is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 52, 1955, no 42, 29-10-1955

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Een geopende deur

Op 1 Juli hadden drie Amerikaanse vrienden een lang gesprek met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Grom y k o. Zij bespraken politiek-delicate onderwerpen als: de dwangarbeid in de strafkampen; vredesbereidheid; ontwapening. Zy overhandigden enkele zeer principiële geschriften, o.a. over democratie en vrijheid en kregen ten sleftte enkele vriendelijkheden toegewezen. Zij mochten nl. al hun bagage inclusief papieren zonder controle mee terugnemen. Hun foto’s, die zij in grote vrijheid en vrijmoedigheid gedurende drie weken gemaakt hadden, en die zij nog niet ontwikkeld hadden, een massa films, mochten zij zonder inspectie meenemen, en bleken later ook niet zoals wel eens in de Nederlandse pers is gesuggereerd door röntgenstralen zwart gemaakt.

Een van de drie, Bill Edgerton, kreeg één maand paspoortverlenging voor een onderzoek naar zekere historische bijzonderheden. De beide anderen waren Clarence Pickett en Steve Cary. Zij maakten deel uit van een groep van zes Amerikaanse Quakers, de anderen waren Hugh Moore, Wroe Alderson en Eleanor Zelliott. Bill spreekt en schrijft feilloos de Russische taal. Eén der anderen voldoende om zich verstaanbaar te maken. De anderen spreken naast hun moedertaal voldoende Duits en Frans. Zij konden bij hun drieweekse reis beschikken over tolken, die in elk geval zo neutraal waren, dat een vertegenwoordiger van de Grieks-Orthodoxe Kerk kon zeggen: „Communisme en christendom verdragen zich als water en vuur”.

Deze delegatie was geheel vrij in haar bewegingen, kon ook zonder tolk spreken met anderen indien zij een der beschikbare talen beheersten. Zij hadden ontmoetingen met leden der verschillende ambassades en vertegenwoordigers van de United Nations. Zij spraken vrijuit en ongehinderd o.a. op een lange Wolgatocht, met allerlei Russen e.a. „rassen” over alle vermeende westerse en geconstateerde Russische toestanden in een vrij en openhartig debat. Zie maar, dit werd besproken met een lid van de communistische partij, een journaliste, terwijl het publiek er omheen stond. In de Russische taal: „Hij (Bill) begon met te zeggen dat de materiële omstandigheden in Rusland hem meevielen maar dat de z.i. ontbrekende vrijheid hem zeer verontrustte. Aan het einde van de conversatie had hij niets opengelaten, niets vermeden. Aan de ene kant het Amerikaanse rassenvraagstuk, aan de andere kant de kampen voor politieke dwangarbeiders, waarvan Bill zei, dat dit de grote kwesties waren die beide grote naties hadden op te lossen. De gehele conversatie onderscheidde zich door het ontbreken van strijdbare polemiek en een geest die merkwaardig was door zijn openheid en ernst en verdraagzaamheid.”

Vanuit Moskou bezochten zij Zagorsk, Gorki, Koebitsjew; daarna per vliegtuig Pensa, Stalingrad, Rostow, Kiew, Bessonowka. Daarna een grote sprong Azië in. Na 11 uur vliegen Tashkent, 300 mijl verder Alma Ata, 5 uren verder vliegen Akmolinsk. Daarna in 13 uren vliegen terug naar Moskou.

Zij die deze reis maakten, waren Amerikanen, die niet onder een hoedje te vangen waren. Mensen, die door reizen, conferenties, relaties, internationaal ingesteld waren. Maar bovenal mensen, die de democratie beleven vanuit diepe godsdienstige impulsen en voor wie het leven van de mens, van elke mens als kind van God, heilig is.

En omdat zij meenden een verzoening te dienen, was hun reis voorbereid tot in onderdelen. De groep bestond uit specialisten, die noteerden in lange besprekingen in de USA wat ze wilden zien en vragen. Zij lieten zich behalve in de ambassades van Zweden, USA e.d. voorlichten en spraken de persvertegenwoordigers van een aantal grote bladen en nieuwsdiensten.

Zij spraken met leraren, priesters en predikanten, arbeiders, hadden gewone straatcontacten, leidden een discussie op een avond van een communistische jeugdbond, hielden toespraken vertaald en direct in het Russisch in kerken, op een Seminarium, alles in de geest van „zeg de machten de waarheid” (Speek Truth to Power), het boekje dat ik enkele weken terug besprak.

Alle Russen waren bereid over vrede te praten (net als wij), maar één tolk liet een Amerikaans weekblad zien (U.S. News & World Report) waarin de Marine Luchtbasis Okinawa stond getekend met een pijl naar Rusland gericht, en de vermelding dat er 950 zulke bases waren in handen van de USA en dat schokte haar zeer.

En ben ik nu uitgebarsten in een verdachte bewondering voor dat wat die Russen nu toch maar toelaten? Neen. Maar alleen om mij met al de reserve die in mij is, en diep wortelt te verblijden dat er ergens wat aan ’t veranderen is. Niet nu pas. Enkele jaren terug kon één van mijn vrienden voor Oost-Duitsland alleen een pas krijgen voor een stad, met meldingsplicht elke avond.

Later werd dat een paspoort voor 10 steden met de bedoeling vrienden in nood te bezoeken. Zonder meldingsplicht. En dit jaar een paspoort voor geheel Oost-Duitsland zonder enige beperking.

Behalve deze groep Quakers waren er enkelingen die zij in Rusland op een individuele ontdekkingsreis ontmoetten. Het contact met Grom y k o dateert reeds vanaf 1948. Ook in 1951 doorreisde een groep Quakers Rusland, Engelsen, die een zeer openhartig rapport publiceerden („Quakers Visit Russia”), zodat de geestelijke en politieke instelling aan de Sowjet-diensten volkomen bekend was.

Het is dus mogelijk, over de grenzen te komen, onder het IJzeren Gordijn door te gaan en mensen te ontmoeten. Dit is allerbelangrijkst, omdat het hier bezoekers betreft die geconfronteerd met het leerstellige en het politieke staatscommunisme tot de voor dictaturen meest onverteerbare groep behoren. Waarop elke dictatuur haar methoden machteloos ziet worden.

De Amerikaanse pers heeft aan deze reis grote aandacht besteed en eindigde een beschouwing als volgt: „De integriteit van de Society of Friends is zo boven verdenking dat zy vergunning ontving een zen-

ding te volbrengen die niet openstaat voor een andere groep.”

The Christian Century van 22 Juni verhaalt dat als gevolg van de bovengenoemde resultaten zowel de Baptisten als Methodisten en de Nationale Raad van Kerken in Amerika soortgelijke reizen gaan voorbereiden en besluit met deze raad: „Elke groep zal ten minste één lid moeten hebben die goed Russisch spreekt en bestaan uit een aantal bekwame specialisten. De pogingen zullen van dubbele waarde zijn indien men kan bereiken dat ook Russische vertegenwoordigers der kerken worden bewogen om naar ons te komen om de vrijheden en het kerkelijke leven te leren kennen, die wij op prijs stellen.”

Ik heb het gevoel, dat dit een raad is, waarmee ook iets kunnen doen in Nederland. In plaats van het geweer aan de voet en het kruit droog, zou wellicht de raad: leer Russisch en bereid je voor op een reis naar dat gevreesde land, van méér werk gevende maar ook meer effect hebbende aard kunnen zijn. Denken wij aan de ervaringen van prof. De Graaf e.a. in HVV.

Is het niet jammer, dat een poging om lectuur te ruilen in de kerkelijke sfeer bijv. afstuitte op het feit dat de USA alle, ook de kerkelijke publicaties in weekbladvorm confiskeert?

Een volgende maal hoop ik iets te kunnen vertellen over de contacten in de kerkelijke wereld in het bijzonder en de ervaringen en de resultaten van de reis zoals die door de Amerikanen worden gewaardeerd.

Het geheel van de rapporten deed mij zie de titel denken aan de brief aan de gemeente te Philadelphia waarnaar de stad genoemd is, van het heilig experiment in de USA „Ik heb een geopende deur vóór u gegeven, die niemand kan sluiten.”

E. M. BUTER

Nederlandse gedachten

Nu de verkiezingen in het zicht komen, gaan de partijen zich monsteren voor de strijd. Het blijkt, dat de Partij van de Arbeid het grote voorbeeld is. Men heeft ijverig bestudeerd, hoe de PvdA de dingen doet en neemt ervan over, wat men gebruiken kan. Hiermee wordt de PvdA gevleid, die overigens nu verplicht is, wat anders te bedenken.

Tot de vernieuwingen, die de andere party en ondernemen is het oprichten of uitbreiden van de ledenorganen. De CHU heeft een officieel orgaan gekregen, „Binding”, terwijl „Nederlandse gedachten van de ARP”, tot nu toe onregelmatig verschijnend, een weekblad van forse omvang is geworden. Het is nog wel geen „Paraat”, maar het is wél een echt weekblad. Uit het nr. van 22 October pikken wy dan een Nederlandse Gedachte, die dr. J. Schouten tydens de begrotingsdebatten geuit heeft.

„In de diepste grond heeft geen enkel mens op aarde de bevoegdheid over God te zwygen, zyn Schepper en de Souverein op alle gebieden van het leven. De PvdA zwygt daarover. Wanneer een politieke party zwygt over God, welbewust en opzetteiyk, dan ligt daarin een negatie van Hem, welke gronden men daarvoor ook moge aanvoeren.”

Zie hier in één korte zin onze ganse tegenstelling tot dr. J. Schouten duideiyk zichtbaar.