is toegevoegd aan je favorieten.

Het Noorden in woord en beeld, 1949, no 31, 06-08-1949

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

rood kruis en 2 rode ballen: de vice admiraal Viscount Mountbatten komt aan boord. Nu flitsen nog meer vlugge bootjes over de gefronste zee als schrijvertjes over het slootwater.

Een prachtig gezicht. Om méér dan een reden, want het is op z'n zachtst gesproken opmerkelijk, dat alle schepen gevechtsklaar zijn. Torpedo's in de buizen, mijnen aan dek, de dieptebommen op de rekken, tot zelfs de kanonnnen met de twee en drielingstukken luchtdoel afweergeschut zijn zonder hoezen of monddeksels. Het is om één druk op de knop te doen, om één beweging van de seiner, die met zijn vlaggen van het vlaggeschip staat te zwaaien; één codewoord kan deze keurig onderhouden schepen tot varende, vurende en vechtende monsters maken.

Dit gevoel zal later, als ik op de wal de Engelse marine gadesla en er mee spreek, nog toenemen.

Vernield Valetta; machtig Malta.

Meer naar rechts, de kant op van de „Mentor", die achter in de haven voor anker is gegaan, liggen een paar logge bergingsvaartuigen. Met de kijker kan ik de luchtbellen op zien stijgen, waar een duiker bezig is een schip onder water stuk te snijden. Gisteren heeft men er 17 mensen in ontdekt, die opgesloten waren, toen, meer dan 6 jaar geleden nu, het schip zonk onder een Duitse voltreffer.... Vandaag zullen de lijken geborgen worden. Op de rotsen aan de overkant zie ik de geraamten van huizen; lege ramen zonder ruiten; zwarte muren zonder achterkant; straten van puin zonder naam. Dat is Valetta, de meest gebombardeerde vesting ter wereld

We gaan verder Valetta in, hetwelk een welvarende, typisch Engelse stad blijkt te zijn. Met Engelse winkels, Engelse bars, Engelse artikelen en Engels geld.

En ik moet zeggen dat het een beetje een verademing is, weer eens een samenleving aan te treffen, die Europees.is. Ja sterker, die zo degelijk Brits aandoet met betaalbare prijzen, duidelijk aangegeven, op artikelen van erkende kwaliteit. Valetta heeft één straat; die heet „Kings way" en loopt van het ene eind van de stad naar het andere. Er zijn nog wel andere straten en straatjes, maar die doen niet mee. Op of aan Kingsway zijn alle zaken en winkels, die zichzelf respecteren. Daar is ook de opera, de bibliotheek en het paleis van de gouverneur, terwijl de straat uitloopt of beter doodloopt op Fort Elmo, waar zich de zware kustbatterijen bevinden, die, al zijn zij vrijwel volkomen onzichtbaar, tot de geweldigste ter wereld behoren.

Zij hebben evenwel niet kunnen verhinderen dat Duitse luchtaanvallen Valetta hevig geteisterd hebben. Er is bijna geen straat of er zijn een paar grote gapende gaten: resultaat van bijna 4000 bombardementen! Dan zijn er hoger op nog puinhopen van fortificaties, skeletten van olietanks en dergelijke, die door luchttorpedo's weggevaagd werden.

Over 't geheel genomen moet de schade in Valetta enorm zijn, maar toch sta ik verbaasd, dat Duitsers en Italianen niet in staat geweest zijn Valetta, hetwelk een zéér dicht bebouwde stad is, eenvoudig plat en in as te leggen, zelfs al gold Malta, d.w.z. Valetta, als de plaats op aarde met het hevigste luchtdoelafweergeschut.

Wat ik óók niet begrijp — en daarmede bevind ik mij in gezelschap van niemand minder dan Churchili — is dat de As nimmer heel Malta heeft veroverd, wat steeds mogelijk en in de aanvang zelfs gemakkelijk moet zijn geweest. Malta bleef Brits, daarmede de Middellandse Zee en Afrika.

De Britse „Riviera".

Zo heet het in de Engelse prospectussen die de reiziger gratis en overvloedig

ter beschikking worden gesteld, doch vóór dit schitterende eiland een Engels lustoord werd, is er heel wat water in de Middellandse Zee verdampt.

Het is vrijwel zeker, dat Malta behoort tot het bergen-complex waar de Appenijnen het begin van vormen en de Atlas het eind. Bij een vulkanische rimpeling van de aardkorst verdween het grootste deel van deze bergketen in zee en bleven alleen de toppen over. Deze toppen, het huidige Malta, Gozo en Comino behoren waarschijnlijk tot de oudste bewoonde streken op aarde. Ook ontstond hier reeds vroeg een zeer hoge en dus godsdienstige cultuur, getuige de voorhistorische megalithen in Hagar Qim, Mnaidra en Tarxien uit 4000-3000 v. C. De ondergrondse dodenstad van Hypogeum, nog uit het stenen tijdperk, doch reeds 1000 jaar jonger, is er ook het bewijs van.

In de jongste tijd, dat wil zeggen sinds ongeveer 1000 v. C., is Malta steeds de thermometer van de Middellandse Zee geweest. Het heet gesticht door de Phoeniciërs in 1450 v. C., die toen de zee en de wereld beheersten. Daarna werd het Carthaags, later Romeins. De Vandalen, Gothen en Longobarden vormden maar een episode. Vervolgens kwam het onder de Arabieren, wier invloed tot en met deze dag duidelijk merkbaar is. Hierna vestigde zich er Roger de Normandier. In 1400 n. C. was Malta Moors, een eeuw later Turks, om nogmaals twee eeuwen later, onder Napoleon, Frans te worden. Tenslotte komen, natuurlijk, de Britten.

Waardoor Malta Christelijk werd.

Onder deze bedrijven had de apostel Paulus omstreeks 60 n. C. op weg naar Rome schipbreuk geleden en de fundamenten gelegd, letterlijk, voor de kerk zijner bekeerlingen. De kathedraal die thans op het eiland staat, heet gegrondvest op die fundamenten.

Uiteraard was Malta dus vroeg en streng Christelijk en het ligt voor de hand, dat het diengevolge bij de kruistochten een belangrijke rol zou spelen.

De Orde der Johanniters, na de inneming van Jeruzalem gesticht, had aanvankelijk haar hoofdkwartier op Rhodos, doch vestigde zich later op Malta. In 1530 kreeg zij uit handen van ons aller Keizer Karei V het eiland in haar bezit, om het pas in 1800 weer kwijt te raken aan Engeland.

Malta, thans.

Het huidige Malta vertoont nog in honderden overblijfselen zijn geschiedenis. De kolossale muren, waartussen Valetta, zo genoemd naar haar stichter, de Grootmeester der Johanniter Orde, Jean de la Valetta Parisot, is gebouwd in 1565, zijn heden ten dage nog volkomen onaangetast en zij hebben daadwerkelijk de enorme bombardementen der Duitse Stuka's uitgehouden. De catacomben, die uit vrees voor de van buiten komende reuzen, werden gebouwd door de oorspronkelijke bewoners, dwergen, die er zelfs een dwerg-olifant op na hielden, dienden drie duizend jaar later de Christenen tot schuilplaats en nog eens 1000 jaar later de Maltenzers tot onderkomens.

Er is nóg iets, dat in Malta mijn bewondering wekt. Dat zijn de zware bronzen kloppers in de vorm van een springende dolfijn, die de deuren der typisch Victoriaanse kolonie-huizen hier sieren. Een antiquair vraagt voor een stel Fl. 50.—; hetwelk niet duur doch te veel geld is.

Ik ga weg. Terug naar 't schip. Maar ik mag eenvoudig deze gelegenheid niet voorbij laten gaan om weer eens een echte Engelse tea te gebruiken. Wellicht is de tea de enige kunst van de Engelsen, doch

Een rustig straatje te Valetta, dat er uitziet alsof 't zuiver Italiaans is.

gezegd moet worden dat zij het hierin tot grootheid hebben gebracht. Het is ook heerlijk.

Terug naar het schip — ik moet weer overvaren en kies uit angst, overboord gegooid te zullen worden, daarom met zorg een andere veerman dan van 's ochtends, — krijg ik wéér ruzie, wéér over het loon, omdat ik na acht uur, nacht — dat is dubbel tarief moet betalen Dat schijnt trouwens in orde te zijn, zodat ik de man volledig voldoe. Ik heb nu evenwel mijn vermoedens waarom ik helemaal geen oude veerlui zie. Die moeten zich

bepaald teruggetrokken hebben als millionnair.

Enfin, morgen ben ik weg uit deze piraten-bende. Morgen ben ik in Griekenland, hoop ik.

Inderdaad, de volgende dag was mr. Zaayer in Griekenland en in het nummer vai\ de volgende week hopen wij de geschiedenis van zijn wederwaardigheden in dat land te publiceren.