is toegevoegd aan uw favorieten.

De delver; het vrije kunstorgaan, jrg 3, 1929-1930, 1929

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Ten eerste is hij propagandist, ten tweede tracht hij schrijver te zijn, doch dat mislukt volkomen.

Zamiatine worstelt met het leven dat de Sofjet-doktoren hem niet gunnen, daardoor spreekt hij als een soort orakel van Delphi; hij leeft, doch slechts voor de ingewijden. Allen anderen verschijnt hij als een spiritistisch spook. Men zou hem een cynicus-communist dienen te noemen, ware het niet dat vele communisten cynici zijn. Zij vieren deze eigenschap gewoonlijk slechts bot op ander gebied. Het is zeer zeker een verdienste van Zamiatine dat hij niet schroomt de post-communistische vraagstukken ook op deze wijze te bezien. Het is ongetwijfeld een merkwaardig trio dat wij hier hebben genoemd, een talentvol schrijver, een schrijver zonder talent en een talent dat nauwelijks mag schrijven.

2

Wat De Jong behoeft is inzicht en compositie-vermogen of fantasie, men oordeele zelf.

Een inleidende episode in een polderlandschap, klaarblijkelijk geïnspireerd op Noordbrabant en Merijntje. Een tweede episode in een universiteitsstad, waarbij men aan Delft of Leiden zou denken. Een derde episode volgens het recept Rusland 1 905 en een vierde dito volgens het schema Rusland 1917 en later. Dit wonderlijk allegaartje, overgoten met plat Nederlandsche woorden en communistische phrasen, werd door De Jong aaneen gelijmd tot een eigenaardig, helaas meer eigen dan aardig, boekwerk. Een aantal saamgeraapte scherven aaneen gekit tot een vormloos misbaksel, waarvan noch vorm, noch doel kan worden vastgesteld of vermoed, vormt nog geen roman. Het zijn en blijven vier episoden door niets gebonden dan door s schrijvers wil. Zooiets te willen getuigt trouwens reeds van onverstand, terwijl het verder een totaal gebrek aan compositie-vermogen doet vermoeden.

Wellicht was het niet de bedoeling een soort vertolking van de Russische revolutie te geven. Maar waarom worden dan alle details aan toestanden daar te lande ontleend? Dat verraadt dan gebrek aan fantasie.

Geen werkelijk revolutionair kan met De Jong’s werk vrede hebben, slechts socialistische-opportunisten zullen in zijn werk iets van hun gading vinden. De hoofdfiguur. Peter Zani, werd een droevige karikatuur van Trotsky. Hoe vreemd is het te veronderstellen, dat rasechte terroristen zullen denken over „de Souvereiniteit van het volk”, zij spreken liever over de diktatuur van het proletariaat. „Vrijheid en democratie” plegen zij terreur en diktatuur te noemen, en ~de langzaam stijgende weg naar de ideale staat” (wat zou dat trouwens zijn) wordt door hen genoemd het grijpen naar de macht, bolsjewistische taktiek enz.

Mocht De Jong zich nog eens door de toestanden in Rusland willen laten