is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 1938, 01-01-1938

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

treders kunnen dikwijls wijzen op gebrek aan bouwgrond in de lager gelegen streken (Endeh, Bima) In Dompoe worden geregeld door Bimaneezen ladangs aangelegd."

De laatste opmerking toont aan, dat, in het bijzonder in het sultanaat Bima, schaarschte aan goede ladanggronden heerscht, maar dat in andere deelen van de onderafdeeling nog een zekere grondreserve aanwezig is. Nijèssen *) vermeldt migratie van uit de dichtbevolkte vallei van de Soengei Bela naar Sanggar en bevestigt daarmee het voorgaande. Het door denzelfden berichtgever vermelde verhuizen van de bevolking van Koeta en de 3 kampongs Boentjoe2), alle in het Mariagebergte gelegen, respectievelijk naar de omgeving van Raba en naar de oostkust, ka» een gevolg zijn van de tot stand gekomen boschreserveering in het genoemde gebergte.

De vraag rijst, wat het Bestuur kan doen om de spanningen, die — naar duidelijk is gebleken — in de agrarische groep in het sultanaat Bima heerschen, af te leiden. Vooropgesteld moet worden, dat de boschreservegrenzen in dit ontboschte land geëerbiedigd dienen te worden. De resident de Nijs Bik is van het belang van deze reserveering overtuigd en eischt een streng optreden tegen onwettige occupanten (Man. 6, p. 67). Daar de onwettige occupatie een gevolg is van den landhonger van het ladangbouwsysteem, komt onmiddellijk de vraag op, of het niet juist zou zijn onder de bevolking den overgang naar een ander landbouwstelsel te propageeren.

In dit verband denkt men in de eerste plaats aan den sawahbouw. Wij zagen, dat onder den invloed van de crisis een neiging om bezitsrechten op landrenteplichtige sawah's op te geven, waarneembaar was. De verbetering in de conjunctuur, in 1937 in den Timorarchipel duidelijk te constateeren 3), kan echter den sawahbouw weer meer aantrekkelijk doen worden. Het geld, dat door den vermeerderden export van vee in handen der landbouwers 4) komt, maakt het opbrengen der landrente gemakkelijker. De betere prijzen voor uien, in het aangehaalde artikel genoemd, vermeerderen — in geval A11 i u m-soorten als tweede gewas worden verbouwd — de geldopbrengst der sawah's, zoodat ook hierom de sawahbouw weer meer vooruitzichten biedt. De plannen van den Landbouwvoorlichtingsdienst °) om door betere bevloeiing en groenbemesting in den rijstbouw en door kunstmestaanwending in de uiencultuur grootere opbrengsten te demonstreeren, hebben in dit opzicht ook beteekenis.

Hoewel dus — bij blijvende gunstige conjunctuur — op een vermeerdering of intensiever gebruik van het sawah-areaal in de komende jaren mag worden gerekend, de grondnood in het sultanaat Bima

1) Geciteerd door C. Lekkerkerker (Lit. 16, p. 74).

2) Zie voor de vroegere ligging van deze kampongs de schetskaart van OostSoembawa, 1 : 250 000.

3) Zie De Indische Mercuur 5 Mei 1937, p. 262.

4) Haast iedere Bimaneesche landbouwer is veebezitter (Man. 3 over 1916)

5) Medegedeeld door den resident de Nijs Bik (Man. 6).