is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 1942, 01-01-1942

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

reconstructie van oudere reliëfvormen een ruime plaats aan de deductie inruimen.

Probleemstelling

De uit kristallijne gesteenten bestaande middelgebergten stellen ons voor het probleem: hoe kunnen wij uit de ruimtelijke rangschikking van de op verschillende hoogten liggende vlakke terreinstukken (niveau's) de morfologische en geologische geschiedenis van het gebergte aflezen ? Dit probleem is bijzonder moeilijk wanneer de niveau's zich niet door een (gedeeltelijke) bedekking met verschillenden sedimenten onderscheiden.

Wij verdeelen de niveau's in drie genetisch verschillende categorieën :

1. Schiervlakten, gevormd door denudatie en erosie;

2. Terrassen, uitsluitend gevormd door zijdelingsche fluviatiele erosie ;

3. Structuurvlakken 3), gevormd door denudatie, en wel door afspoeling van zich daartoe speciaal leenende sedimenten van een basisvlak, dat veel minder door denudatie aangetast wordt.

1 en 2 worden gevormd in perioden van betrekkelijke tectonische rust (onveranderde ligging ten opzichte van de erosiebasis) en wel in respectievelijk een volledigen en een onvolledigen erosiecyclus één schiervlakte en één terrassenstelsel; hun ligging is in principe onafhankelijk van de geologische structuur. 3 wordt onafhankelijk van de ligging der erosiebasis gevormd, omdat het structuurvlak immers zelf de plaatselijke denudatiebasis is; hier bestaat dus geen verband met erosiecycli, maar een volkomen afhankelijkheid van de geologische structuur.

Hoewel het onderscheiden der categorieën 1-2-3 bij pas gevormde niveau's gemakkelijk is, wordt het verschil door denudatie gaandeweg uitgewischt. Dit verklaart waarom de plaatsing van oudere niveau's in één der drie rubrieken zoo sterk van den persoonlijken smaak van den onderzoeker en van de wetenschappelijke mode op het tijdstip van onderzoek afhankelijk is. Ik hoop in dit artikel aan te toonen dat deze willekeur vermeden kan worden door voor elk niveau na te gaan welke consequenties zijn onderbrenging in elk der drie rubrieken heeft.

De onbevooroordeelde onderzoeker bevindt zich in een doolhof: elk niveau dat hij ontmoet stelt hem voor de keus bij de interpretatie één der drie bovenvermelde wegen in te slaan. Het is niet mijn bedoeling den lezer den langen weg, die mij tot den uitgang van den doolhof in den Morvan voerde, geheel te doen volgen; dat zou te veel van zijn geduld vergen. Wèl moet ik er met nadruk op wijzen dat er maar één uitgang is, als men de logische wetten van erosie en denudatie

3) De veelzeggende naam structuurvlak heb ik overgenomen van de Martonne (surface structurale) ; op de kenmerken van dit soort vlakken kom ik later nog terug.