Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

soneel etc, van en naar het gebouw toe. In zoo'n skyscraper zijn soms ontelbare verschillende kantoren gevestigd, welke alle op ongeveer denzelfden tijd aanvangen en gesloten worden. Voor het aanvoeren dezer menschen zijn de bestaande straten absoluut onvoldoende. Men zou ook de straten in 3 of 4 verdiepingen moeten aanleggen om de stroom van personeel behoorlijk te kunnen verwerken. Tenslotte heeft men nog het bezwaar van te weinig gerageruimte, in de omgeving of in het gebouw zelve, voor de velen die in Amerika met eigen auto uit de voorsteden naar de city komen. Eerst als al deze bezwaren zooveel mogelijk zijn ondervangen, kan men derhalve aan het bouwen van een torenhuis gaan beginnen. En staat er eenmaal zoo een gevaarte dan moet men dubbel oppassen, dat een tweede in de onmiddellijke nabijheid het verkeer absoluut zou verstoppen.

Technisch wordt de hoogte vooreerst bepaald door de bouwvoorschriften, welke niet alleen ten opzichte der hoogte, maar ook ten opzichte der breedte remmend werken. In New-York mag niet meer dan een bouwvlak, hetwelk in de city ongeveer 60 M. breed is voor den bouw van één gebouw worden gebruikt en daarvan nog weer slechts J4 gedeelte als bovenhuis worden ingericht.

De meeste wolkenkrabbers zijn dan ook bij speciale vergunning gebouwd.

Een andere technische begrenzing is gelegen in de toelaatbare belasting der te gebruiken materialen. Hierbij speelt een groote rol de verhouding tusschen eigen gewicht en toelaatbare spanning. Bedraagt deze voor beton b.v. ±40, voor staal kan deze tot ± 5 beperkt worden. Waar het gewicht hier de allesoverheerschende factor is, worden andere voor- of nadeelen der materialen, als b.v. onderhoud, brandvrijheid, slechts op de tweede plaats in het geding gebracht en dikwerf met hulpmiddelen ondervangen. Bijna algemeen wordt dan ook voor den skeletbouw het staal verkozen. Voor de vloeren is natuurlijk gewichtsbesparing zeer voornaam, maar daarnaast is ook de hoogte van belang. Bij een hoogte van tientallen verdiepingen kunnen enkele c.M. constructiehoogte een extra étage beteekenen. Beide eischen zijn in den grond zuiver tegengesteld, immers grootere hoogte voert tot minder zware doorsnede der te gebruiken balkprofielen. Liefst gebruikt men nog gewapend betoncasetten tusschen T liggers. Voor het beton wordt dan nog een speciaal licht beton gekozen.

Ook de wanden moeten natuurlijk tot de gewichtsbesparing bijdragen. De vroeger veelal gebruikte natuursteen voor de buitenmuren wordt te zwaar. Het nieuwste is een staalplaat met aluminiumbuitenvoering en van binnen een dun licht muurtje tegen koude en lawaai van buiten. Deze buitenmuren moeten echter bestand zijn tegen de zeer krachtige winden welke op de groote hoogte waaien, en daarom moet ook aan slechte en bestendigheid tegen trillen alle aandacht worden besteed.

STALEN KERKBANK.

De hierbij afgebeelde stalen kerkbank met eiken of gelakt houtwerk (U. M. S. Meubelen-Fabriek, Rotsoord, Utrecht) bestaat uit genormaliseerde onderdeden en is geheel uitneem baar. De verbinding bestaat uit losse hulzen met linksche en rechtsche schroefwinding, waarin de pijpen of buizen geschroefd worden. De zittingen zijn geschroefd op tabletjes, welke aan de buizen gelascht zijn. De onderzijden van de stalen buizen,

STALEN KERKBANK.

dus de deelen die den grond raken, zijn ingedeukt, waardoor ze vaste draagpunten hebben en het waggelen voorkomen wordt. Ontwerp: Archn. ir. Mertens en Grimmon en de werkmeester der fabriek, Tulp.

VERSTERKING VAN EEN GEWAPEND BETONNEN VLOERCONSTRUCTIE.

Wanneer een gebouw een andere bestemming krijgt, kan het voorkomen, dat aan het draagvermogen van vloeren, kolommen en binten hoogere eischen worden gesteld. Zulks deed zich voor bij het voormalige directiegebouw van een molenbouwfabriek te Dresden, waarin de vloeren aanzienlijk hoogere belastingen zouden krijgen door het opstellen van machines en door het gedeeltelijke gebruik van het gebouw als pakhuis. De vloeren waren berekend voor een belasting van 300 Kg./M2. Ze moesten, evenals de binten en de kolommen, versterkt worden tot een draagvermogen van 750 Kg./M2. Van het oorspronkelijke voornemen om op de bestaande vloeren nieuwe aan te brengen, moest worden afgezien, ten eerste, omdat het te kostbaar zou zijn geworden door het verwijderen van de aanwezige dekvloeren, en ten tweede, omdat het hoogteverschil der vloeren nadeelig zou zijn geworden voor het toekomstige gebruik van het gebouw.

Men besloot daarom de vloeren aan de onderzijden te versterken. Met luchtdrukbeitels werd het beton van vloeren zoowel als van binten tot op de wapening verwijderd. Aan de bestaande wapening werd een nieuwe gehangen. Het beton werd dan op de vereischte dikte gespoten. De binten werden overeenkomstig de groote belasting na het aanhangen van een nieuwe wapening verbreed. Het beton werd ook hiertegen zonder bekisting volgens de torkretmethode aangebracht. Het werk werd in twee wintermaanden met gebruik van twee compressors, een voor de beitels en een voor het betontransport, die in vorstvrije kelders waren opgesteld, in welke kelders ook het betonmateriaal was opgeslagen, verricht. Met deze werkwijze heeft men het gewenschte hoogere draagvermogen verkregen. (N- R- C.)

NIEUWE UITGAVEN

SAMENSTELLING EN BEREKENING VAN STAALCONSTRUCTIES.

Beknopt Leerboek voor Middelbaar technisch Onderwijs en Zelfstudie, door P. Büstraan, Leeraar aan de M.T.S. te Heerlen. Prijs ing. f 4.—. Geb. f 4.75. — N.V. Uitgevers-Mij. /E. E. Kluwer, Deventer.

De schrijver heeft voor oogen gehad, dat dit boekje in hoofd¬

zaak bestemd zou zijn voor het middelbaar onderwijs. Daarom komt er geen verhandeling in over materiaalbehandeling, mechanica, graphostatica enz., daar deze vakken als afzonderlijke leervakken op de M. T. Scholen behandeld worden. Door deze gelukkige beperking is het boek zeer overzichtelijk geworden.

De schrijver behandelt achtereenvolgens de klink- en boutver-

206

Sluiten