is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 1947, 01-01-1947

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

H. J. MOERMAN

RONDOM SCHOKLAND

(met i kaart)

In de Juli-aflevering van dit Tijdschrift kwam het voormalige eiland met zijn omgeving ter sprake, in artikelen van Dr. Modderman en Ir. de Blocq van Kuffeler. Ze geven mij aanleiding tot het plaatsen van enkele aantekeningen.

Dr. Modderman spreekt over de waarde van een kaart van Schokland door E. P. Seidel, van 1789, o.a. voor de bepaling van het landverlies in de laatste eeuwen (pag. 425). Door bemiddeling van den heer Joh. Don, gemeente-archivaris te Kampen, kon ik kennis nemen van een op het Overijsels Museum te Zwolle voor de dag gekomen kaart van het eiland (z.o.z.). Ze is van 1788 en vervaardigd door den landmeter L. den Berger, vermoedelijk Leendert den Berger, die in 1763 een kaart van een deel van Tessel en de Hors maakte, in 1774 een kaart van Huisduinen en in 1781 een van de Koegras. Het is van belang dat op onze kaart de tussen 1773 en 1784 weggespoelde delen van Emmeloord nauwkeurig zijn aangegeven: we krijgen zo een beeld van de snelheid waarmee de onbeschermde veengrond wegbrokkelde. Verder is het zichtbaar dat het eiland op de smalste plaats versterkt is door de aanleg van dammen. Voor het noordelijke deel geeft de kaart meer bijzonderheden dan die van Seidel. Waarschijnlijk staat ze in verband met het rapport dat in 1788 werd uitgebracht door de Hollandse in§pecteur-generaal Brunings, waarin de toestand van Emmeloord weinig rooskleurig werd voorgesteld en zelfs de gedachte naar voren kwam dit Hollandse deel niet meer te verdedigen tegen het water (T.A.G. 1925, pag. 23).

Nu iets over de naamgeving in de nieuwe polder. De naam Urkerland bevredigt niet geheel, wil er niet in; Urk is niet maatgevend ten aanzien van de hele polder en daarom is het minder logisch de polder er naar te noemen (pag. 431). De naam Urkerland is met ijver gebruikt door een kleine groep, o.a. door de Urkers en enkele publicisten zoals G. Werkman en Dr. D. de Waard. Maar de naam Noordoostpolder was er eerst; hij werd door de mannen van de droogmaking en ontginning geregeld gebruikt; in 1942 werd het openbare lichaam ,de Noordoostelijke Polder' opgericht; de N.O.P. werd als het onderduikersland bij uitnemendheid overal bekend. Voor velen was en is het nieuwe land alleen maar ,de polder'. Zij die het meest konden doen om de naam Urkerland in te voeren, de officiële'diensten, hebben de naam Noordoostpolder, en de variaties Noordooster- en Noordoostelijke polder, te lang vastgehouden en houden hem nog vast. Als de mensen die met Urkerland het meest te maken hebben zelf, ook op papier, deze naam gebruiken komt hij er wel in en is verandering in