is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 53, 1956, no 3, 21-01-1956

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

j den Heet I behoort de aarde l en haar i \ volheid. Psalm 24 ; 1 /

|l|d en Taak

ONAFHANKELIJK WEEKBLAD VOOR EVANGELIE EN SOCIALISME VERSCHIJNT 50 MAAL PER JAAR 53STE JAARGANG VAN „DE BLIJDE WERELD”

Zaterdag 21 januari 1956 No. 3

Redactie: ds. J.J. Buskes Jr. ds. L. H. Ruitenberg dr. J. G. Bomhofif

Redactie-Secr.: Roerstraat 48* Amsterdam-Zuid Telefoon 724386 p/a dr.J. G. Bomhofif

mnement per jaar f 5,—; halfjaar ƒ 2,75; kwartaal f 1,50 plus f 0,15 incasso. Losse nrs f 0,15; Postgiro 21876; Gem.giro V 4500; Adm. N.V. De Arbeiderspers, Hekelveld 15, Amsterdam-C; Postbus 800

Democratie en kritiek

Het sociale vraagstuk, dat geweldig opsteeg uit de industriële revolutie, kreeg in elk land aanvankelijk een andere oplossing. In

Duitsland kwam het marxistisch socialisme tot leven, in Frankryk het utopisch socialisme, terwyi in Engeland, na de mislukking van het chartisme, coöperaties en vakverenigingen hun stryd begonnen tot verbetering van het lot der arbeidende bevolking. Al deze bewegingen hebben elkaar in de loop der tyden machtig beinvloed, maar vandaag kan het ons treffen, dat het nuchter en bescheiden ontwerp van de vakvereniging, dit typisch produkt van het praktische. Engelse denken, lang niet het minste middel is geweest om de arbeider in het industriële tydperk een menswaardig bestaan te geven. En men verstaat de gerechte trots en biydschap op het feest van het 50-jarig bestaan van het NVV, waar we graag onze gelukwensen aan toevoegen.

De geschiedenis heeft wel uitgewezen, dat een vakvereniging, alleen in een democratisch klimaat zinvol en nuttig kan functioneren, omdat in zo’n klimaat, en daar alleen, er ruimte en aandacht is voor het uiten van ontevredenheid en onbehagen. Daar beginnen alle goede dingen in de geschiedenis mee. De mens krygt niets cadeau. Hy moet klagen, vragen, vechten. Men denkt met ontroering aan het begin der vakverenigingen in Engeland, in Nederland; de diepte van ellende, van waaruit hun klacht en verzet opstegen, de weergaloze moed en het onbuigbaar idealisme, die toendertyd nodig waren om in een mist van onbegrip te beginnen. Van de zyde der verzadigden zy'n toendertyd schampere woorden gevallen over de opstandige en immer-ontevreden elementen, die de goede gang der maatschappy woest dreigden te verstoren.

Kritiek is de adembeweging der democratie, ja zeker, maar er is kritiek en kritiek! Ik moet denken aan de wilde kreten van Hitler, aan de opkomst van Poujade, en op Nederlandse schaal aan de kankeraars over het niet-verse kadetje, aan al die malcontenten, die in krant en radio hun onmacht beiy den, dat ze de ontwikke-

ling der tijd niet bij kunnen sloffen, die krijsen om een conservatieve tegenstroming en... om een sterke man. Het is de moeite waard om te proberen een scheidingslijn te vinden tussen de levenwekkende, naar vernieuwing stuwende kritiek enerzijds en de duffe, ja dodelijke kritiek anderzijds.

Men moet er eens op letten, dat er door sommige mensen een dikbelegde boterham verdiend wordt, doordat zy zich opgeworpen hebben als ambteiyke mopperaars, zy weten, dat bewondering en waardering gauw flauw smaken, maar dat welhaast iedereen een onheilige pret beleeft aan scherpe, venynige, liefst persooniyke aanvallen en kleineringen. Er zijn mensen, die dit laag-menseiyk instinct doorlopend prikkelen, schryvers, wier dageiykse lust het is schandalen en schandaaltjes te colporteren en zodoende een paniekstemming te verwekken.

Namen noemen is niet nodig, maar let er eens op, of ze er zelf beter van worden en wees dan op uw hoede. Dat was anders by de pioniers van de vakbeweging, die voor de toekomst vochten, die ze zelf niet zouden beleven en die contributie betaalden, toen ze nauweiyks genoeg om te leven hadden.

Een ander kenmerk van ongezonde kritiek is, dat ze steeds achterwaarts ziet, dat ze mateloos het verleden verheeriykt en voor de eigen tyd geen goed woord over heeft. De onrechtvaardigheden van het verleden worden verdoezeld, het feit dat de hedendaagse misstanden daar rechtlynig uit voortvloeien, miskend. Vanzelfsprekend is geen periode volmaakt, maar het is wat anders, of men het heden als crisis beleeft, waarin kansen liggen voor een betere toekomst, of dat men dit heden afwyst als een neergang en krampachtige terugwil naar een geïdealiseerd verleden, waarnaar geen weg terug voert. En weer stoot men op een gemis aan edelmoedigheid.

Niet alleen, dat men verdienen wil aan de kritiek, men wil ook niets prysgeven van wat het verleden aan sommige mensen onverdiend in de schoot wierp. Ze zyn tegen onaangename dingen, omdat ze on-

aangenaam zijn: tegen de belasting, tegen de politie (‘schietdienders’), tegen de ordening, omdat die hun vrijheid belemmert; ze zijn tegen de verbetering van het lot van anderen, omdat daardoor hun eigen uitstekendheid minder wordt; ze zijn voor klassenonderscheid, omdat ze zelf tot de betere klassen behoren.

Het is de bekrompenheid, die zich verzet tegen het edelmoedige gebaar; de vrijheid voor zich zelf, die ongebondenheid wordt, omdat ze geen gelijkheid wil erkennen en broederschap; bekrompenheid ook, om dat dit soort kritiek geen proportie ziet en in staat is de noodklok over Nederland te luiden, omdat ze geen vers kadetje by het ontbyt heeft en slechts de keuze heeft uit drie melkboeren.

We herhalen: kritiek is de adembeweging der democratie, maar deze kritiek is dan pas gezond, als ze gestuwd wordt door edelmoedigheid. Wanneer er dan ook reden is voor een gelukwens aan het NVV dan houdt deze in de verwachting, dat deze machtige vakbeweging de moed zal lopbrengen de verbeteringen, die ze nastreeft voor haar leden voor te staan in een geest van edelmoedigheid, wy meenden die geest waar te nemen in haar stryd voor een beheerste en geordende loonpolitiek. Immers daar sprak die ruime visie uit, die niet op een klein-egoïstisch voordeel tuk is, maar liever allen wil doen delen in een gestegen welvaart. Diezelfde brede visie kan men ook waarnemen als juist het NVV de gulle politiek steunt van de hulp aan de achtergebleven gebieden.

In de geschiedenis van de arbeidersbeweging is de vakbeweging steeds de belangrykste factor geweest die aandrong op de volledige en evenredige integratie van de arbeider in het arbeidsproces en zo in het maatschappeiyk leven. Vandaag is een nog grotere en omvangryke integratie aan de orde. Het is wederom de vakbeweging, die in de KISG en in de Benelux haar edelmoedige actie voortzet, geheel in de lyn van haar grote traditie. Zo gezien is de kritiek, die ze uitoefent, de waarachtige levensadem der democratie. ~

J. G. B.