Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Pharmaceutiscli Weekblad

VOOR NEDERLAND. ONDER REDACTIE VAN E. J. OPWIJEDA, Apotheker te lijmegen.

Het Pharmaceutisch Weekblad wordt eiken Zaturdag uitgegeven hij den Boekhandelaar D. B. CENTEN te Amsterdam. Prijs per jaargang , franco per post, f 4.50. Alle stukken, welke men in dit Blad wenscht opge-Homen te zien, gelieve men franco in te zenden aan den Bedacteur, onmiddelijk of onder couvert van den Uitgever, uiterlijk vóór Woensdag te Amsterdam of vóór Donderdag te Nijmegen. Prijs der advertentiën: Van 1 tot 6 Regels fl.— , elke regel meer 15 Cts., behalve het zegelregt.

le «Jaargang. j ZOXOAG, 28 Augustus 1861. | A”. 18.

De moderne scheikundige formulen. Beknopt Leerboek der onbewerktuigde Scheikunde door E. H. van Baumhauer, Hoogt, te Amsterdam. Derde uitgave, vrij bewerkt naar de vijfde uitgave van Begnault-Strecker s Kort Leerboek der Scheikunde. Utrecht en Amsterdam. Vander Post. 1864. Tempora mutaniur et tios mutamur in illis. Wel is dit ook toepasselijk op de wijze, waarop de scheikundigen de grondstoffen en hare verbindingen door teekens en formulen voorstellen. De oude scheikundigen bedienden zich van hieroglyphen, deels gevormd naar de hemelteekenen, deels naar bijzondere willekeurige omstandigheden. Ook de geneesheeren maakten van deze hieroglyphisohe teekens op de recepten trouw gebruik, en verbazingwekkend was in de oude receptuur het aantal vreemdsoortige figuren, waarvan het brein des apothekers de beteekenis moest ontcijferen. Gelukkig zijn zij thans voor goed verbannen en als herinnering ia nog enkel somtijds overgebleven het door teekens aanwijzen der gewigtsh'oeveelheden, namelijk der oneen, drachmen en scrupels. Door den grooten Berzelius werd een geheel andere grondslag gelegd tot een nieuw scheikundig teekenschrift, zoo eenvoudig en doelmatig, dat het in alle landen kon worden aangenomen. Hij koos namelijk tot scheikundige teekens de eerste letters van den Datijnschen naam der enkelvoudige ligchamen, schreef deze kapitaal en wanneer meerdere enkelvoudige ligchamen met dezelfde letter aanvingen, werd bij de kapitale nog eene tweede gewone letter gevoegd, meestal de eerste, die inde woorden verschilde; Ag, As, Au, Ca, Cd, Cl, Cr, enz. Dit scheikundig teeken wijst niet alleen het ligchaam aan, dat het vertegenwoordigt, maar tevens de aequivalentische hoeveelheid, waarmede het in scheikundige verbindingen optreedt. De verbinding der enkelvoudige ligchamen Wordt aangeduid door de scheikundige teekens naast elkander geplaatst of door middel van + (of , of .) tot fortuien te vereenigen; gewone cijfers wijzen het aantal ütomen of aequivalenten aan. De verbindingswijze der '

scheikundige teekens tot formulen en het gebruik der cijfers was wel niet geheel in overeenstemming met de formulen der mathesis. Bij de scheikundige verbindingen der eerste orde toch beteekent de naast elkander plaatsing eene optelling, bijv. HO in plaats van H+O, terwijl men inde mathesis met het naast elkander plaatsen van twee teekens eene vermenigvuldiging aangeeft, Bij de scheikundige formulen beteekent een cijfer aan de regterhand boven- of onderaan geplaatst het aantal aanwezige aequivalenten van het ligchaam aan de linkerzijde van dit cijfer (SO3 of S03); —in de mathesis daarentegen heet een zoodanig teekeu exponent en geeft als tweede, derde, vierde magt, enz. eene veel hoogere beteeke* nis aan het voorgaande ligchaam. Deze mathematische bezwaren evenwel hebben Berzelius niet teruggehouden, en het door hem voorgestelde scheikundige teekeuschrift is in algemeen gebruik gekomen, zonder in dit opzigt eene wezenlijke verandering te hebben ondergaan. Weinig bijval heeft zijn voorstel gevonden, om tot bekorting het aantal aequivalenten zuurstof door puntjes boven het daarmede verbonden ligchaam aan te geven, bijv. S, N of het aantal aequivalenten zwavel door vertikale streepjes, bijv. i li ' Be, K, omdat dit te veel gelegenheid tot vergissing gaf en eene zeldzame opmerkzaamheid van den zetter bij drukwerk vereischte. De teekens begonnen dan ook werkelijk weder op hieroglyphen te gelijken. Alleen inde mineralogie vindt men nog van deze teekens gebruik gemaakt. Een geheel anderen invloed op het scheikundig teekenschrift hebben de bijzondere beschouwingen der scheikundigen over het wezen van onderscheidene elementen en verbindingen uitgeoefend. Zoo gaf het dubbel volumen der waterstof tegenover het enkele der zuurstof bij de ontleding van het water in zijne gasvormige bestanddeelen aan Berzelius aanleiding, om in 1 aeq. waterstof 2 atomen of een dusgenaamd dubbelatoom aan te nemen en hif'zocMYffSjvu de formule uitte drukken door het benedenste derde gedeelte der het aannemen dezer dubbelatomen en liet trekkènIdezef'l

Sluiten