is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 1941, 01-01-1941

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van het land. Ook haar historische beteekenis is zeer groot geweest; de kolonisatie van Siberië b.v. vond in de eerste eeuwen van de Russische expansie plaats langs de rivieren, in dien tijd vrijwel de eenige bruikbare wegen in dat uitgestrekte en uiterst dun bevolkte land. De aanleg van den Siberischen Spoorweg heeft nieuwe transportmogelijkheden geschapen, maar deze spoorweg bereikt slechts een klein gedeelte van het land; daar Siberië verder vrijwel geen straatwegen heeft, zijn de rivieren ook nu nog de beste verkeerswegen in het land, 's zomers voor vaartuigen en vlotten, 's winters als prachtige ijswegen, die de ontbrekende straatwegen vervangen. Met de organisatie van den Noordelijken IJsweg — bijzonderheden over dien weg vindt de lezer verder —• heeft West-Siberië de mogelijkheid gekregen met het buitenland rechtstreeks handel te drijven. Hierdoor is de beteekenis der rivieren — de eenige wegen die de bewoonde gedeelten van Siberië (vooral van West-Siberië, het belangrijkste gedeelte van Noord-Aziatisch Rusland) met de Noordelijke IJszee (de Russen spreken van den Noordelijken ÏJsoceaan) verbinden — nog grooter geworden. De ontwikkeling van de visscherijen in de door haar vischrijkdommen vermaarde Siberische rivieren, waar de visch vaak in sprookjesachtige hoeveelheden voorkomt, en in de meren verhoogt de economische beteekenis er van.

De rivieren van Siberië stroomen, met uitzondering van de Amoer, de hoofdrivier van het Russische Verre Oosten, naar het Noorden, naar de IJszee. Elk van hare mondingen vormt telkens een diep in het land dringende bocht, die de Russen goeba noemen. Bijzonder duidelijk komt deze goeba-vorming in West-Siberië aan den dag, waar wij de Kara-, de Ob-, de Taz- en de Gyda-Goeba diep het land zien binnendringen. Een analoog verschijnsel kunnen wij in het Noorden van Europeesch Rusland waarnemen, waar de Petsjora- en de Mezen-Goeba (om maar een paar voorbeelden te noemen) ware zeegolven vormen; ook in dit opzicht vormt WestSiberië dus de natuurlijke voortzetting van Europeesch Rusland.

De meeste groote Siberische rivieren ontstaan door de vereeniging van twee rivieren, waarbij lang niet altijd met zekerheid te zeggen is, welke dier rivieren als hoofdrivier en welke als zijrivier beschouwd moet worden. Iets dergelijks wordt ook in Europeesch Rusland waargenomen, waar sommigen de Karna als de hoofdrivier en de Wolga als een zijrivier beschouwen, zoodat zij den benedenloop van de Wolga als den benedenloop van de Kama aanduiden; daar is dit echter een soort gewestelijk rivier-patriottisme. In Siberië is het evenwel zoo, dat zelfs geleerden die volkomen objectief zijn, niet altijd met zekerheid kunnen zeggen, welke rivier als de hoofdrivier beschouwd moet worden. Wij zullen dat later, bij de bespreking van de afzonderlijke rivieren, nader toelichten.

De omstandigheid, dat de meeste Siberische rivieren in de richting Zuid-Noord stroomen, heeft ten gevolge, dat het bevriezen van de rivier bij den mond begint en bij de bron eindigt, terwijl het kruien aan den bovenloop begint en slechts geleidelijk den mond bereikt.