is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 53, 1956, no 1, 07-01-1956

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het systeem klopt niet

Dit jaar hadden we het toch wel best voor elkaar. De kerstviering van de zondagsschool zou nu eens orde 1 ij k geschieden. Niet meer met Jan en alleman op de beste plaatsen en de ouders der kinderen staande in de gangpaden van de voor deze gelegenheid veel te kleine kerk. En vast niet meer mopperende kerkeraadsleden, die het kerstspel niet hadden kunnen zien. Dat was het schandaal van het vorig jaar geweest: leden van de kerkeraad, die niet konden zien. Nee, het zou nu beter gaan. We bedachten een ingewikkeld systeem van toegangskaarten en stelden een team van mensen-met-goedenwil om dezelve te distribueren. Eferst zou de kerkeraad kaarten krijgen, dan de ouders, dan die en dan die en ten slotte Jan en aljeman. Er werden instructies gemaakt en daarin sloot alles als een bus. En er werd een avond belegd, alleen maar om de instructies van het systeem van de kaarten voor het kerstfeest van de zondagsschool van de kerk te bespreken. Want waarom zou je het eenvoudig doen als het ook ingewikkeld kan? Kortom: het kerstfeest zou, ondanks de rommelige aanhang van uitdeling der kinderkalenders en chocoladekransen, ditmaal eens model gevierd worden, dank zij het systeem en het team. Het kerke werk beleefde zijn jaarlijkse hoogconjunctuur.

Een der drie koningen uit het middenpaneel van de triptiek Portinari te Florence, het meesterwerk van Hugo van der Goes (1420—1482)

Het werd een janboel.

Van de medewerkers deed iedereen wat goed was in eigen oog. De instructie was goed, maar niet iedereen kan instructies laat staan toepassen. Verder was het aantal uitzonderingsgevallen zo groot, dat je daar alleen al een eigen instructie voor nodig had; en daar was niet in voorzien. De organisatie was niet slecht geweest, maar toch klopte er iets niet. Waar lag de fout dan? Het systeem was toch goed!

Het systeem was t e goed geweest en dat was de fout.

Er was geen ruimte gelaten voor de eigen vinding en de persoonlijke werkwijze der medewerkers. Er was geen kans gegeven aan de vruchtbare improvisatie. Aan het particulier initiatief zogezeid.

Ik kom op gevaarlijk terrein. Ik gooi koren op de molen van die antirevolutionaire wethouder, die bij de algemene beschouwingen over de gemeentebegroting

aan het raadslid, dat hem traagheid in de volkswoningbouw had verweten, antwoordde, dat dit de schuld was van het vergunningenstelsel der bureaucratie in Den Haag en van het „dirigisme”. Laat de aannemers vrij spel, zonder vergunningen, en je zult eens zien...

In een tijd, waarin socialisten nogal eens klopjes op schouders krijgen omdat ze al zo aardig bij draaien, is het gevaarlijk om voor particulier initiatief te pleiten. En toch doe ik het het volgend jaar, als we weer kerstfeest gaan vieren. Dan kan de kerkeraad misschien eens echt zitten en zien. Wdéir dat zullen we dan wel zien.

Ergens heeft elk systeem zijn grens en elke organisatie haar maximum. Socialisten zijn niet gewend, dat maximum spoedig aanwezig te achten. Er is afgoderij gepleegd met De Organisatie. Waar ligt de grens tussen systeem en persoon? |

In de bedrijfsorganisatie krijgt men

door, dat die grens er is. In de ambtelijke wereld ook? En in het onderwijs? Er is een tijd geweest, dat onderwijsvernieuwing een zaak van personen was. Dat was de tijd van Jan Ligthart. Die had lak aan alle systemen. Hij was een individualist, maar ook een geniaal improvisator. Thans valt de nadruk weer op het systeem. Talloos zijn de vernieuwingssystemen, zo talloos dat de vernieuwing een weinig systematisch geheel werd. Op den duur zal er wel wat goeds uitkomen, dat beklijft. Maar daarbij zal dan ook het inzicht verwezenlijkt moeten zijn, dat geen systeem werken kan zonder de vrijheid, die gelaten is aan degenen die het moeten toepassen. Systeem en persoon.

Als we het volgend jaar eens werkten zonder systeem, maar met verstandige mensen? Dan wordt het ook een janboel. Maar altijd liever een gezellige rommel dan verdriet en ruzie om een systeem, dat in puin viel. DE W.