is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 49, 1951, no 42, 21-07-1951

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

RUMOER OM EEN SCHOOL

In Den Haag is een vereniging opgericht, „De Erasmusschool” genaamd. Deze vereniging stelt zich ten doel „behartiging van de belangen van De Erasmusschool en de bevordering van het onderwijs aan deze school in ondogmatische christelijke geest, volgens een daarbij aangepaste inrichting van het onderwijs”.

Oorspronkelijk dacht men er aan in de nieuwe Moerwijk (berekend, als ik wel heb. op 60.000 inwoners) een bijzondere school op te richten op vrijzinnig-christelijke grondslag. En daarvoor de gewone weg te volgen, die bij de wet is gewezen aan ouders, die hun kinderen niet naar een openbare school wensen te sturen. Daarvan is men teruggekomen. Vooral door de oppositie, die zich manifesteerde in de Haagse afdeling van de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden. Bestuursleden van deze vereniging hadden tot de initiatiefnemers behoord en het was niet helemaal duidelijk of dit namens of onafhankelijk van dit bestuur geschied was. Het is ook moeiiijk om de persoon van dr Nicolette Bruining niet tegelijk als representatief voor de gehele groep te zien. De oppositie binnen deze vereniging kwam van de kant van voorstanders van het openbaar onderwijs. Vrijzinnige christenen zijn van oudsher warme voorstanders van het openbaar onderwijs geweest en ziehier, hoe nu een van de steunende groepen dreigde uit de

steeds aangevochten burcht te deserteren. Nu moet, tussendoor, wel geconstateerd worden, dat de figuur van een bijzondere vrijzinnig-christelijke lagere school voor Den Haag nu ook weer niet zo hemelter – gend vreemd is. Er is een kweekschool van het Haags Genootschap, waarbij een kleuterschool en een lagere school ressorteren. Alles in Vrijzinnig-christelijke geest. Er zijn twee Vrijzinnig-christelijke lycea, die zich in grote bloei mogen verheugen. Wie zal zich verwonderen, dat men in deze lijn doordenkt en dus ook voor een nieuw stadsdeel naar een eigen school streeft? Maar goed, men verwonderde zich wèl en men werd boos.

Af gezien van de gewone af keer van bijzonder onderwijs, van de traditionele slogan, dat wij moeten streven onze kinderen ongedeeld naar één school te sturen, kwam als dieper aansprekend motief naar voren, dat op deze wijze het Openbaar Onderwijs leeggepompt zou worden door hen, die het nog zouden kunnen redden van een vaal neutralisme, dat het steeds bedreigt. Neutraal onderwijs is een onding Voor zover het gegeven wordt, geschiedt het uit angst om zich te bewegen op een gebied vol voetangels en klemmen, een gebied overigens, dat zeer belangrijk is in ons leven. Wil men van dat neutralisme af (waarin vaak een dik stuk anti-godsdienstigheid steekt) dan zal men vormen moeten vinden, die het openbaar onderwijs van deze dreiging kunnen redden.

Daar kwam nog iets bij. De initiatiefnemers wilden ook een nieuw type school. De vernieuwing van het onderwijs wilden zij in deze school doorzetten. Dat is duidelijk ook een vrijzinnig-christelijke aangelegenheid, al is zij dat niet van deze groep alleen. Wie in godsdienstig opzicht alle aandacht aan de persoonlijkheidsvorming schenkt, zai dit ook willen doen in het onderwijs, Critiek op het klassikaal onderwijs vloeit er uit voort, al zal men het Montessorionderwijs niet met huid en haar aanvaarden. Daarom zoekt men een tussenmethode, waarin het goede van beide stelsels verwerkt is.

Nu konden de voorstanders van het openbaar onderwijs er op wijzen, dat onderwijsvernieuwing óók in de overheidsscholen mogelijk is. En dat men dus met zulk een moderne school het openbaar onderwijs zou dienen. Daarvoor was geen bijzondere school nodig.

Onder druk van deze argumenten ging men de zaak nog eens bekijken. Resultaat: de vereniging blijft bestaan, maar zal géén school oprichten. De gemeente Den Haag zal een openbare school stichten en bij de benoemingen èn bij de methode van onderwijs overleg plegen met de Vereniging Erasmusschooi. Het onderwijzend personeel, dat benoemd zal worden, zal zelf bijbelse geschiedenis geven op grond van

een acte, die de Federatie IKOS-NPB uitgeeft. En verder zal, als ik goed begrijp, het bestuur van deze vereniging — bijgestaan door een adviescollege van vertegenwoordigers uit de verschillende vrijz.-christelijk*? groepen — als oudercommissie functionneren. Lid van de vereniging zullen alleen ouders van daar ter school gaande kinderen zijn.

Hoe dit te beoordelen? Mij dunkt: op deze wijze wordt inderdaad aan het hoofdbezwaar van de voorstanders van openbaar onderwijs tegemoet gekomen. Het blijft een openbare school. En de voorstanders van vrij zinnig-christelijk onderwijs („in ondogmatisch christelijke geest”> noemt men het, maar dat acht ik een hachelijke uitdrukking als men nietorthodox bedoelt) kunnen tevreden zijn. Het is hun immers niet te doen om allerlei principes van beheersvorm van een school, maar zij wensen een goede school, onder welke figuur dan ook.

Toch zie ik in deze oplossing een voorlopi? element. Het moet nog blijken, of het gaat. Ik ga nu de bezwaren voorbij van die voorstanders van het openbaar onderwijs, die vinden, dat elke openbare school voor dlle kinderen uit elk geestelijk klimaat toegaU' kelijk moet zijn. Dat is een onhoudbare stelling, getuigend van een dogmatische geest. Ik wil er wèl op wijzen, dat de zaak op slappe grond rust. Alles immers hangt af van de mensen die beslissen. EU die zijn hoogstens bij uitzondering vrijzinnig christelijk. De inspectie van het lager onderwijs komt er bij te pas, de wethouder (wie weet, straks wordt het een roomskatholiek of een gereformeerde, die zicU niet aan een gentleman’s agreement van zijn voorganger gebonden acht), de g®' meenteraad met zijn wisselende bezetting-Hier stuit men op het probleem van de beheersvorm van de openbare school, waarover reeds veel te doen geweest is, maar waarvan de vormgeving, officieel al' thans, weinig opschiet.

Moge de grond slap zijn, het is de moeite waard, er op te bouwen. Het zou een goe» ding zijn, als op deze wijze de ouders betrokken werden in de verantwoordelijk' heid voor het onderwijs en bij de doordeH" king van de vraagstukken, die er aan vas-- zitten. Ik acht het grote winst, indien oP deze weg de band tussen school en gezii; sterker wordt. De practijk is immers zo, da heel vaak de ouders alleen maar koineb klagen, als meester hun Piet onheus schijh behandeld te hebben. Of zij komen klagen en zeggen tegen Piet: „Meester er maar mee redden”. Wanneer deze houding (waarlijk niet alleen te vinden aaU Openbare scholen en dus niet alleen ee zaak van beheersvorm, maar van opvoeding der ouders) doorbroken zou een stuk gezinsbeïnvloeding van d hoogste betekenis plaats vinden.

Men kan er zeker van zijn, dat het om deze school niet spoedig zal verstof men. „Trouw” heeft zich er al in gemend en zich uiteraard aan de kant van de cipiële neutralisten gesteld wat de bare school betreft. Hoe neutraler de ' school immers is, hoe verwerpelijker vo het vrome volk. Telkens als er weer e instantie gepasseerd moet worden of o raad in wijder kring van VolksonderWÜ® N.O.V. plaats vindt, zal dit punt ter komen. En telkens zullen de rechtliju/^ de „principiëlen” en de conservatie storm lopen om te zeggen, dat dit niet k • Wij intussen hopen dat deze school e goede kans krijgt. En een voorbeeld k worden voor menige plaats. Misschien men wij er dan ook achter, wat wordt met „ondogmatische geest”. E.

stroomt naar alle hoeken van de aarde. Wanneer Marx nog leefde, zou hij in de morele herbewapening het meest overtuigende bewijs vinden voor zijn stelling, dat de godsdienst de opium van het volk is en Niebuhr kon wel eens gelijk hebben, die deze hele beweging een decadentieverschijnsel noemt, een laatste idealistische stuiptrekking van een ondergaande wereld, een laatste flikkering van het licht van een kaars, die bijna opgebrand is.

Men zou er om moeten lachen, Indien men er niet om moest huilen. En ik wil u wel zeggen, dat bij het lezen van dit triomferende boekje het huilen mij nader stond dan het lachen. Hoevelen zullen in geestelijk en religieus opzicht het slachtoffer worden van deze beweging? En als zij straks, na het grote démasqué, volstrekt gedesillusionneerd en met lege handen zullen staan, aan welke ideologie zulien zij zich dan overgeven? Een deel zal de fatale prooi van het nihilisme worden. En voor de overigen blijft alleen het communisme of fascisme over. En dan geef ik het fascisme nog een grotere kans dan het communisme.

De geestelijke herbewapening is een pseudo-religie en niets is voor het Westen op dit ogenblik gevaar lijker dan pseudoreligie.

J. J. BUSKES Jr.