is toegevoegd aan je favorieten.

De delver; het vrije kunstorgaan, jrg 12, 1938-1939, no 9, 1938

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ontstaat de BOUWKUNST. Zoodra de eenvoudige landman bij den nok van zijn op primitieve wijze samengestelde schuur afbeeldingen van offerdieren aanbrengt en op de middenstijl van zijn schuurdeuren insnijdingen kerft, zooals thans nog in Twenthe gebruikelijk is (waarmee hij den duivel hoopt uit te bannen), geeft hij blijk van menschelijke gevoelens en vreezen, een blik in zijn zieleleven, in het door hem gevoeld verband met het onwaarneembare en in zijn gevoelens ten opzichte van goed en kwaad. Mystieke werking en symboliek ontstaan en de wijze waarop hij den beitel door het hout voerde, gaf, in de tijden waarin het essentieele van de geestelijke werkzaamheid eener samenleving zich liet uitdrukken, den stijl weer, welke ten tijde van zijn werkzaamheid het leven leiding en schoonheid bracht. KUNST ontstond, welke niet uiteindelijk, doch geaccumuleerd aanwezig was en uitstraalde op den aanschouwer, die voor het opnemen der waarden ontvankelijk was.

In de tijden waarin nieuwe vormen hun eersten weg zoeken en in de tijden waarin zij door minderwaardige navolgingen verdrongen worden, wordt aan oppervlakkig aangebrachte waarden meer aandacht besteed dan aan innerlijke beteekenis. De bouwkunst verkrijgt eerst beteekenis zoodra erkend wordt dat de waarde ervan niet in de het bouwwerk begrenzende elementen, doch in het geven van vorm aan de omhulde ruimte is gelegen.

HET VORMEN VAN RUIMTE

Niet het oprichten van wanden en het samenstellen van de overdekking, doch het scheppen van ruimte waarin gewoond of gewerkt kan worden of waarin het mogelijk is God nabij te komen, is het doel van het schoone bouwen.

Zoo wij dan ook een kathedraal uit den bloeitijd der Gothische bouwkunst binnentreden, wordt onze blik niet allereerst naar de samenstellende elementen getrokken, welke zelfs soms onwaargenomen blijven en op grooten afstand schijnen, doch het is de ruimtewerking welke ons op overweldigende wijze overvalt.

Een oud voorbeeld van den mensch, ruimte te vormen door middel van bouwelementen, is te zien in menige verbouwing van Romeinsche basiliekvormige profane gebouwen tot kerken, waarvan o.a. de Santa Croce te Rome een beeld geeft. Deze kerk was ontstaan uit een verbouwing van een bestaand gebouw van het PALATIUM SEFFORIANUM. Dit gebouw, dat in één enkele overspanning overdekt was, is bij de verbouwing tot kerkruimte door zuilen ingedeeld, die vorm aan de ruimte gaven. Een absis en een voorportaal werden daarbij bovendien aangebracht, waardoor bepaalde verhoudingen in de ruimte werden opgewekt, welke de