is toegevoegd aan je favorieten.

Het Noorden in woord en beeld, 1949, no 3, 22-01-1949

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

over. We bereikten het station van de voorstad Kubinka en vandaag gingen we per tram naar het centrum.

Ik had practisch geen geld meer en samen met een van m'n collega's stelde ik me ter beschikking van het Commissariaat van Onderwijs, dat was gevestigd in het gebouw van de Moskou sovjet. Na enige onderhandelingen en besprekingen met de assistenten van Commissar Potemkin werd ik benoemd tot onderwijzeres te Barnau, in WestSiberië. We moesten de volgende ochtend ons reisgeld komen halen. De stralen van Moskou hingen vol rook van het verbranden der belangrijke archieven in de talloze regeringsgebouwen en de papiersnippers vlogen door de lucht. Het was een ieder duidelijk, dat de Communistische bureaucraten in 'n paniekstemming verkeerden. Velen hoopten, dat dit het einde van de Sovjet regering zou worden.

In de namiddag was er luchtalarm. We renden naar de dichtstbijzijnde schuilkelder in een station van de ondergrondse bij Byeloruss, waar we de nacht doorbrachten.

De volgende ochtend gingen we weer naar het Commissariaat van onderwijs. Voor het gebouw stond echter een lange rij auto's, volgeladen met kisten en koffers en er was geen enkele ambtenaar meer te vinden. Ook Potemkin en zijn assistenten waren gevlucht,

's Nachts had de toestand in Moskou zich volkomen gewijzigd. Fabrieksdirecteuren en afdelingschefs hadden hun hebben en houwen bij elkaar gepakt en waren in gerequireerde auto's in Oostelijke richting gevlucht. De arbeiders en kantoorbedienden werden aan hun lot overgelaten. Alleen de portier was in het gebouw van de Moskou-Sovjet achtergebleven. „Maar we hebben geen cent," riepen mijn collega en ik uit en we vertelden hem hoe we de vorige dag een baan hadden gekregen en dat we nu terugkwamen om ons reisgeld in ontvangst te nemen. De oude man schudde zijn hoofd, maakte een gebaar naar de richting, waarin de grote heren waren gevlucht en kreeg medelijden met ons. Hij gaf ons zoveel hij kon missen. 150 roebel ieder, en adviseerde ons: „Ga met dit geld zo ver mogelijk weg."

In de volgende dagen, waarin ik trachtte een plaats te krijgen in een trein naar Gorki, kreeg het centrum van Moskou meer en meer het aanzien van een verlaten stad. Behalve de marcherende troepen was er haast niemand meer op straat. Nu en dan werden we opgeschrikt door een bomontploffing of het geraas van een instortend gebouw. Op de voornaamste toegangswegen werden strenge maatregelen getroffen tegen de plunderaars, die met massa's gestolen goederen trachtten te ontkomen. De buit werd hen afgenomen en zij werden ter plaatse doodgeschoten.

Om het idee van een nachtmerrie te completeren werden op de hoofd-

DEZE RUSSISCHE MANNEN WERDEN DOOR DE DUITSERS GEVANGEN GENOMEN OMDAT ZIJ ONDERGRONDSE STRI JD VOERDEN.

straten in de buitenwijken barricaden opgeworpen, waardoor men de opmars der Duitse troepen wilde proberen te stuiten. Deze primitieve verdedigingen bestonden uit vaten en autobussen, meubelstukken en puin.

Op 20 October, toen de grootste fanatiekelingen er zelfs van overtuigd waren, dat de hoofdstad nagenoeg in Duitse handen was, slaagde ik er eindelijk in, een trein naar Gorki te naderen. Door de achter mij opdringende mensenmenigte werd ik erin geduwd. De trein geleek een mierenhoop: de mensen zaten zelfs op het dak en klemden zich vast aan vensters en portieren. Ik stond geperst in een nauwe harmonicagang tussen twee wagons, maar bereikte tenslotte toch Gorki, waar mijn zuster me verbaasde met de mededeling, dat mijn zoon haar reeds had opgezocht.

(Wordt vervolgd)

DUITSE SOLDATEN LATEN GEEN HOEKJE ONDOORZOCHT ALS ZIJ PARTISANEN ZOEKEN.

OLEG KOMT:

I d ZMiercostMi dior ie sneeuw

Mijn vreugde bij het horen van nieuws over mijn zoon was slechts van korte duur, want zelfs nog voor ik mijn bezittingen had cpgeruimd, sprak mijn zuster de onheilspellende woorden: „Oleg zit in het speciale NKVD-detachement van het Rode Leger. Hij heeft zijn adres hiér achtergelaten." Ik verzocht haar, hem een telegram te willen zenden, dat ik veilig was gearriveerd. omdat ik wist dat hij me dan zo gauw mogelijk zou opzoeken.

..Maar wat i3 dat NKVD-detachement feitelijk?" informeerde ik angstig. Met tegenzin vertelde mijn zuster me wat ze van Oleg had gehoord. Onder supervisie van de NKVD had het Rode Leger speciale strafbataljons samengesteld voor misdadigers èn de zonen van politieke overtreders.

De militaire autoriteiten hadden dus lucht van Olegs familiegeschiedenis gekregen. Het is een meedogenloze gewoonte in de Sovjet-Unie om de onschuldige kinderen te laten boeten voor de . misdaden" van hun ouders. ..Was het al niet genoeg, dat ze Demyan hebben vermoord?" riep ik uit. Moeten ze nu Oleg ook nog hebben?"

Binnen een week kwam Oleg me in antwoord op het telegram bezoeken. Hij had verlof gekregen om afscheid van me te komen nemen, maar omdat de treinverbindingen in die tijd zo

slecht waren, moest hij na een kwartier al weer weg om zijn trein terug te kunnen halen. Het was inmiddels eind October geworden. Het sneeuwde reeds en er woei een doordringende wind. Ik verwachtte, dat Oleg in uniform zou zijn, maar tot mijn grote schrik liep hij nog steeds in zijn zomercolbertje rond. Aan zijn voeten had hij een paar dunnê schoenen.

„Maar in wat voor detachement zit jij nu eigenlijk?" vroeg ik, met moeite mijn tranen bedwingend.

„Och." legde Oleg uit, „er zit van alles in — van schooiers tot zonen van bourgois. Het zijn zogenaamde stoottroepen."

. Maar waarom geven ze je geen uniform aan en waarom word je niet getraind?" wilde ik weten. ,,Mamochka, we gaan nu eerst naar Wladimir, waar we onze uitrusting zullen ontvangen. Dan zijn we dus 't heertje," poogde hij mij gerust te stellen. Ik kon me echter niet langer beheersen en mijn zoon vervolgde: „Huil nu maar niet. Verbruik je krachten niet door medelijden met mij te hebben. Heus, ik kan wel op mezelf passen. Denk nu maar liever goed om jezelf, zodat ik niet steeds zorg over jou hoef te hebben."

Hij vertrok spoedig daarop, maar toen ik hem door de sneeuw zag baggeren, dacht ik, dat mijn hart zou breken.