Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Ook gebeurde het dat iemand mij te lijf ging met den koran. « De koran zegt, zoo sprak hij : Cod brengt niet voort en wordt niet voortgebracht. Er is dus geen Vader en geen Zoon. God is slechts één. »

Die moeilijkheden worden gemaakt in een omgeving, waar het inderdaad niet mogelijk is die diepste aller geheimen des geloofs toe te lichten, zooals het zou behooren. Het komt er dan op aan, door handig te redeneeren het gehoor voldoende te bevredigen en de klip, waar het eigenlijk om te doen is, te ontzeilen.

Croote, maar ietwat vage godsdienstzin.

Ook mag men niet uit de weinig diepe overtuiging der Javanen afleiden, dat de Javaan in den grond dus niet godsdienstig is.

Het animisme heeft geen vasten grondslag. Het steunt op niets. Het Indisch Pantheïsme is een diepdoordracht wijsgeerig stelsel, maar de ongeschoolde Javaan is niet ver in die diepte doorgedrongen en heeft daarvan slechts een verward begrip.

Het Mohammedanisme maakt geen werk van innerlijke vorming, het bepaalt zich tot de uiterlijke vormen. Met ander woorden : geen der Javaansche godsdiensten geeft aan het godsdienstige begrip eenige vastheid. Het christendom bij zijn inkomst vindt dan ook geen enke1 strijdbaar stelsel tegenover zich. Het wint aanstonds het verstand voor zich, door het te bevredigen. Wat meer zegt . de Javaan geeft zich met hart en ziel voor dien nieuwen godsdienst, die zijn wetenslust voldoet en zijn gemoed tot rust brengt.

Herhaaldelijk bleek mij uit hun gesprekken, dat er bij den Javaan een groote, zij het dan ook vage godsdienstzin aanwezig is. Slechts een enkel voorbeeld. Het gebeurde dat ik in gesprek kwam met enkele voormannen der Inlandsche nationale beweging. Op de openbare scholen hadden zij het geloof in den Islam verloren, maar toen ik over godloochenaars sprak, lachten zij zeggende . « Die bestaan alleen bij daglicht. Als het nacht is en zij alleen zijn, dan gelooven zij wel aan een Opperwezen. »

— IIJC

M^— i nj

Sluiten