is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 53, 1956, no 4, 28-01-1956

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

/r„„ j I behooß de aarde l en haar \ volheid. j Psalm 24 : 1 y

Fyd en Taak

ONAFHANKELIJK WEEKBLAD VOOR EVANGELIE EN SOCIALISME VERSCHIJNT 50 MAAL PER JAAR 53STE JAARGANG VAN „DE BLIJDE WERELD”

Zaterdag 28 januari 1956 No. 4

Redactie: ds. J. J. Buskes Jr. ds. L. H. Ruitenberg dr. J. G. Bomhoff

Redactie-Secr.: Roerstraat 48® Amsterdam-Zuid Telefoon 724386 p/a dr.J. G. Bomhofif

mnement per jaar f 5,—; halfjaar f 2,75; kwartaal f I,soplus f 0,15 incasso. Losse nrsfo,ls; Postgiro 21876; Gem.giro V 4500; Adm. N.V. De Arbeiderspers, Hekelveld 15, Amsterdam-C; Postbus 800

irit, ®Oc. Q '"©è preek van de radio

Het was Het Vrije Volk, dat bekendmaakte, dat dominee Lugtigheid, die in Den Haag onder de buitenkerkelijken werkt, niet meer voor de radio komt. Niet omdat hij geen mensen trekt, ook niet omdat er dogmatisch op zijn preken wat zou zijn aan te merken, maar omdat men nogal bezwaren heeft tegen de al te vlotte en populaire wijze, waarop hij het evangelie brengt.

Het bericht blijkt niet juist te zijn. Het IKOR heeft een verklaring gepubliceerd, waarin staat, dat er van uitsluiting van dominee Lugtigheid geen sprake is. Er waren bezwaren tegen een bepaalde preek van hem, maar dit is een zaak tussen het IKOR en dominee Lugtigheid, die een nader beraad nodig maakt.

Achter dit incident, dat op zich zelf niet zo belangrijk is wat maakt het uit of een bepaalde dominee niet voor de radio komt, er zijn honderden dominees, die nooit aan bod komen ligt een vraagstuk, dat uitermate belangrijk is. Welke preken moeten door de radio worden uitgezonden?

Een preek kan voortreffelijk zijn voor de gemeente, voor welke zij bestemd is, terwijl zij toch volmaakt ongeschikt is, om uitgezonden te worden, als de uitzending ten minste niet uitsluitend voor zieke gemeenteleden bedoeld is, maar zoveel mogelijk randbewoners en buitenstaanders wil trekken. Als de uitzending dus in de eerste plaats de bedoeling heeft hen, die buiten het kerkelijk leven staan, die niet meer of nog niet in de kerk komen, met het evangelie in aanraking te brengen.

Er wordt naar de uitzendingen van het IKOR en de VPRO door duizenden geluisterd. Het getal buitenkerkelijken, dat luistert, is veel en veel groter dan de meesten vermoeden. Alle mogelijke en onmogelijke buitenstaanders luisteren.

Kerkelijke mensen zijn in de regel nette mensen en meestal ook traditionele mensen. Zij beminnen de bekende klanken en de geijkte termen. Een preek, uitgesproken in een taal, die niet de traditionele is, kan naar hun overtuiging niet goed zijn. Een preek, waarin vragen aan de orde komen, die in de gangbare prediking nooit of hoogst zelden genoemd worden, is naar hun inzicht onaanvaardbaar. Al die mensen zullen zich

verheugd hebben, toen zij hoorden, dat de preken van dominee Lugtigheid niet meer zullen worden uitgezonden. Dominee Lugtigheid is nu eenmaal een vreemde eend in de kerkelijke bijt. Ik ken hem vanaf zijn jeugd. Toen ik in 1924 dominee van de Geref. Kerk op Texel werd, zat hij daar op de zeevaartschool. Hij was gereformeerd. Nu is hij hervormd en hij is het op een ietwat eigenaardige wijze, op de wijze van Piet Lugtigheid. Hij is lid van de PvdA. Hij is methodist en piëtist. Een hervormde heilsoldaat. Toch altijd gereformeerd gebleven. Bovendien zit er in hem een stuk Möttlingen en iets van Billy Graham. Hij kan wat hij te zeggen heeft zeggen op een wijze, dat ik denk: Piet, hoe is het mogelijk! Maar hij bereikt met het evangelie want dat preekt hij mensen, die door mij en door geen enkele dominee in de Hervormde Kerk bereikt worden. Hij dringt met zijn woord door in kringen, die voor de doorsneedominee, die voor de radio komt, potdicht zitten.

Het probleem van de vertaling van het evangelie voor de mensen van onze tijd is een moeilijk probleem. Ik ken mensen, die elke dominee afzetten en alleen luisteren, als dominee Lugtigheid preekt. De buitenkerkelijke mens bestaat niet. Er bestaan alleen buitenkerkelijke mensen (meervoud). En de éne buitenkerkelijke vindt afschuwelijk waar de andere met intense belangstelling naar luistert. |

Ik verdedig de stelling niet, dat elke radiopreek goed is, als hij maar mensen trekt. Een radiopreker moet Kronkel niet imiteren en ook niet op Wim Kan willen lijken. Zijn preek mag al evenmin profaan en platvloers zijn. Maar het is nu eenmaal zo, dat juist zij, die een woord tot de mensen van onze tijd weten te spreken, bijna alle vreemde eenden in de kerkelijke bijt zijn. Geen tamme, maar wilde ganzen. Aan hen moeten we niet de maatstaf aanleggen, die begrijpelijkerwijs aan de doorsnee dominee wordt aangelegd. Ik zat één dezer dagen in de preken van Luther te lezen. Die deden het in zijn tijd. Maar wat kon die geweldig te keer gaan en grof schelden. Gelukkig maar, dat er toen nog geen IKOR en VPRO waren. Luther maakte geen kans.

Daar komt nog iets bij. Fedde Schurer heeft er in De Friese Koerier op gewezen.

dat het vraagstuk zich beweegt tussen de twee polen van de gewijde taal en de volkstaal. De kerk heeft met beide te maken. In haar liturgie is zij conservatief. Leest u het Dienstboek van de Hervormde Kerk maar eens. Maar in haar krachtigste tijden was zij progressief in haar verkondiging; zij stelde de vragen van de tijd aan de orde en was de Joden een Jood, de Grieken een Griek. Op Pinksteren spraken de apostelen zo, dat iedere luisteraar meende zijn eigen taal te horen. Maar de traditionele en nette kerkmensen zeiden: ze zijn dronken!

Voor de buitenstaanders doet de beroemde kanselredenaar het niet meer. Er is een afstand gekomen’tussen kerktaal en leven. Bij de officiële kanseltaal is de voornaamste maatstaf het voorkomen van schokken en het vermijden van verontwaardiging. Maar er zijn dominees, die erdoorheen breken op het voetspoor van Jesaja en de vissers van Galilea. Natuurlijk, zegt Fedde Schurer, worden er brokken gemaakt, vooral door intellectuelen, die de hantering van het instrument van de volkstaal niet machtig zijn. Toch zullen wij die brokken op de koop toe moeten nemen.

Weet u, wat er anders gebeuren gaat? Dominee Lugtigheid weg.., Dominee Visser weg (Het weekblad van de Gereformeerde Bonders, dat bij dominee Lugtigheid de eerbied mist, zonder welke de verkondiging van het evangelie onbestaanbaar is je moet maar durven sprak de hoop al uit, dat dominee Visser nu eindelijk ook verdwijnen zal). En ik geef u de verzekering, dat er dan nog anderen verdwijnen. Over enige tijd verdwijnt Banning ook. Ik kom ook aan de beurt. Wij zijn wat netter en misschien iets bezonkener, maar daarom in het oog van velen des te gevaarlijker. Censuur weet nooit van ophouden. Het IKOR en de VPRO zijn een avontuur.

De meeste kerkelijke mensen houden niet van avonturen. Veel te riskant!

Natuurlijk moet dominee Lugtigheid luisteren, als het IKOR met hem overlegt. Maar laat hij in Gods naam zich zelf blijven en het wat ‘luchtig’ opnemen.

Het getal van hen, die te weinig populair voor het volk preken, is veel en veel groter dan het getal van degenen, die het te veel doen. J. J. BUSKES JB.