is toegevoegd aan je favorieten.

Het Noorden in woord en beeld, 1947, no 7, 05-04-1947

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ZI] DIE IN TOKIO TERECHT STAAN.

De misdaden

van

TOKIO

wiel kon steken, de Sowjet-Unie was. Van het begin af aan was hij overtuigd van Hitiers nederlaag, omdat hij Engeland en de Engelschen kende. De Britsche premier Churchill heeft Shigemitsu dan ook gebruikt als persoonlijk koerier voor een brief aan den Japanschen keizer in begin 1941, blijkbaar met de bedoeling Japans neutraliteit te verkrijgen. In dezen strijd zijn Ribbentrop en Matsoeoka tenslotte de sterkeren gebleken. Vrijwillig voegde Shigemitsu een memorandum aan dezen brief van Churchill toe, waarin hij betoogde, dat Japan best kon afwachten, of Duitschland inderdaad Engeland zou verslaan, en dat het aanbeveling verdiende, daarop te wachten. Zeer juist betoogde hij toen al, dat Italië eer een

blok, dan een steun voor Duitschland was, terwijl hij tevens aantoonde hoe het verzet in de Europeesche landen tegen Duitschland groeiende was. Zijn conclusie was, dat een opgeven van de neutraliteit voor Japan een catastrophe kon beteekenen.

Een proces, dat vergeten wordt

Het zijn documenten van de allergrootste beteekenis, sommigen door Churchill eigenhandig geschreven, andere afkomstig van Lord Halifax, de meeste behoorende tot de categorie „topsecret" die op dit oogenblik, nu het proces tegen de Japansche oorlogsmisdadigers in Tokio al elf maanden aan den gang is, worden gepubliceerd. De aanklager, Joseph Keenan, een Amerikaansch advocaat, formuleerde de aanklacht tegen de zesentwintig aangeklaagden als volgt:

„Zij verklaarden den oorlog aan de beschaving „door het vermoorden en onderdrukken van „millioenen menschen, door bewuste vernieti„ging van kinderen en volwassenen, door het „uitroeien van heele gemeenschappen, en door „het opzettelijk niet nakomen van schriftelijk „aangegane verplichtingen tegenover andere „volkeren."

De thans gepubliceerde documenten vormen een sensatie van wereldbeteekenis. Er zijn meer dan duizend telegrammen en raporten van talrijke diplomaten van alle nationaliteiten die tezamen niet alleen de aanklacht fundeeren, maar ook belangrijk historisch materiaal vormen. Sedert het begin van de zittingen op 2 Mei 1946 zijn al twee der aangeklaagden gestorven, Matsoeoka aan tuberculose en admiraal Nagana aan longontsteking, terwijl Okawa krankzinnig is verklaard. Met Okawa's verdwijning nu een half jaar geleden uit de rechtszaal vergleed het proces in de vergetelheid, want het was Okawa, die steeds voor humoristische incidenten zorgde, door Tojo, den voormaligen ministerpresident van het oorlogvoerende Japan sedert December 1941, aan te vallen en hem te slaan of te schoppen.

De beklaagden worden verdedigd door elk een Amerikaansche en twee of drie zorgvuldig gekozen Japansche advocaten. Gedurende vijf dagen per week houdt het hof zitting en het zal nog wel eenige maanden duren, eer het proces ten einde is. De beklaagden worden eiken ochtend vroeg uit de Sugamogevangenis gehaald en blijven den geheelen dag in het gerechtsgebouw, dat gevestigd is in hetzelfde gebouw, waar Tojo vroeger haast onbeperkte macht uitoefende. Een lunchtpauze van anderhalf uur is ingelascht en om vier uur is de dagtaak ten einde en worden de gevangenen naar hun cellen teruggebracht. Zij verblijven overigens met twee of drie tezamen in hun cellen. Het Japansche volk en de Japansche pers koesteren een enorme belangstelling voor het proces en de publieke tribunes zijn

altijd overvol; toegangskaarten zijn op de zwarte markt alleen tegen veel geld verkrijgbaar.

De meeste vooraanstaande figuren, die Japan geregeerd hebben sedert 1928 zijn in de beklaagdenbank te vinden. In de eerste plaats Togo, gezant in Duitschland en Rusland,

later minister van buitenlandsche zaken, dan Shiratori, de Japansche gezant in Italië, Oshima, de Japansche ambassadeur in Berlijn. Markies Kido, persoonlijk adviseur van den keizer, wordt er in het bijzonder van beschuldigd de aanstichter te zijn van de meeste aanvalsoorlogen van Japan sedert 1928 tegen Mandsjoerije, China, Rusland, Amerika, Engeland, Birma, Nederlandsch Oost-Indië, de Philippijnen en de Vereenigde Staten. Shigemitsu, de voormalige gezant in Londen heeft een zeer dubbelzinnige rol gespeeld en de Engelsche regeering voortdurend in slaap trachten te sussen om Pearl Harbour te helpen slagen. In Mei 1340 trachtte Shigemitsu Sumner Welles. Roosevelts reizende gezant in Europa, duidelijk te maken, dat het in het belang der Vereenigde Staten was om met Japan samen den oorlog tegen Sovjet-Rusland te beginnen. Overigens mag Shigemitsu als een realist gelden, die zich niet door successen liet beinvloeden. Op 14 Mei 1940 telegrafeerde hij naar Tokio:

„Zelfs als Hitier te land mag slagen, dan blijven „de zeestrijdkrachten van Groot-Brittanië en „Frankrijk sterk genoeg. Zelfs als Frankrijk „wordt overweldigd, zal de oorlog niet afge„loopen zijn. Duitschland verkeert in de dringende noodzaak overwinningen te MOETEN „behalen, terwijl Frankrijk en Groot-Brittanië „hun kracht pas na een nederlaag gaan ontwikkelen. Als Hitiers succes te land beperkt „blijft, dan zullen de krachten van Frankrijk en „Groot-Brittanië zegevieren."

Shigemitsu was buitengewoon gekant tegen het driemogendhedenverdrag van 1940, niet uit humanitaire overwegingen, maar omdat het naar zijn meening een fout was om openlijk stelling te nemen tegen de Sowjet-Unie, omdat in het conflict met China de eenige macht, die Japan een spaak in het

Op de achterste bank van links naar rechts: Hashimoto, Generaal Koiso, Admiraal Nagana (thans overleden), ambassadeur Oshima. generaal Matsui. Okinawa (thans krankzinnig), baron Hirunama, ex-minister Togo, Matsoeoka (aan tbc overleden), ambassadeur Shigemitsu de intrigant, generaal Sato, admiraal Shimada (de man van Pearl Harbour), Toshio Shiratori en Teichi Suzuki. Op de voorste rij van l.n.r.: generaal Doihara (de beul van Mandsjoerijê), maarschalk Kata, Hirota, generaal Minami, de ex-premier Tojo, TakasumiOka. generaal Umezu, generaal Araki, generaal Muto, Naoki Hushine en Okinoro Kaga.

Het is een serie belangrijke oorlogsmisdaden, die dezen mannen ten laste wordt gelegd. In de eerste plaats de door de Japanners geprovoceerde oorlog met Mandsjoerije.

Suzuki. generaal Mandsjoerijê), generaal MiTakasumiOka. Araki, geneOkinoro Daarna het „Shanghai-incident" van '37, het eerste moderne luchtbombardement eener open stad en de geheele oorlog tegen China, die millioenen menschen het leven heeft gekost. Vervolgens de oorlogen in Sinkiang en Buitenmongolië tegen Rusland, oorlogen zonder oorlogsverklaring, die daarom niet minder bloedig waren. En dit alles culmineert in de oorlogsopzet van 1941, de verraderlijke overval van Pearl Harbour, de overvallen op Birma, de Philippijnen, Nederlandsch Oost-Indië en de aanval tegen BritschIndië, kortom het geheele systeem van agressie met de meest gewelddadige en brute middelen, die millioenen menschenlevens hebben gebroken en vernietigd. De afzonderlijke misdaden, de mishandeling van geïnterneerden en krijgsgevangenen in de concentratiekampen, het vermoorden van krijgsgevangenen, het op grooten schaal uitroeien van Europeanen bij den aanleg van den Birmaspoorweg, het schieten op drenkelingen, dat alles zinkt in het niet bij de millioenen die door het geheele stelsel van bewuste oorlogsopzet zijn omgekomen.

Wij herinneren ons nog wel den bewusten Japanschen Oshima. uit zijn Berlijnschen tijd; hij is de eenige die nog iets van zijn zelfbewuste houding heeft overgehouden. Tojo, die eens droomde van een Japansch wereldrijk, is een grinnekend onaangenaam mannetje geworden, Markies Kido, de geestelijke vader van talrijke aanvalsoorlogen heeft met zijn dagboek, waarin hij zijn eigen aandeel nauwkeurig omschrijft, zijn doodvonnis geteekend, Minami, de man met het baardje en het onschuldige gezicht was een der beulen van Mandsjoerije, evenals Doihara, jarenlang de centrale figuur der Japansche actie in

Een moeilijkheid bij het proces vormt de Babylonische spraakverwarring; er zijn elf landen, waaronder Groot-Brittanië, de V.S. Frankrijk, China, Sowjet-Rusland, Nederland en Siam, die als aanklagers optreden. Maar de Fransche aanklager wil geen Engelsch spreken, dat naast Russisch de eenige officieele taal van het proces is en de Chineezen voelen zich achteruitgezet, omdat hun taal niet eveneens als zoodanig beschouwd wordt. Dan hebben alle aanklagers de gewoonte hun specifieke klachten als de voornaamste beschouwd te willen zien.

China wenscht de toeneming van het opiumgebruik als voornaamste klacht te zien, Frankrijk de politieke intriges tegen IndoChina en Siam, de Vereenigde Staten de nog steeds smartelijke overval op Pearl Habour, de Nederlanders de moordkampen in Indië en de Engelschen willen van geen politiek weten, wellicht omderwille van hun intriges met Shigemitsu en interesseeren zich alleen voor gewone oorlogsmisdaden. De Russen wilden keizer Hirohito in de beklaagdenbank zien en de Amerikanen willen ' den persoon van den keizer gebruiken om er een democratisch Japan mede op te bouwen.

Geheel anders dan in het Neurenbergerproces ontbreekt in Tokio de eensgezindheid en ondanks de veel grooter ernst der gepleegde misdrijven en de grootere omvang en vooral de veel duidelijker aan het licht tredende opzet, sleept het proces in Tokio zich langzaam voort, zoo langzaam, dat de wereld het vergeet. Daarom heeft het beteekenis", om de wereld het groote drama voor oogen te houden, dat in 1928 begon en al millioenen menschenlevens had gekost, voor de oorlog in Europa losbrak.

H. C. Ebeline.