is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 45, 1946, no 5, 26-10-1946

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

WAPENSTILSTAND

Een gesprek tussen Trouw, De baarheid en Tijd en Taak

Trouw: Er is een wapenstilstand gesloten in Indië. Gij beiden zult dit feit zeker toe juichen. Gij ziet Saarin een wezenlijke vooruitgang en een bewijs van het staatsmanschap van Schermerhorn.

De Waarheid: Natuurlijk juich ik het feit toe. Heb ik de laatste maanden niet van dag tot dag getuigd, dat koloniale oorlog een gruwel en troepenuitzending een misdaad is? Heb ik niet gejubeld, toen Amsterdam staakte? De wapenstilstand is inderdaad een stap in de goede richting. Maar gij vergist u, wanneer gij meent, dat ik deze stap waardeer als een bewijs van het staatsmanschap van Schermerhorn. De wapenstilstand is te danken aan de vooruitstrevende krachten, die door mij in ons volk gewekt en gestimuleerd zijn en mede het gevolg van de Amsterdamse staking. Schermerhorn mag een. eerlijk man zijn, zijn personalistisch socialisme is een grote naïveteit. Hij bedoelt het misschien wel goed, maar hij is half en onbeslist en in wezen een typisch vertegenwoordiger van de bourgeoisie, die zich vermeit in onwezenlijke idealistische beschouwingen. Hij onderkent de macht van de reactie niet en is daarom, of hij wil of niet, een steunpilaar van het kapitalisme.

Trouw: Ge begrijpt zeker wel, dat ik van uw demagogie niets moet hebben. Voor u, die niet anders dan een satelliet van Stalin zijt, moest er in ons vaderland geen plaats zijn. Het is een zegen, dat gij de kampen en de kazernes van onze soldaten niet mee moogt betreden. In één enkel opzicht ben ik het intussen geheel met u eens: Schermerhorn is half en onbeslist. Gij vergist u echter, wanneer gij meent, dat hij zijns ondanks zou meewerken aan de terugkeer van de koloniale verhouding. Er zijn in wezen slechts twee principiële politieke overtuigingen, die van u en die van mij, de communistische en de anti-revolutionnaire, de revolutie en het evangelie. Wie zich niet schaart achter mijn banier, bevordert de revolutie en speelt u en Sjahrir in de kaart. Dat doet Schermerhorn.

De Waarheid: Wat is naar uw overtuiging dan toch het eigenlijke probleem in Indonesië?

Trouw: Het herstel van de rechtsorde. De grote vraag is, of Sjahrir het Koninkrijk der Nederlanden erkent. Daarvoor werden onze troepen naar Indonesië gezonden. Daarvoor waren wij bereid bloed te doen vergieten. En om dat herstel te verhinderen, wilde men van republikeinse zijde bloed vergieten. De kwestie is nu, of de wapenstilstand het herstel der rechtsorde bevordert of tegenwerkt. Mijn trouw aan de waarheid legt mij de verplichting op, het volk van Nederland te waarschuwen. Het is onze overtuiging, dat het recht door Schermerhorn werd prijsgegeven, omdat de kosten van het recht aan zijn defaitistisch en revolutionnair opportunisme te hoog schenen.

De Waarheid: Wat zijt gij toch een ver-

stokt reactionnair. Gij spreekt over ’t herstel van de rechtsorde, maar uw rechtsorde is in v/ezen niet anders dan de oude koloniale verhouding. Met een mooi woord sanctionneert gij het bestaande en het bestaande is niet anders dan een kapitalistische en imperialistische wanorde. Mijn trouw aan de waarheid gebiedt mij, ons volk op te roepen tot voortdurend verzet tegen de reactionnaire machten, wier spreektrompet gij zijt en van welke onze regering een exponent is. Die reactionnaire machten beschouwen Indonesië nog altijd gelijk de mieren de suikerpot en uw grote Colijn zei eenmaal, dat dit voor Indonesië het beste is. In wezen wil onze regering een koloniale oorlog. Zij verstaat niets van het grote gebeuren in deze jaren. Ik zal het volk Nederland wakker schudden en weet'zeker, dat de waarheid de mijne, niet de uwe zal zegevieren. Het licht daagt in het Oosten!

Tijd en Taak: Staat mij toe, dat ik ook een enkel woord zeg. Ik weet wel, gij komt iedere dag aan het woord, ik slechts één maal per week; gij spreekt tot honderdduizenden, ik slechts tot enkele duizenden. Uw Koejemans, o Waarheid, en uw Bruins Slot, o Trouw, zijn journalisten en politici van professie, mijn Banning en Ruitenberg zijn noch het één, noch het ander. Zij zijn maar predikanten, die naar uw oordeel, o Waarheid, een zonderling socialisme, en naar uw oordeel, o Trouw, een even zonderling Christendom voorstaan. Wij leven echter in een vrij land. En ook deze zonderlinge socialisten en Christenen trachten in deze tijd hun taak te verstaan. Zij willen trouw blijven aan de waarheid van het evangelie en daarom ook trouw aan de waarheid van het socialisme. Zij vinden de waarheid van u, o Trouw, wat doctrinair en abstract en de trouw van u, o Waarheid, wat demagogisch en verstard.

Vergunt mij, dat ook ik uiting geef aan wat ik denk en voel, nu er in Indonesië een wapenstilstand gesloten is. Trouw heeft gelijk. Ik juich de wapenstilstand toe. Ik was waarlijk gelukkig, toen ik hoorde, dat het zover was. Ik wil u beiden eerlijk zeggen, dat er een voortdurende vrees in mij was, dat het zo ver niet zou komen. De verhouding van Nederland en Indonesië is een zó gecompliceerd vraagstuk en de machten, die de oplossing trachten te beïnvloeden, zijn zo tegenstrijdig, dat de kans groot is, dat geen bevredigende oplossing gevonden wordt en het stomme geweld een oplossing moet forceren. Dat zou ik zowel voor Indonesië als voor Nederland noodlottig vinden. Ik erken het recht op vrijheid en zelfbeschikking van Indonesië. Dat wil echter volstrekt niet zeggen, dat ik zou willen, dat de beide volken van elkander vervreemden. Ik ken slechts één verlangen, dat het goede, dat het contact van eeuwen bracht, behouden wordt en beide volken tot een

waarachtige en vrijwillige samenwerking komen. De extremisten, zowel in Indonesië als in Nederland, staan aan dit behoud van het goede en dit tot stand komen van een vrijwillige samenwerking in de weg. De edele namen, die gij draagt, brengen tot uitdrukking dat wat wij nodig hebben, om in onze tijd onze taak te vervullen: Trouw en Waarheid!

Ik vrees echter, dat wij een caricatuur van trouw krijgen, wanneer wij het vraagstuk benaderen op de wijze, waarop gij. Trouw, het doet, door te werken met de abstracte schema’s aan ’n anti-revolutionnaire ideologie ontleend. Herstel van de rechtsorde! Maar was de verhouding Nederland—Indonesië in wezen een rechtsorde? Nu moet gij niet denken aan het positieve recht, maar uw gedachten laten bepalen dat wilt ge toch? door wat de Bijbel gerechtigheid noemt. Bovendien: Gij vergeet de toekomst.

Evenzeer vrees ik, dat wij een caricatuur van waarheid krijgen, wanneer wij het vraagstuk benaderen op de wijze, waarop gij. Waarheid, het doet, door te werken met niet minder abstracte schema’s, ontleend aan een communistische ideologie. Vrijheid van Indonesië! Maar is de vrijheid, die gij op het oog hebt, in wezen vrijheid? Nu moet gij niet denken aan de communistische vrijheid, maar uw gedachten laten bepalen dat wilt ge waarschijnlijk niet door wat de bijbel vrijheid noemt. Bovendien: Gij vergeet het verleden. Zou het mogelijk zijn, dat Schermerhorn en Sjahrir ik noem deze beiden als mannen met een persoonlijke overtuiging en tegelijkertijd als exponenten van bepaalde inzichten, die bij velen leven aarzelend en voorzichtig, niet minder: beslist en overtuigd, bouwen aan een rechtsorde, die wezenlijke vrijheid aan Indonesië waarborgt, waarbij het verleden evenmin als de toekomst vergeten wordt en dat zij daarom alle extremisme en demagogie van rechts en links verwerpen, weigeren het vraagstuk met abstracte schema’s, aan welke ideologie ook ontleend, te benaderen en zoeken naar de mogelijkheid van een wezenlijk overleg? Gij, Waarheid, twijfelt aan mijn socialisme.

Gij, Trouw, zet een vraagteken achter mijn Christendom. Maar ik, zonderlinge socialist en even zonderling Christen, heb een stille hoop, dat Schermerhorn en Sjahrir, door hun wapenstilstand de mogelijkheid hebben geschapen, om te beginnen met de opbouw van een nieuw en wezenlijk verband tussen Nederland en Indonesië. Het zijn maar bescheiden mensen, deze twee maar zij zijn in Indonesië bezig om te redden, wat er nog te redden is en wat zowel door practische en theoretische kortzichtigheid als door ideologische scherpslijperij van links en rechts dreigt verloren te gaan. De dag van de wapenstilstand was voor mij een feestdag. Omdat de wapenstilstand voor mij betekent: de mogelijkheid van een nieuw begin, de mogelijkheid om het vraagstuk zonder bloedvergieten en tot heil van beide volken op te lossen.

Daarom zeg ik: Geprezen zij Schermerhorn en geprezen zij Sjahrir! Nu komt het er verder op aan, dat allen, die in Indonesië en Nederland Trouw en Waarheid liefhebben, alle krachten inzetten, om Schermerhorn en Sjahrir in hun welhaast bovenmenselijk pogen te steunen, opdat wij met de onderhandelingén niet op dood „spoor” terecht komen. Ik groet u beide, terwijl ik u herinner aan uw edele namen. Adeldom verplicht! J. J. BUSKES Jr.