is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 50, 1952, no 27, 05-04-1952

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en ïiiicife Psalm 24

ONAFHANKELIJK WEEKBLAD VOOR. EVANGELIE 'EN SOCIALISME

VERSCHIJNT 50 MAAL PER JAAR 50STE JAARGANG VAN ~DE BLIJDE WERELD”

Zaterdag 5 April 1952 Nr27

Redactie:

dsJ.J. Buskesjr ds L. H. Ruitenberg

dr J. G. Bomhoff Redactie-Secr.:

Roerstraat 48 ® Amsterdam-Zuid

Telefoon 24386 p/a dr J. G. BomhofF

Vaste medewerking van prof. dr W. Banning J. Hulsebosch H. van Veen

dr M. V. d. Voet

ds H. J. de Wijs Mej. at M. H. v. d. Zeyde e.a.

ibonnemeniperjaarfS-; halfjaar f 2,75; kwartaalf I.soplusf 0,15 incasso. Losse nrsfo,is; Postgiro 21876; Gem. giro V 4500; Adm. N.V. De Arbeiderspers, Hekelveld 15, Amsterdam-C; Postbus 800

Trumans besluit

EEN ONPOLITIEKE BESCHOUWING OVER DE POLITIEKE WERKEL^KHEID

Vandaag kwam door de radio het bericht, dat president Truman besloten heeft geen nieuwe candidatuur voor het presidentschap der Verenigde Staten te zullen aanvaarden. Al doorzien wij op de afstand die ons nu eenmaal van het volk der Amerikanen scheidt geografisch en geestelijk de achtergronden en motiegeheel, zóveel zal toch wel duidelijk zijn, dat Truman inziet het tegen de populariteit van Eisenhower niet te kunnen winnen, en hij zich liever terugtrekt dan een nederlaag te riskeren. Wat deze beslissing verder zal betekenen, voor Amerika en voor de wereldpolitiek, mogen de politieke deskundigen ons vertellen er zit stellig stof voor een onbegrensd getal elkaar tegensprekende artikelen in dag- en weekbiad in; ik waag mij daaraan niet. Toch houdt het geval mij bezig, en waag ik er een onpolitieke beschouwing aan.

_.. „ Bij alle onzekerheden, die er in het geval zitten, mag wel zeker heten: dat de invloed van het militair apparaat op het politieke leven er belangrijk door zal toenemen, Eisenhower is generaal; dat wordt men óók in Amerika niet zonder ziph de militaire denkwijze te hebben eigen gemaakt. Truman was een man uit het burgerleven, die op een bepaald ogenblik een eind heeft gemaakt aan de generaalspolitiek van Mac-Arthur. Ten onzent heeft een regering-Drees een eind gemaakt aan de eigenzinnigheden van een generaal Kruis. Natuurgeneraals en generaals, zoals er zijn burgers en burgers. Maar: het mihtaire apparaa,t brengt een eigen denkseesteiyke mee, laat vanzelfsprekend de militaire problematiek overheersen over de sociale en culturele, en brengt daardoor in de huidige situatie een met onbelangrijke verschuiving. Generahssimus Eisenhower aan de ene. Generahssimus Stahn aan de andere kant, ieiders • • • ddt wordt dus de situatie der komende jaren, namen complexen van «.Idcmen.

Is het opnieuw een teken van de wijziging in de gehele sociale structuur der moderne wereld, die immers niet door enkelingen wordt gemaakt en bepaald, maar waarin ook de „leiders” dikwijls meer geschoven worden dan zij schuiven? Sinds langer dan een kwart eeuw zie hoe oud en conservatief wij worden! stellen wij, dat in het complex van krachten, dat in onze Westerse wereld overheerst, de krachten nl. van mechanisatie, van sociale en geestelijke eenvormigheid, het probleem wordt: hoe daarin de vrijheid van geestesleven, het persoonlijk leven en de persoonlijke verantwoordelijkheid te versterken en te redden. Alweer sinds bijna een kwart eeuw, sinds de gedachte der Planning uit de chaos van kapitalistische verwording, o.a. de massa-werkloosheid, een weg wilde wijzen, stellen wij dat geleide economie moet staan in het teken van gerechtigheid en vrijheid, de beide onafscheidelijk verbonden levenskrachten waaruit een democratisch socialisme leeft. Tegenover een te gemakkelijk optimisme hebben wij voortdurend betoogd: zeker, enerzijds brengen industrialisatie en mechanisatie door hun massaproductie een uiterst welkome verhoging der welvaart, waarvan vooral de miiiioenen der massa’s profiteren maar anderzijds wordt het stelsel waarlijk niet humaner, menselijker, barmhartiger. Zie de moderne auto of de moderne vliegmachine: ingericht met steeds meer gemakken en comfort, waardoor rijden en vliegen voortdurend plezieriger worden maar het systeem waarin zij moeten functionneren is onbarmhartig, berekenend nuchter en koel, waarin met menselijkheid niet wordt gerekend. Niet, dat de individuen minder humaan worden ook wil zijn blij, wanneer een geneesmiddel dat een mensenieven redden kan, per vliegtuig en mede door de humaniteit van enkelingen wordt overgebracht; wèl echter verliest het systeem, dat berust op de machine, aan menseiijkheid. En dódrom hebben wij gepleit voor een vrijwillige maar bewuste samenbundeling van de krachten der nationale cultuur, boven de politiek uit, zón-

der nochtans de politiek te willen veronachtzamen of kleineren. Ging het niet, om nog eens een oude term naar voren te halen, om het vinden van een wereld van geestelijk gezag, waarvoor wij samen konden buigen, en waaruit vrijheid en democratie en cultuur konden worden gevoed? Voor ons was het een inderdaad beslissend kenmerk: cultuur gaat naar haar wezen boven de politiek uit, al sluit dit standpunt een bewuste cuituurpolitiek in.

Nu realiseer ik mij aan het geval-Truman—Eisenhower, hoezeer de wereld aan het verschuiven is. In de verhouding cultuur politiek militaire verdediging behoort voor democraten de eerste voorop te staan; in de maatschappij van na 1945 wordt het steeds meer; militaire verdediging politiek en als er dan nog wat overschiet: cuituur. Zo is de ontwikkeling in Rusland, door de radicale toepassing van het beginsel der partij dictatuur reeds sinds een 20 jaar aan de gang. Het kernprobleem van elke maatschappij: het functionneren van een wereld van geestelijk gezag waarvoor wij samen buigen, waaruit wij samen putten, en waaruit de scheppingskracht der culturele bouwers wordt gevoed, is daar opgelost door de communistische ideologie normatief te stelien. Zó kan het Westen het nimmer doen zonder zelfmoord te plegen. Democratische landen hebben om een eigen opiossdng te worstelen, omdat ook hen bedreigt een vermechanisering en een vermilitarisering der geesten.

Er is onder politici, óók onder socialistische, een neiging om de „schuld” voor de vermilitarisering te werpen op Rusland, dat na 1945 scherper, realistischer en egoïstischer heeft gehandeld dan de Westerse geallieerden, en nimmer aan ontwapening heeft gedacht. Voor een deel moet men de aldus redenerende politici gelijkgeven. En toch is, dieper gezien, de redenering onjuist. Ook in de Westerse maatschappij zijn duidelijk de tendenzen van een vermilitarisering der politiek, en van een overheersing der politiek over de cultuur, en dus een voortgaande bedreiging der humaniteit. Daarom blijft arbeid aan de mens, vorming van een mentaliteit der vrijheid, die weigert vrijheid zonder meer afhankelijk te stellen van militaire macht, broodnodig. Het zal in de komende jaren weer moeilijker worden dan het al was. De geest van onze Westerse wereld is practisch nog steeds gespleten: enerzijds mede bepaald door de oude bronnen waaruit de humaniteit werd gevoed, anderzijds in de greep van mechanisatie, vermilitarisering, en machtsdenken. De overwinning van deze gespletenheid schijnt mij nog steeds de kern van onze huidige problematiek.

W. B.