is toegevoegd aan uw favorieten.

De delver; het vrije kunstorgaan, jrg 14, 1940, no 1, 1940

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tapisserie. Bij het op elkaar stoeten van de kleurvlakjes ontstaan spleten, die later dichtgenaaid worden; iets dergelijks komt ook voor bij kelims. Vaak echter wordt de draad van een volgende kleur om de voorgaande heengeslagen; tusschen 2 kleurvlakken hgt dan een verdikte draadmassa inplaats van een spleet.

Men begrijpt dat de achterkant van een tapisserie zoodoende een wonderlijk ruig geheel is en dat er van de voorstelling geen duidelijk beeld uitgaat. Toch ligt bij basse lisse (liggende stoel) deze zijde boven, zoodat wever en cartonnier moeten weten hoe het er aan de andere zijde uit gaat zien. De namen haute lisse (staaride weefstoel) en basse lisse zijn afgeleid van de „lisses", dat zijn de snoeren die een deel kettingdraden resp. naar voren of tiaar boven kunnen brengen. In België en in Nederland is de basse lisse het meest in gebruik, en wel om de vele voordeelen boven de haute lisse. De laatste heeft wel het voordeel dat de wever steeds zijn werk beoordeelen kan, maar de nadeelen dat hij met één hand de lisses moet bedienen, dus ook maar één hand voor de spoel vrij heeft; dat hij in zijn eigen schaduw werkt, en dat de contouren van zijn voorbeeld op de ketting aangegeven moeten zijn, terwijl het carton achter den wever aan de muur hangt. Zoodoende gaat haute lisse zeer langzaam.

Bij de basse lisse is het anders. Naar believen gaan door middel van de trede of het pedaal reeksen kettingdraden omhoog, waarna de spoel doorgebracht wordt, eerst van links naar rechts (halve passé) en dan omgekeerd (passé). Op b.v. 10 draden wordt eerst 1-3-5-7-9 bedekt en dan 10-8-6-4-2. Het voordeel is dat de wever beide handen vrij heeft: één hand voor de spoel en de andere om het aantal benoodigde draden van de groote groep kettingdraden (soms 300) die opkomen bij de trap op het pedaal, af te scheiden. Hierdoor gaat het basse lisse weven veel sneller dan de haute lisse. Maar er is nog iets: bij de liggende stoel ligt het voorbeeld onder de ketting en is veel beter te zien dan een teekening die op de ketting is gesmet. Vroeger legde men het voorbeeld of carton in reepen verdeeld onder de ketting. Nu ontstond het beeld tegenover dit voorbeeld, dus het beeld werd negatief, met allerlei gekke gevolgen van omgekeerde wapenschilden en spreuken. Dit bezwaar, en dat van het verknipte carton, zijn ondervangen doordat men van het in water- of olieverf vervaardigde carton op ware grootte weer een calque maakt op dun papier, en deze weer omgekeerd onder de ketting legt, zoodat het gobelin weer positief wordt. In het kort gebeurt er dus het volgende: Van het ontwerp op ware groote, carton genaamd, komt een negatief, de calque, onder de ketting te liggen, terwijl het carton zelf als voorbeeld in de buurt blijft hangen. De calque is natuurlijk na het werk verloren. Telkens wanneer de wevers zoo ver zijn gevorderd, dat hun armen niet verder kunnen reiken, wordt het gereedgekomen stuk tapijt om