is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 1941, 01-01-1941

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De daaropvolgende zone der echte podzol-gronden wordt door de Jenisej in twee gedeelten gesplitst, een oostelijk en een westelijk gedeelte. In het westelijke gedeelte zijn de podzolgronden ontstaan op de rulle formaties van het West-Siberische Laagland, waardoor zij zich in menig opzicht onderscheiden van de podzolgronden op het plateau van Midden-Siberië, waar de podzol ontstaan is op de harde oude formaties. De geheele podzol-zone is nauw verbonden met de ontwikkeling van de tajga, daarom valt ze in het algemeen samen met de tajga-zone. Verder moet men onderscheid maken tusschen natte en droge podzolgronden; de eerste ontstaan daar, waar de neerslag s zomers sterk is, hetgeen in West-Siberië uiterst zelden het geval is.

j\a de podzol-zone volgt die der zwakte-aarde; deze zone is betrekkelijk smal en loopt met een punt naar het Oosten. De zwarte-aarde is in de zone der bosch-steppe ontstaan, waar de hoeveelheid neerslag geringer is en de bodemvochtigheid snel afneemt. Er is daar niet genoeg vocht om de plantaardige resten geheel te doen ontbinden en den bodem uit te loogen; hierdoor ontstaat daar een dikke humuslaag, de belangrijkste eigenaardigheid van de zwarte-aarde (tsjornoziom). De gordel der zwarte-aarde volgt ongeveer den Siberischen spoorweg tot de Ob; daar maakt hij een zwenking naar het Zuiden, volgt de uitloopers van den Alataoe van Koeznetsk en den Altai en dringt zelfs in sommige dalen door. Na een onderbreking begint de gordel der zwarte-aarde ten Oosten van Tomsk weer en volgt den spoorweg, met vertakkingen naar Minoesinsk, waar wij reeds in Midden-Siberië zijn. Met groote onderbrekingen zet de gordel zich verder in Midden- en Oost-Siberië voort, om daarna weer in Trans-Baikalië op te duiken. De zone der zwarte-aarde beslaat in West-Siberië een oppervlakte van plm. 325 000 km2.

In het gedeelte van deze zone, waar de tajga en de steppe met elkaar een onafgebroken strijd voeren, waarbij het bosch niet zelden de overhand behaalt en de steppe terugdringt, ondergaat de zwarte-aarde een duidelijke waarneembare verandering en gaat geleidelijk over in podzol; dergelijke zwarte aarde wordt „gedegradeerde zwarte-aarde" genoemd. Het is waarschijnlijk, dat het opdringen van het bosch door het degradeeren van de zwarte-aarde is te verklaren. Ook hier kunnen wij verschillende overgangsstadia waarnemen. In het begin zien wij gedegradeerde zwarte-aarde; deze gaat geleidelijk over in grauwe bosch-leemaarde; deze laatste wordt opgevolgd door podzol. Dergelijke podzolgronden, die ontstaan zijn als gevolg van degradatie van zwarte-aarde in de steppezone, worden secondaire zwarte-aarde genoemd. De gordel van deze gronden vormt een overgang tusschen de podzol-zone en de zone der zwarte-aarde en ligt dus ten Noorden van de echte zwarte-aarde.

Reeds in de zone der zwarte-aarde komen zouthoudende gronden voor (in het Russisch „solontsjak" genoemd) ; het aantal en de afmetingen der solontsjak's nemen in de zuidelijker gelegen volgende zone, nl. in den drogen gordel der kastanjekleurige-gronden, sterk toe; de gronden komen in West-Siberië alleen voor aan de zuidelijke grens