, is daarmee dan Gods wil volbracht? God wil toch, dat wij Hem liefhebben? Liefde tot den naaste heeft toch alleen waarde als liefde tot God?

2. Kan een samenleving, die menselijker is dan de tegenwoordige, niet veel verder van God af staan, wanneer zij zich in haar humaniteit onaantastbaar gevoelt? Kan de Duivel in een humane maatschappij niet veel groter triumfen vieren dan in een kapitalistische? Mogen wij verzwijgen, dat onze gemeenschappelijke idealen alleen betekenis hebben, wanneer de mensheid ze ziet als gaven van God?

Op deze vragen moet antwoord worden gegeven, zal onze gemeenschappelijke strijd voor het socialisme geen fiasco worden.

De vraag, of Gods wil wordt volbracht, wanneer christenen en humanisten samen een meer menselijke samenleving bouwen, beantwoord ik vanuit mijn geloof in Jezus Christus met een zeer beslist: ja! Indien ik dit antwoord niet kon en mocht geven, zou ik mij voor het socialisme niet willen en niet kunnen inzetten.

Men vergete echter niet, dat ik dit antwoord niet zo maar en in het luchtledige geef, buiten het werkelijke leven om. Ik gaf het als een mens, die leeft in 1946, in de realiteit der historie, tegen de achtergrond van ons Westeuropese cultuurleven en onze vaderlandse geschiedenis.

Sprekende over Gods wil, kan ik denken aan mijzelf, in mijn persoonlijke verhouding tot God en de naaste. Dan is het Gods wil, dat ik Hem en de naaste liefheb. Liefde tot God en liefde tot den naaste mogen dan niet gescheiden worden. Ik kan echter ook denken aan Gods wil voor het wereldleven in een bepaalde situatie der geschiedenis. Dan gaat het niet om de gezindheid van ieder mens op zichzelf, al blijft deze gezindheid voor ieder persoonlijk beslissend. Dan komt aan de orde wat in die bepaalde situatie van volk en wereld geschieden moet.

God wil naar het bijbels getuigenis, dat er een Overheid is, die menselijk samenleven op aarde mogelijk maakt. Gods wil wordt volbracht, wanneer er zo’n Overheid is, afgezien van de vraag, of elk Overheidspersoon beseft en aanvaardt, dat deze Overheid bestaat en werkt bij de gratie van God. De rechtsstaat is naar God§ wil. De staat, die enkel machtsstaat is, is tegen Gods wil. Wij hebben God gedankt, toen wij bevrijd werden van het Nationaal-Socialisme, omdat de orde van het Nationaal-Socialisme voor ons geloof tegen Gods wil en de rechtsorde van ons bevrijde vaderland in al haar betrekkelijkheid naar Gods wil is. Zo menen wij ook, dat de kapitalistische orde tegen Gods wil en de socialistische orde naar Gods wil is. Het kapitalisme bedreigt de menselijkheid, evenals het Nationaal-Socialisme. Het socialisme maakt menselijkheid mogelijk, evenals de rechtsstaat. De rechte overheid, de rechte staat, de rechte maatschappij zijn gaven van God. Zij hebben hun betekenis en zij doen hun werk van Gods wege bij de gratie van God ook dan, wanneer duizenden hem niet als gaven van God waarderen en erkennen.

Of de Duivel dan in een socialistische maatschappij niet groter triumfen kan vieren dan in een kapitalistische? Inderdaad kan hij dat. Zoals hij dat ook kan in het leven van een braaf en fatsoenlijk mens, meer dan In het losgeslagen leven van een dronkaard. Dit betekent echter niet, dat wij niet van Gods wege de gemeenschappelijke taak zouden hebben, om de dronkenschap als volkszonde te bestrijden. Ik heb bezwaar tegen de vraagstelling. De vraag wordt theoretisch gesteld, in het luchtledige, los van de historie, die toch ook de historie van God is.

Europa is niet uitsluitend een geogra-

fisch begrip. Europa wordt bepaald door Rome, Athene en Jeruzalem. Er is in Europa een kerk. Terwijl christenen en humanisten samen strijden voor het socialisme, predikt de kerk aan ons volk het Evangelie van Jezus Christus, roept allen op tot geloof en getuigt, dat de rechte overheid, de rechte staat en de rechte maatschappij gaven van God zijn. Dat wil zeggen, dat het geheel van de zedelijke normen, waarbij ons volk leeft, mee door het Evangelie bepaald wordt. Onze culturele tradities staan niet los van de specifiek christelijke tradities. Dr. Miskotte heeft van uit de kerk deze culturele tradities, de secundaire tradities genoemd en gezegd, dat het daarbij te doen is om de beteugeling van het heidendom. Deze beteugeling is nog lang geen christelijk geloof, maar wel hebben de christenen de taak, dit beteugelde heidendom te verdedigen tegen opkomende machten en dus het humanisme te verkiezen boven het paganisme.

■Vele christenen doorzien de samenhang tussen primaire en secundaire tradities (tussen christelijk geloof en humaniteit) niet. Zij kunnen die ook niet bijbels funderen. Laten wij deze samenhang echter niet loochenen of verachten. Door die samenhang heeft de cultuur in ons vaderland een sterk zedelijk karakter en was er in het verleden dat waardevolle evenwicht van vrijheidszin en geestelijke tucht, van rechtsbesef en zakelijkheid. Deze samenhang is voor de toekomst van het allergrootste belang. Prof. Kraemer zegt in zijn ~De Kerk en het Humanisme”: de mens als mens is in gevaar, daarom moeten christenen en humanisten elkander vinden in een gemeenschappelijke strijd tegen het moderne heidendom, dat de menselijkheid bedreigt. De humaniteit moet staat en maatschappij bezielen: eerbied voor den medemens, verantwoordelijkheid voor elkander, handhaving van de geestelijke vrijheid. Anders worden wij teruggevoerd naar het barbarisme.

Het is Gods wil, dat wij christenen, in de strijd voor de humaniteit naast de humanisten staan. Dat zijn wij aan ons volk verplicht. Wij mogen het en wij kunnen het, indien wij zelf deze verplichting verstaan van uit ons geloof in Jezus Christus, dat wij als kerk ten overstaan van heel ons volk luid en beslist belijden.

J. J. BUSKES Jr.