is toegevoegd aan uw favorieten.

Het leeskabinet; mengelwerk tot gezellig onderhoud voor beschaafde kringen, 1861, 01-01-1861

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de twee absolute monarchiën van het oosten en westen, Oostenrijk en Frankrijk, eene volledige onderdrukking van het Protestantisme gelukte, dit in Italië met wortel en tak kon worden uitgeroeid, dan luidt het gewone antwoord, dat de Romanische volken in het algemeen, en de Italianen inzonderheid , eigenlijk niet voor het Protestantisme geschapen zijn, of dit niet voor hen gevormd is. Afgezien van het scheeve licht, waarin de Evangelische godsdienst treedt, wanneer men deze als een domein van enkele rassen beschouwt, is het oordeel in deze algemeenheid door de geschiedenis zelve genoegzaam wederlegd. De Hugenoten, de "Waldenzen, de tallooze martelaren van het Italiaansche en Spaansche Protestantisme in de zestiende eenw — men denke aan onzen tachtigjarigen strijd! — de tegenwoordige bewegingen van hervormingen in Italië eindelijk, leveren toereikende bewijzen van het tegendeel. Dat de levendige, hartstogtelijke, fantazievolle, aan uitwendigheden hangende eigenaardigheid der volken van het zuiden in het algemeen minder geschikt is voor eene godsdienst, die, meer in de ziel gegrond, de uitwendige middelen van opwekking der aandacht grootendeels versmaadt, — dat het kunstmatig en zorgvuldig gekweekt bijgeloof der lagere klasse , die in doode werken, schitterende ceremoniën en steeds afwisselende wonderen zich gelukkig en bevredigd gevoelt en des noods met weinig moeite door kastijding des ligchaams den gestoorden vrede der ziel terug erlangt, — dat het fijne Epicurismus en het klassieke Heidendom, dat, onder het losse hulsel van Katholieke vormen, de hoogere standen in Italië sedert eeuwen beheerscht, en tot in den jongsten tijd als materialismus, indifferentisme en deïsmus onder velerlei afwisselende vormen zich bij hen opdoet, den Italiaanschen grond niet bijzonder voor het Protestantisme hebben geschikt gemaakt — behoeft geen betoog. Wie echter de geschiedenis van het Italiaansche Protestantisme in de zestiende eeuw bestudeert, of wie in den jongsten tijd een kleinen Protestantschen kring is binnen gedrongen, moet tot het besef zijn gekomen, dat het ook in het zuiden der Alpen geenszins aan zielen ontbreekt, aan wie de werkheiligheid van het Katholicisme en de fides implicita geenszins voldoen, maar die de behoefte gevoelen om door het bewustzijn en het klare