is toegevoegd aan je favorieten.

Amsterdamsche kerkbode; officieel orgaan van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende), jrg 19, 1905, no 957, 04-06-1905

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

öiadz,

geloovigen wel vrij staan, anderen te winnen, voor wat zij achten waarheid te zijn.

Maar heel dit beweren is niet de werkelijkheid in strijd.

Slechts verregaande oppervlakkigheid kan zulken onzin uitspreken en gelooven.

Aan zulk beweren ligt geen onderzoek, geene kennis van feiten en toestanden ten grondslag.

Iemand heeft eens gesproken van de lichtgeloovigheid der ongeloovigen; maar dit is daarvan dan weêr eens een kostelijk staaltje.

Dat komt men nu met een ernstig gezicht vertellen in de Eerste Kamer zelfs; zoo spreekt een man, die eenmaal minister der kroon was, en nu optreedt als leider der oppositie tegen de richting, welke de overheid heeft ingeslagen.

Ons is dat eene bemoediging op den weg.

Tot zulke verlegenheidsargumenten neemt men alleen de toevlucht, wanneer men gevoelt, geenen grond onder de voeten te hebben, om langer het recht der tegenpartij te betwisten.

Intusschen is dan toch het wetsvoorstel door de Eerste Kamer goedgekeurd en wordt het der Koningin toegezonden, opdat het tot wet moge worden verheven.

Dat is eene oorzaak van vreugde.

De hervatting van den schoolstrijd.

II.

De neutrale school.

Wij waren erkend; eerlang zou de gelijkstelling volgen.

Een nieuw ministerie trad op — van de rechterzijde ditmaal.

Nu was de tijd gunstig voor eenen tweeden, voor eenen grooteren stap naar de volkomen gelijkstelling.

Terecht werd zoo iets van dit kabinet verwacht ; en het beschaamde onze hope niet: het kwam met zijn wetsvoorstel.

Voor eene korte wijle werd dit, ook door de tegenpartij, gunstig, met ingenomenheid zelfs begroet.

Maar nu gebeurde, wat niemand had verwacht.

Op 't alarmsignaal van eenen enkele keerden eensklaps de meeningen.

Tegen het wetsvoorstel — en daarmede tegen de vrije school — werd heel de tegenpartij onder de wapens geroepen.

Nu geene waardeering, zelfs geene verdraagzaamheid meer; eigenlijk moesten de minderheden toch maar onderdrukt.

Alle voorstanders der neutrale school werden opgeroepen, om «front te maken". Het geheele «openbaar onderwijs" werd mobiel verklaard.

Aan dien wapenkreet is gehoor gegeven; over heel de linie maakt men «front voor de openbare school".

Heeft men ons vroeger wel staatshulp gegund, ja wenschte men ons nog meer toe; thans gaan er zelfs stemmen op, om ons, bij eenen eventueelen val van het christelijk ministerie, alles weêr te ontnemen of meer aan banden te leggen.

Dat wij, door onze eigen scholen te betalen, het land al die jaren millioenen en millioenen hebben uitgespaard, wordt niet erkend — wij hebben geen recht op meer staatshulp.

Wij moeten maar blijven betalen; onze onderwijzers moeten zich maar blijven bekrimpen ... ze hebben het toch al zoo lang gedaan.

Zoo werpt men ons den handschoen toe.

We nemen die uitdaging aan.

Onze scholen zijn ons nog even dierbaar ja ze zijn ons nog meer waard geworden.

Omdat we gezien hebben, welk eenen schat we daarin voor onze kinderen, voor de toekomst van ons volk bezitten.

Omdat we de vruchten van de godsdienstlooze school beter leerden kennen.

We zullen dus weêr strijden.

^ De vraag is slechts : wie zullen in dien strijd § Het leert geschiedenis: hoe dikwijls er oorlog

5 is gevoerd en vrede gesloten; — ox — noe ae 5 menschen vroeger zich kleedden; hoe ze wooni den; wat ze deden voor den kost en hoe alles 5 nu zooveel beter en geriefelijker is; -— welke 5 godsdiensten er zijn geweest en nog zijn, even5 als er bijv. menschen zijn, die liefst donkere, 5 en andere die liever lichte kleeren dragen; — ^ maar van iets hoogers dan het aardsche alweer ^ geen woord. — De school is neutraal. 5 Het leert natuurkennis van planten en dieren; $ hoe de «Natuur alles zoo wijs en doelmatig J heeft ingericht; het leert van warmte, licht 5 en electriciteit; alles volgt uit de «eeuwige" 5 natuurwetten; — maar dat er Eén is, Die 5 boven die natuurwetten staat, dat moet vert zwegen. — De school is neutraal. 5 Het leert zijn geluk zoeken alleen in deze ^ wereld, die voor hem zoo groot, zoo heerlijk, 5 zoo verheven wordt — wat zij ook werkelijk 5 is — maar daarnevens blijft geene plaats over 5 voor die andere wereld, nog zooveel grooter,

ï zooveel heerlijker, voor welke gij toch beloofd

^ hebt uw kind ook op te voeden; want over die

ij toekomende wereld hoort het op school niet.

5 — De school is neutraal.

^ Is het wonder, dat uw kind ten laatste met

^ zijne gedachten altijd en immer bepaald blijft 5 bij het stoffelijke? Dat die andere, betere wereld 5 zóóver wordt teruggedrongen, dat het die uit

^ het oog verliest t

5 aan onze zijde staan ?

§ In de eerste plaats allen onder ons, die hem

5 vroeger meêstreden; allen die het christelijk

$ onderwijs liefhebben.

5 Maar er zijn nog zoovelen, die óók aan onze

^ zijde moesten strijden en nog onverschillig

5 blijven.

> Er zijn er, die spreken : «als mijne kinderen 5 «thuis maar bidden, in den Bijbel hooren lezen ^ «en op de Zondagsschool gaan, is zulks vol5 «doende. Al is Gods Woord in de openbare $ «school een verboden boek, al wordt daar niet $ «gebeden, er mag toch niets verkeerds worden 5 «geleerd; 't is mij genoeg, als zij er gevormd 5 «worden voor de maatschappij".

5 Hoe zeer bedriegen zij zich, die zoo denken! 5 Waarin het verderfelijke van de openbare ^ school dan bestaat ?

^ Dat er mannen van allerlei kleur en richting $ onderwijs geven, zelfs socialisten ?

$ Want ook die zijn er. In «Maakt front" leest $ ge op pag. 28:

5 «Van den geloovigen katholiek tot den atheïst, $ «van den konservatief-liberaal tot den vrijen 5 «socialist, voor die allen is er als leerkracht 5 «plaats".

$ En eene bladzijde verder:

5 «Er zijn openbare onderwijzers, die ijverig 5 «propagandist zijn voor het socialisme; en nie5 «mand mag ze daarover moeielijk vallen. En — 5 «want daar komt het op aan — dit alles kan $ «alleen de openbare school dulden". ^ Wij willen aannemen, dat die «ijverige pro5 gandist" zich in de school van alle propaganda 5 onthoudt; dat hij zelfs iedere spier van zijn ge^ laat, elke klank van zijn stemgeluid kan be5 heerschen, als hij over ons vorstenhuis of de ^ geschiedenis spreekt; dat hij vóór de klasse zich 5 tegenover zijnen patroon altijd gedraagt zoo^ als het den onderwijzer van bijstand past, — 5 welnu, indien het u dan bovendien nog gelukt 5 voor uwe kinderen bedekt te houden, dat hun 5 onderwijzer buiten de school propaganda maakt 5 voor het socialisme, dat willen wij wel bekennen, 5 dan zal zijne richting uwe kinderen niet schaden. $ Neen, niet juist daarin schuilt het gevaar. S Maar hierin.

5 Zie; ge hebt uwe jonge kinderen reeds eenige $ woorden leeren stamelen tot Hem, die gezegd ï heeft: «laat de kinderkens tot mij komen;" 5 uw gezin is een christelijk gezin.

$ ' Straks moet uw oudste onderwijs ontvangen; $ ge doet hem op de neutrale school. * Die school — hii verkeert er wel slechts

$ enkele uren daags — maar die school is voort-

5 aan zijne wereld. Die meesters zijn zoo groot

5 voor hem; ze nemen zulk eene reusachtige

^ plaats in zijnen gedachtenkring in beslag —

5 voor u blijft slechts een bescheiden plaatsje

$ over.

S Neem de proef er maar van; probeer uw

5 kind eens te overtuigen, dat «meester" zich $

S ï. .X\L • J. L:: i :• S

^ neen vergist uij zijn unuerwijs.

^ Bovendien ontbreekt u zoo vaak de tijd, u i met uw kroost bezig te houden; uw arbeid

x 4 ~ L 1 . ~

^ neeiiiL u geneei m uesiag.

S ïlu ae gevolgen;

^ Ten laatste ziet uw kind vreemd op, als ge $ nog van wonderen spreekt: «meester rept daar 5 immers nooit van". Die opgaande zon, die ^ flonkerende sterren, die ratelende donder, die ^ loeiende stormwind — wel, dat alles is immers 5 heel eenvoudig; daar steekt niets wonderbaars $ in. Meester, die het zooveel beter weet dan ^ gij, heeft dat alles verklaard; maar hij heeft i zelfs Gods naam niet genoemd. 5 Uw zoontje van elf, twaalf jaar zal u eens $ vertellen, hoe eenvoudig dat alles toegaat. En 5 ge moogt nog van geluk spreken, als hij u $ niet laat voelen, hoe onwetend gij, ouders, J nog zijt.

5 Verwonder u niet, word niet boos, vader; $ uw kind krijgt eene neutrale opvoeding. ^ De gevolgen van het neutraal onderwijs zijn 5 nu reeds,

$ dat er duizenden zijn, die geenen godsdienst ^ meer hebben; die hunne kinderen niet meer ^ laten doopen;

$ duizelden, die geene hoop meer hebben, ^ dan alleen voor deze wereld; die zwoegen en 5 zweeten, om in den kortst mogelijken tijd de $ grootst mogelijke mate van geluk en welstand ^ te bemachtigen; die slechts jagen en sloven 5 om «er bovenop" te komen.

$ Dat is de vrucht, niet van opzettelijk mateJ rialistisch onderwijs, maar van het zwijgen i over de hooeere belangen van den mensch.

S u"* " „

2 lJllL is lieL ütjvaai vau u.c ucuwtwc oi/uwi.

Aan dat gevaar stelt ge uwe kinderen bloot. Zult ge voor die school strijden ?

De Gereformeerde Kerk te Helmond.

Voortaan, ruim zes jaren lang, is de wereld 5 De kleine Kerk van Helmond heeft wel eens

5 van uw kind: de school en zijne makkers.

^ En dat is juist de tijd, dat het kind zoo

^ vatbaar is voor indrukken.

5 En wat doet het al dien tijd in de school?

$ Het wordt onderwezen in allerlei nuttige

$ kundigheden: het leert schrijven en rekenen;

5 het leert lezen uit boekjes, die zoo aantrek-

5 kelijk zijn geschreven, als mogelijk is, o zeker,

$ maar, waarin over God en zijnen dienst niet

i gesprjken wordt. — De school is neutraal.

5 Het lsert aardrijkskunde: de plaatsen, waar

^ fabrieken gevonden worden; waar men het meest

5 partij trekt van den grond, van de rivieren, van

5 de zee; waar men moet zijn om het beste tin,

$ het meeste goud -te delven; — waarom Enge-

5 land zoo welvarend, Rusland nog zoo onbewoond

5 is; ja misschien wel, hoe de aarde en de zon

J zijn ontstaan — dit alles is wel uitnemend —

5 maar het kind hoort niets van God, Die alles

t geschapen heeft en nog door zijne almacht

§ onderhoudt. — De school is neutraal.

5 dagen beleefd van ernstige beproeving; maar $ thans schijnt het, of de Heere ook daar zijne ^ zegenende hand wil openbaren. Daar wonen in

S Helmond la.59b inwoners. jNatuurnjK grooien5 deels Roomsch-Katholieken. Maar toch zijn er 5 nog altijd een aantal Protestanten; en dikwerf

J zijn deze Protestanten niet de minst invloed-

5 rijke bewoners van deze fabriekstad, wijl onder

$ hen gevonden worden, behalve eigenaars van

^ fabrieken, ook directeuren, boekhouders en

5 andere geëmployeerden, die daar zijn komen

$ wonen. Helmond's gemeente is klein; maar in

5 aanmerking genomen, dat de stad Helmond

5 blijkbaar eene toekomst heeft, evengoed als

5 Eindhoven, dat er niet ver af ligt, is het toch

5 van de grootste beteekenis die kleine gemeente

5 te sterken. Daar zou mettertijd, indien de kerk

$ van Christus daar eens tot kracht en bloei

5 mocht komen, van Helmond als middenpunt

$ veel kracht kunnen uitgaan voor het oostelijk

£ deel van Noord-Brabant en heel Limburg. En