is toegevoegd aan uw favorieten.

Geneeskundig tijdschrift voor Nederlandsch-Indië, 1912, 01-01-1912

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het een zaak van groot gewicht is, deze quaestie ook van den hygienischen kant te bestudeeren, daar uit den aard der zaak alleen langs dien weg bestrijding mogelijk is.

Ik moet mij verder bepalen tot de eenvoudige klinische beschrijving.

Tot mijn spijt zijn mijn waarnemingen onvolledig. In de eerste plaats kreeg ik de lijders zoo goed als nooit direct bij den aanvang der ziekte onder behandeling, en verder bestond een groot deel der patienten uit Inlanders, die geen Maleisch of Javaausch verstonden, zoodat het opnemen der anamnese absoluut onmogelijk was. Ik kan dus mijn waarnemingen moeielijk statistisch verwerken, doch geloof wel in staat te zijn, een algemeen ziektebeeld te schetsen, waaruit het verschil van onze dwangarbeiderspneumonieën met den typischen vorm der ziekte duidelijk zal blijken. Veel nieuws zal ik daarbij evenwel niet kunnen vertellen, daar Hehewerth in de bovenaangehaalde publicatie over analoge gevallen heeft bericht, zoodat het volgende gedeeltelijk een bevestiging is van zijne observatie's.

Wanneer ik thans overga tot de schetsing van het waargenomen ziektebeeld, dan moet ik beginnen met de mededeeiing, dat mij van den duur van het stadium incu bation is evenmin iets bekend, is als van het al of niet voorkomen van pro drom en; de wijze waarop ik de patienten kreeg en hun laag intellectueel peil maken, dat in dit opzicht geen betrouwbare gegevens te verkrijgen waren.

Voor zoover het opnemen der anamnese mogelijk was, bleek een plotseling begin regel te zijn. Een duidelijk stadium frigoris werd aangegeven in 70°/0 der gevallen van wie betrouwbare gegevens te verkrijgen waren. Even dikwijls bestond subjectieve dyspnoe.

Nog algemeener dan over benauwdheid en kortademigheid hoorde men de patienten klagen over hoesten en pijn in de borst. Hoesten was vrij wel constant. Steken in de zij kon ik 28 maal anamnestisch vaststellen, tegen zes maal,

54