is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 47, 1949, no 47, 27-08-1949

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Gesprek over het Communisme

Doel en middelen

Het Russische communisme denkt via bepaalde omwegen het doel: de rechtvaardige maatschappij zonder uitbuiting, te kunnen bereiken. Daarom is er geheime staatspolitie (de M.V.D.), daarom zijn er de dwangarbeid-kampen, daarom leeft in de Sowjet-Unie een sterk nationalisme en militairisme.

Vanuit ons Christelijk geloof, vanuit het Evangelie, kunnen we alleen maar zeggen, dat dit alles voor ons volkomen onaanvaardbaar is. Wij geloven wel, dat God bij machte is, met een kromme stok een rechte slag toe te brengen dit betekent niet, dat wij daarom die kromme stok gebruiken mogen. Wij zijn er nl. veel te bang voor, dat wij met de kromme stok ook een kromme slag zullen toebrengen. Er zijn voorbeelden te over in de geschiedenis, waardoor deze vrees gewettigd wordt.

West-Europa en Amerika hebben in twee wereldoorlogen, door het middel van het militairisme, de wereld willen veilig maken voor de democratie. Het lijkt er echter erg veel op, dat we op deze wijze juist het doel verspeeld hebben. Van middelen, die in volkomen tegenspraak zijn met Christus en Zijn Rijk, kunnen we niet heel veel verwachten.

Zowel van de Russische middelen en Rusland weet zich in oorlog met het hem bedreigende kapitalisme als van de Westerse middelen (en daartoe behoren ook de voorbereidingen tot de derde wereldoorlog) moet gelden het woord van Jeremia:

„De Heer versmaadt, waarop gij vertrouwt, en gij zult er niets aan hebben” (2:37) „Zo arbeiden de volken voor niets en tobben de natiën zich af voor het vuur” (51:58)

In deze woorden klinkt iets van de priesterlijke strengheid, die de redding van volk en wereld dienen wil. Bij de strijd voor democratie en socialisme behoren middelen, die niet in flagrante strijd zijn met het wezen van socialisme en democratie. lets van het schijnsel van het Evangelie zal over deze middelen moeten vallen, anders hebben we er weinig fiducie in. |

Daarom geloven we èn ten aanzien van de middelen, die het communistische Rusland nu gebruikt èn ten aanzien van de middelen, die de anti-communistische machten gebruiken, dat daarmee het doel niet zal kunnen worden bereikt.

Ruslands Doel

De meest kwellende vraag met betrekking tot Rusland is deze: Heeft men zich al niet onmachtig gemaakt om het doel te kunnen bereiken, door de middelen, die in deze dertig jaren gebruikt zijn? Er zit een daemonische tendenz in de macht, zeker in de ongecontroleerde en oncontroleerbare macht. Is Rusland niet ook aan een imperialistisch machtsstreven ten prooi gevallen, dat het verwezenlijken van het einddoel volkomen onmogelijk maakt? Dit is de waarheid in het artikel van v.S., (T.T. 16-4’49), waarin gesproken wordt over „communisme in soorten”.

Ik wil dit alles echter alleen zeggen, nadat ik onze Westeuropese en Amerikaanse middelen onder dezelfde critiek gesteld heb. De praktijk wijst immers uit, dat we, door alleen maar critiek te oefenen op de Russische middelen, op een volkomen verkeerde wijze het communisme bestrijden, daarbij het voornaamste de economisch-sociale veranderingen uit het oog verliezend.

Niets goeds? Maar is er dan niets goeds te zeggen over het democratische socialisme?

Allereerst dit: Alleen wanneer het dem. soc. duidelijk anti-kapitalistisch is, vol voert het zijn taak op de juiste wijze. Ik denk hier aan de belasting-politiek van minister Lieftinck, die, omdat zij goed socialistisch wil zijn, zoveel tegenstand ondervindt. Maar... als ik dan als leek kennis neem van de laatste wetsontwerpen tot belastingherziening, dan vraag ik: Hebben „de Waarheid” en „de Vlam” (bien étonnés de se trouver ensemble) dan toch gelijk, wanneer ze spreken over het nieuwe devies van ons economisch beleid, dat zou luiden: „Ondernemers verrijkt U! ?” Ik zeg niet, dat het zo is. Ik kan deze zaken niet beoordelen. Maar op mij, als leek, en dat zal ongetwijfeld bij vele anderen het geval zijn moeten deze belastingmaatregelen toch wel de genoemde indruk maken.

Is er niets goeds te zeggen? We werken hard. Aan de activiteit van hen, die leiding geven, zal niemand twijfelen. Maar zijn we als socialisten niet veel te gauw tevreden? Het gaat ons toch om een radicale verandering in de structuur van de maatschappij? Ik tref vaak bij P.v.d.A.-mensen dezelfde gezapige tevredjenheid over het reeds bereikte aan, die ik van veel kerkmensen ken t.a.v. de kerkelijke situatie. Dat kan niet goed zijn.

In Engeland zien we misschien wel het duidelijkst, wat „de derde weg” van het dem. soc. betekent. Het lijkt er veel op, dat zich in Engeland een stille revolutie voltrekt. De socialisatie van sleutelindustrieën gaat natuurlijk gepaard met vele moeilijkheden (werkers controll!), rustig verder. Morrison heeft op het Labour-congres te Blacpool gezegd, dat het programma van verdere nationalisatie zorgvuldig was gekozen en in een algemeen plan paste. Het particuliere bedrijfsleven kon op de steun der regering rekenen, maar men hoeft zich geen illusie te maken, dat het particuliere bedrijfsleven of de particuliere financiering, die zich aan anti-sociaal gedrag schuldig maakte, niet snel op de vingers zou worden getikt. (N.R.C. 9-6-’49).

In het geschrift „Labour believes in Britain” wordt iedereen op de hoogte gesteld van datgene, wat gebeurd is en wat men van plan is te gaan doen. Ik noem nog maar

één ding, van het geweldige werk van „The Nation’s Health Service”, waardoor gratis geneeskundige behandeling voor ieder mogelijk is.

Churchill krijgt manifest ongelijk: zijn profetie, dat Attlee en de zijnen een socialistische gestapo in het leven wilden roepen, is niet uitgekomen.

Ik geloof, dat door deze ontwikkeling van de economische democratie, die op den duur een fundamentele verandering kan bewerkstelligen in de structuur van de maatschappij, een méér effectieve aanval op het Russische communisme wordt gericht, dan door alle militaire maatregelen te zamen. Wel bekruipt ons vaak de angst, dat door de weinig progressieve buitenlandse politiek van Engeland de binnenlandse verworvenheden wel eens zouden kunnen worden teniet gedaan.

De Kerk.

Mr Hogerzeil spreekt in T.T. 14-5’49, ook over de opdracht van de Kerk.

Het moet, meen ik, tot de normale opdracht van de Kerk gerekend worden, dat zij over zeer belangrijke gebeurtenissen in het Volks- en Wereld-leven het woord van het Evangelie laat horen. Die gebeurtenissen zullen naar hun geestelijke achtergrond moeten worden beoordeeld. Dit zal eerlijk en moedig moeten geschieden.

Wanneer de Ned. Herv. Kerk dus uit voorzichtigheid meent het woord „kapitalisme” te moeten vermijden, maar wel herhaaldelijk in een kerkelijk rondschrijven het woord „communisme” gebruikt, dan bewijst dit, dat men niet het ongebonden Woord Gods laat horen. Dit immers schuwt de realiteit niet en noemt de namen, omdat het de Ene Naam kent.

Door welke banden dit Woord Gods gebonden wordt komt hoe langer hoe helderder aan den dag. Christendom en reactie blijken helaas wel zeer nauw met elkaar verbonden te zijn.

Lenin heeft 40 jaar geleden in „Proletarij” geschreven over „die geestelijken, die niets liever willen, dan een indeling der arbeiders, niet naar hun activiteit om te staken, maar naar hun geloof in God”. Hoe staat het er op dit punt in de Cristelijke Kerk in Nederland voor? Niet de activiteit voor fundamentele veranderingen in de maatschappij (die waarschijnlijk wel niet zonder stakingen zullen kunnen worden doorgevoerd), maar het al dan niet geloven in God bepaalt bij vele Christenen de indeling der arbeiders wanneer het gaat om de vakvereniging of de politieke partij. En wat hééft de Herv. Kerk, die zich Volkskerk weet, over die antithese te zeggen? Is wat bijv. een blad, als „In de Waagschaal” op dit punt schrijft, voor de Herv. Kerk evenveel waard (of even weinig waard) als wat „Trouw” schrijft?

De Kerk kan geen technisch-economische of sociale voorstellen doen. Maar het moet wel zo zijn, dat men bij radicale maatregelen er mee kan rekenen, dat „het Christelijk Volksdeel” niet als zodanig er al tegen is, omdat het zich aan de politieke en economische status-quo heeft vastgekoppeld. Het zal niet meevallen. Want de Nederlandse Kerk staat te midden van een volk,

ATTKNTIE

Aan degene, die wekelijks zijn T. en T.- i exemplaar opzendt naar „De Heer Diam j Diang Som, penn. Chinese Kerk van West- j Java, Matamanweg 12, Mr Comelis bij ! Batavia”, wordt meegedeeld, dat zijn exem- : plaren aan het Redactie-secretariaat terug- ; keren als onbestelbaar. „Adres onbekend”. RED.SECR.