is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 45, 1946, no 7, 09-11-1946

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

grijpen valt bulten het kader van dit stukje. De snaarinstrumenten spelen hierbij een grote rol: zij zijn makkelijk te transporteren, eenvoudig te bespelen, en In staat zowel melodie als bas en rhythmerlng te verzorgen.

De technische hulpmiddelen zijn vele; hoewel de componist In dit geval nooit veel meer kan doen dan ongeveer aangeven. Sommige zijn van een Instrument afhankelijk; bij accoorden, voor het weergeven van bastonen Is dit zeer goed te zien. Soms werkt men met Intervallen, teneinde de bespellngswljze van andere Instrumenten als harpen e.d. te Imiteren. Soms gebruikt men In de bas tussenslagen, die de nadruk moeten leggen op de rhythmlsche behandeling van een motief. Ook de tekst kan In dit verband meewerken. Een goed gedicht kan reeds door rhythmerlng en toonhoogte „muzikaal” behandeld zijn hèt voorbeeld Is alliteratie— en het spreekt vanzelf dat dit door een juist gekozen toonhoogte versterkt kan worden.

Doch al deze theoretische overwegingen vallen weg voor het wonder van de muziek zelf: de gedachte dat een trillende toon ons doet denken aan lang vergeten beelden, of dat een rijtje trommelslagen ons doet marcheren, vrolijk en onbezorgd. We krijgen, als we op een snaarinstrument een arpeggio (harplmltatle door middel van Intervallen) horen, de rust over ons, die noodzakelijk Is voor het beschouwen van lets moois.

En een cadens, ja, een ordinaire gamma, zo met de duim over de toetsen, kan ons doen denken aan dansende saters. U zult opmerken, dat deze middelen ook worden gebruikt In de „ernstige” muziek. Doch daar vervullen zij een meer ondergeschikte rol. In de amusementsmuziek worden vooral de eenvoudige middelen benut, en bij de grote massa leidt dit tot vervlakking. Dit Is de reden, dat reeds twee stukjes van dezelfde soort vervelend kunnen zijn. Ik had het daarstraks over de juiste toepassing van de tekst In verband met de rhythmerlng. Hoe sterk deze kunnen samenwerken, kan Ik slechts bewijzen door het noemen van een voorbeeld.

In de film „Modern Times” zong Charlle Chaplln een liedje, een van de weinige keren, dat hij sprekend In een film optrad. De bedoeling was zonder meer duidelijk voor lederen toeschouwer: Charlle had een Spaanse dame gezien en z’n hart was In vlam geraakt. De mimiek en de wijze van voordragen, de echt-menselljke uitbeelding van deze figuur, en de samenwerking van tekst en muziek (everieens door Chaplln gemaakt) deden het vrij onbenullige gegeven vergeten, en gaven het geheel een zodanige strekking, dat het van toepassing was op alle pechvogels en wij worden zo graag beklaagd!

Bij nadere beschouwing bleek de tekst uit allerlei quasl-Itallaanse en Spaanse woorden te bestaan, die op zichzelf bezien de grootste onzin vormden. De melodie bestond uit een enkel motief. Ik zal niet gauw vergeten hoe hij met ’n weidse zwaai ’n denkbeeldige ring van zijn vinger trok en weggooide de plano tinkelde er achteraan, zodat het effect bedrlegelljk was. In de daarop volgende uitroep klonk de teleurstelling Dit alles door een enkel gebaar, een woord, en een toon. Het effect werd bereikt door de juiste samenstelling.

Dit is dan ook de reden, dat ik ophoud Bver dit onderwerp: de werkelijke toepastfng van den kunstenaar gaat boven de Hteorie. C. MILOT.

NAAR EEN BESLISSING OVER DUITSLAND?

De Parijse conferentie ter voorbereiding van de vredesverdragen met de as-satellieten is geëindigd en het daar vergaderde gezelschap heeft zich, zoals spottende commentatoren hebben opgemerkt, vrijwel in zijn geheel naar New York begeven om ginds onder een andere naam de besprekingen voort te zetten. Ministers blijven maanden lang van hun bureaux weg om elkander uitentreure dezelfde argumenten als een half jaar geleden voor te houden. Inmiddels komen er langzaamaan beslissingen los, die meer gebaseerd zijn op het verwekken van een redelijk evenwicht tussen de grote mogendheden dan op de politieke principes, die eraan ten grondslag behoorden te liggen. En terwijl nog getalmd wordt met het nemen van besluiten, verandert de wereld en treden de „omstandigheden” in de plaats van besluitvaardigheid. Men kan deze gang van zaken critiseren en betreuren, belangrijker lijkt voorshands een analyse dezer „omstandigheden”.

IK 21e drie factoren, die hier werken. Ten eerste de voortschrijdende consolidatie van het bestaande. Men mene vooral niet dat toestanden, die door de hele wereld als voorlopig begrepen waren, ook een voorlopig karakter moeten hlijven dragen; zo goed als de scheiding der Nederlanden tengevolge van de oorlogsomstandigheden in een noordelijk en een zuidelijk deel een voorlopig en onbedoeld karakter droeg maar toch eeuwen duurde en tot een defitief uiteengaan leidde, zo kan ook de met de beste voornemens uitgevoerde bezetting van Duitsland door vier mogendheden het land verbrokkelen in vier of minder delen die een eigen leven gaan leiden. Wanneer beden ten dage Amerikaanse en Sowjet-Russische staatslieden de eenheid van Duitsland proclameren, verzwijgen zij, geheel te goeder trouw, de uitgangspunten van hun redenering, die gelegen zijn in het onmiddellijk belang van hun land. Aldus hoeft overeenstemming in woorden nog geen eensgezindheid in feite te betekenen.

JNaast deze consolidatie van het voorlopige, waardoor nieuwe, bewuste wijzigingen in de toestand steeds moeilijker te verwerken vallen, onderscheidt men aarzeling in de buitenlandse politiek der grote mogendheden. In Engeland nog het minst, waar men minder een grote lijn heeft te volgen dan wel zich van een aantal netelige kwesties te ontdoen. Voor de Engelsen is het Duitse probleem er één van een reeks: India, Palestina, Griekenland, bij welke allemaal de toekomstige politieke en economische verhouding tot de U.S.A. en de U.S.S.R. de inzet is. De Engelse politiek is zozeer doortrokken van de ervaring dat terwille van de veiligheid van het eilandenrijk de verslagen vijand onmiddellijk een steun kan of moet worden tegen den mede overwinnenden bondgenoot, dat, mede door het Engelse gevoel voor fair play en het ontbreken van eigen bezettingservaringen het Engelse bestuur in Duitsland tracht er een soort Engeland van te maken. Een vaste lijn en een verstandige lijn is in het geheel der Britse bezettingspolitiek niet goed te ontdekken; maar dat ligt meer aan de uitvoerders dan aan de ontwerpers dier politiek.

Amerika heeft nu het incident-Wallace achter de rug. Het resultaat ervan zullen de lezers al kennen, wanneer dit artikel

onder hun ogen komt; deze week immers beslissen tussentijdse verkiezingen of Truman’s aarzelende regering een meerderheid in het parlement tegen zich zal vinden. Dan zou het grootste en machtigste land ter wereld voor twee jaar helemaal zonder stuur raken. Welke buitenlandse politiek er gevolgd zal worden, blijft dan ook nog sterk de vraag. In de laatste tijd is de invloed van den president op de staatkunde gestadig afgenomen, terwijl die van typische groepsvertegenwoordigers als zakenlieden, vakverenigingsbestuurders en vooral militairen toeneemt. Militairen vooral! Sinds de Verenigde Staten met hun voorbeeldeloze technisch en psychologisch voortreffelijk juiste wijze de laatste oorlog hielpen beslissen, is het zelfvertrouwen van de hoge leger- en marine-officieren reusachtig gestegen; zij hebben een greep op de politiek verworven, die hun niet gemakkelijk meer te ontwringen is. Het is wellicht te schematisch de tegenstelling aldus te zien: enerzijds de groepen vertegenwoordigers, die den president geheel in hun macht hebben, anderzijds Wallace die opkomt voor den kleinen man en ook inderdaad alle sukkelaars achter zich heeft Maar hoe de tegenstelling ook precies ligt, zij bestaat. Allicht niet ten onrechte verwijten zijn tegenstanders Wallace, dat hij de positie van het land jegens de Sowjet-Unie moeilijker maakt door den mogelijken tegenstander in de kaart te spelen

Inderdaad is het van oudsher een neiging van de Russische politiek om behendig gebruik te maken van onenigheden bij de partners in het diplomatieke verkeer. Het laatste jaar heeft overvloedig bewezen hoe gaarne de Russische diplomatie haar houding verstijft naarmate de ander aarzelt of zijn zekerheid verliest. Daarom ligt een rede zoals Aïolotov, die vorige week voor de UNO hield, zo voor de hand; hij zette duidelijk alle puntjes op de i; we zijn dat van hem gewend. Maar een paar uur tevoren had Stalin op een reeks vragen van een buitenlandsen correspondent zo verzoenend geantwoord als men nauwelijks durfde verwachten. Het is altijd moeilijk een voorstelling te krijgen van de plannen en overwegingen van het Kremlin en ook in dit geval kan men niet met beslistheid zeggen of Stalin en Molotow hier spreken namens verschillende fracties in de Sowjet-Unie dan wel dat ieder een verschillend aspect van een op zich zelf vrij zwevende algemene lijn der sowjetpolitiek naar voren brengt.

In de derde plaats wordt thans het politiek aspect mede beheerst door het Duitse volk zelf. De overwinnaars hebben het nuttig geacht het oor te lenen aan de volksstem in de bezette gebieden. Natuurlijk is daar veel tegen; geheel vrij kiest men toch niet en er zijn sentimenten waaraan men op een stembiljet vaak op slechts zeer inadaequate wijze uiting kan geven. Dergelijke stemmingen zeggen meer negatief dan positief, ook al omdat de macht der gekozen lichamen beperkt is en hun gezag evenredig aan de ernst waarmee de kiezers hun stem hebben bepaald. De met spanning verbeide verkiezingen in Berlijn zijn een demonstratie geworden, meer tegen de Russen dan voor de westerse democratie Ze hebben de regeling der Duitse kwestie -i Vervolg pp pag. 7