is toegevoegd aan uw favorieten.

Het Noorden in woord en beeld, 1949, no 21, 28-05-1949

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

REDT

MENSENLEVENS

De wonderlijke kracht van STREPTOMYCINE

door Ir. Edm. Nicolas

Een der wonderlijkste geneesmiddelen, die de moderne wetenschap aan de mensheid heeft gebracht, is het streptomycine. een jonger zusje van het reeds algemeen bekende penicilline.

Wij hebben aan onze medewerker ir. Edm. Nicolas gevraagd of hij onze lezers iets wil vertellen over de betekenis en de werking van streptomycine en voor het artikel, dat wij aldus kunnen publiceren. vragen wij de bijzondere aandacht.

BOVEN SCHIPHOL vliegt een KLM-machine die verlof vraagt om te landen. Ze komt uit de USA, en heeft veilig de sprong over de Atlantische Oceaan gemaakt. Ze krijgt toestemming, de landing gelukt uitstekend, de deur gaat open, de passagiers stappen uit en begeven zich naar het stationsgebouw: hun bagage komt wel. Het nijvere personeel is bezig om koffers en valiezen uit te laden en de wagentjes brengen de bagage naar de douaneloods, waar vadertje Staat een streng of minder streng woordje wil wisselen met de gelukkige passagiers uit het land dat overvloeit van melk en honing.

En tenslotte komen er een paar grote cartonnen dozen uit de bagageruimte der machine tevoorschijn. Ze zijn geadresseerd aan een Pharmaceutische groothandel in Amsterdam, en het opvallende ervan is, dat het bekende etiket

van het Marshall-plan erop voorkomt

In die dozen zitten enige honderden ampullen, die een grijs-wit poeder bevatten. Dat poeder noemde een kinderarts, met wie ik erover sprak: een lichtpunt in zijn leven. Het is meer, het is een lichtpunt in het leven van honderden en duizenden ouders, die hun kind zouden hebben moeten verliezen, indien dit poeder niet, door de hulp van het Marshallplan, in voldoende hoeveelheid beschikbaar was gesteld. Dit poeder is Streptomycine, een van de moderne wondergeneesmiddelen die de tegenwoordige tijd ons heeft gebracht: Het is de redding van patiënten die aan tuberculeuse meningitis lijden, aan hersenvliesontsteking, die veroorzaakt wordt door tuberkelbacillen. Streptomycine heeft iets heei nieuws gebracht in de medische tijdschriften: beschrijvingen van genezen lijders aan tuberculeuse meningitis. Voordat Streptomycine beschikbaar was, betekende deze ziekte een zekere dood.

Streptomycine is een jonger zusje van penicilline, het wordt, als dit laatste, gemaakt uit een schimmel, een doodgewone schimmel, die ondanks zijn fraaie naam: streptomyces griseus, even gewoon en veelvoorkomend is als de schimmel op roggebrood of de uitslag op schoenen die te lang in de kast staan. Streptomycine hoort tot de klasse van geneesmiddelen, die men met de naam „antibiotica" aanduidt. Dat zijn producten van een levend wezen: een schimmel dus, die de eigenschap hebben de groei van sommige bacteriën te remmen en zelfs die bacteriën te doden. Het zijn bacteriegiften, die gemaakt zijn door schimmelplanten. Peniciline is zulk een stof, die geweldige resultaten heeft opgeleverd bij de bestrijding van tal van bacteriën, onder andere bij de bestrijding van wondbacteriën, van geslachtsziekten en nog veel meer. Maar penicilline is onwerkzaam tegen tuberbacillen en bij de bestrijding van deze veroorzakers van tering, tuberculose, en tuberculeuse meningitis is penicilline waardeloos.

Streptomycine echter niet. Tuberkelbacillen houden helemaal niet van Streptomycine, en onder bepaalde omstandigheden is deze laatste stof dodelijk voor de kwaadaardige bacteriën. Helaas niet immer: men kan niet zeggen, dat streptomycine een soort wonderdrankje is tegen tuberculose, dat in alle omstandigheden een einde maakt aan deze ziekte. Maar het

Uit de bagageruimte van een KLMtoestel komen kartonnen dozen, die leven en gezondheid brengen voor duizenden.

De kleine Madeleine zou, zonder Marshall-hulp, over een dag of vtff niet meer in leven zijn. Dit neemt niet weg, dat zij zo'n prik in haar ruggetje griezelig vindt!

is wel een krachtig hulpmiddel dat de behandeling, ook van ernstige gevallen soms zeer versterkt. Bij de behandeling van longtuberculose en dergelijke kan men nog niet de oude hulpmiddelen: licht, lucht, goede voeding en rust missen, maar waar de hulp van deze vier getrouwen niet het gewenste resultaat dreigt op te leveren, is een streptomycinekuur heel vaak de „veer op de weegschaal" die de wijzer naar de goede kant doet doorslaan.

Anders is dat bij de tuberculeuse hersenvliesontsteking, een infectie die in zeer korte tijd voert tot de dood, na een afschuwelijke weg van versuffing, verlamming en vertrekking van de gelaatstrek.

Spreek met een sanatoriumarts en hij zal tevreden zijn over streptomycine, spreek met een kinderarts en hij zal enthousiast zijn. Een van de grootsten op dit gebied in ons land, kreeg, toen hij ons het „streptomycinezaaltje" in zijn ziekenhuis toonde, tranen in de ogen, omdat hij, gehard door tientallen jaren praktijk, toch nog altijd de werking van dit nieuwe hulpmiddel weinig minder vond dan een mirakel.

Nu zal men vragen: moet dat nu uit Amerika komen? Kunnen wij, in Europa dat niet zelf maken? Het antwoord luidt: We zijn in Europa zeker voldoende „bij" om zelf streptomycine te maken, evenals we in staat zijn, zelf penicilline te maken. Er is echter een gegronde reden waarom we het niet doen en waarschijnlijk ook niet gaan doen. Voor de bereiding van dit geneesmiddel zijn enorme, kostbare installaties nodig, en die aan te schaffen is op het ogenblik riskant. Waarom? Omdat het helemaal niet uitgesloten is, dat binnen betrekkelijk korte tijd streptomycine zal verdwijnen; niet omdat streptomycine niet deugt, verre van dien. Maar streptomycine is, evenals penicilline niet meer dan een eerste, geweldige stap in het gebied der anti-biotische geneesmiddelen. En als we verder gaan met ons wetenschappelijk onderzoek, dan kan het niet uitblijven, dat over een jaar of over een maand of over tien jaar een product zal worden gemaakt, zij het uit schimmels, zij het uit andere, dode grondstoffen, dat veel beter, sterker en zekerder werkt dan streptomycine. Dat blijkt onder andere al uit twee feiten: men combineert al streptomycine met een chemisch product, dat de werking ervan ondersteunt en men heeft de laatste tijd goede resultaten bereikt met een variant van streptomycine, het dihydrostreptomycine. Maar dat is een andere geschiedenis, die we U misschien later wel eens zullen vertellen. Ons verhaal van vandaag was U te laten zien, dat de Marshallhulp niet alleen boterhammen en machines levert, maar ook een product, dat nu reeds duizenden kinderen het leven redde.