Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE VR IJ DAGAVOND

261

en meeslepend, maar dikwijls ook rhetorisch-overdreven. Voor Graetz had het Joodsche volk niet alleen een verleden en heden, maar ook een toekomst. Hij geloofde aan de leefkracht, in de toekomst van zijn volk. Zijn werk werd daardoor geen oudheidkundige encyclopaedie, geen begraafplaats, waar hij doodgraverswerk had te verrichten, (zooals Meisl het uitdrukt), maar hij schreef met iedere zenuw een stuk levend Jodendom. Door en door Joodsch is zijn geschiedenis. Hij begreep dit zelf en liet dit dan ook uitkomen in zijn scherp antwoord aan Zunz, toen deze eenigszins ironisch opmerkte: „Alwéér een geschiedenis der Joden". — „Zeker, maar dit keer een Jóódsche Geschiedenis !"

IETS OVER DE EERSTE ASJKENASIM TE AMSTERDAM

door S. Seeligmann, Amsterdam

Over de eerste Niet-Sephardische Joden te Amsterdam, vóór ze zich, zooals Dr. Sluys aantoonde, op 15 April 1640 tot een gemeente vereenigden, hebben we zoo weinig gegevens, dat elke mededeeling over hen van waarde is. Op een dergelijk bericht, dat onopgemerkt is gebleven, zij hier de aandacht gevestigd.

In het werk „Tib Gitin" (Zolkiew, 1822) van R. Ephraïm Salmon Margolius worden de voorschriften omtrent het schrijven van een scheidbrief (Get) uitvoerig behandeld en vooral over de juiste schrijfwijze van eigennamen gesproken. De schrijver had andere werken over hetzelfde onderwerp in handschrift voor zich, waaruit hij letterlijk citeert. In het tweede deel (fol. 24b) waar hij over de plaatsnamen spreekt, noemt hij „Amsterdam, genaamd Amsteiredam, de stad aan 't IJ en Am stel", zooals ook nu nog in Joodsche acten te schrijven gebruikelijk is. Terloops de opmerking, dat deze formuleering in een bijeenkomst der Rabbijnen en geleerden der Hoogduitsche, Poolsche en Portugeesche Gemeente op Zondag, io( ?) Eloel 5421 (4 September 1661) officieel is vastgesteld, zooals Rabbi Moses Riwkes, toen vluchteling uit Wilna te Amsterdam, in zijn commentaar Beër Hagolah (Eben Haëzer § 154 slot) mededeelt.

In zijn commentaar citeert R. Ephraïm Margolius een handschrift van Rabbi Abraham b. Jechiel Kats Rapoport, — met den bijnaam Sjrenzel, auteur der Responsenverzameling , Eissan Haësraehi, Opperrabbijn van Lemberg (overl. 1651) —, die in Nisan 5399 —April 1639 uit Amsterdam schrijft, voor een sedert jaren door haar man verlaten vrouw te Lemberg een

scheidbrief ter overhandiging te hebben ontvangen, waarin verscheiden afwijkingen waren, die er niet in behoorden ; maar toch had hij den Get erkend en door R. Josua b. Joseph, die kort te voren Opperrabbijn van Lemberg-Buiten was benoemd, laten overhandigen, omdat de man was een

tikd pim '*m '* hyhy\ yi b»n

dus een nietswaardig man, die oneindig ver vertoefde — zoo beschouwde men toen • Amsterdam van uit Lemberg — en er dus vrees bestond, dat de vrouw ten eeuwige dage verlaten zoude blijven, zonder te kunnen hertrouwen.

Hieruit blijkt, dat er toen reeds een BethDin te Amsterdam was, dat den Get gaf. Jammer, dat ons de schrijver niet mededeelt, hoe de brief toen van Amsterdam naar Lemberg was gebracht.

Wie een eens gegeven woord niet houdt, is als iemand, die afgoden dient.

Sanhedrin 92a.

Wie zich het goed van een Heiden onrechtmatig toeëigent, handelt slechter, als degene, die dit doet tegenover een Jood, omdat de daaraan verbonden ontwijding van den goddelijken Naam zijn schuld vergroot.

Tosefta Baba kamma 10, 15.

Importeurs voor:

Nederland, België en Duitschland

E. DENIS & Co.

Afdeeling Sigaretten-Import.

AMSTERDAM, ROKIN 53. Telefoon No. 49060.

Merk Salam .... 41/2 cent

„ Amoun ... 5 „

„ Mabrouk. . . 6 „

„ Melek. ... 6 „

„ Kismet ... 8 „

„ Schah. ... 8

„ Amir .... 10 „

„ Aiglon. . . . 12}£ „

SPAARBANK VOOR DE STAD AMSTERDAM

Opgericht in 1848-Hoofdbureau: Singel 544 E46

Geopend iederen werkdag van 's morgens half 10 tot 's avonds half 9

BIJBUREAUX: Bloemgracht 33, Haarlemmerplein 4, Bilderdijkstraat 194, Ceintuurbaan 131, „Zeemanshuis", Kadijksplein, le van Swindenstraat 19, Brederodestraat 103, Adm. de Ruijterweg 154, Krugerplein 22.

Geopend iederen werkdag, des morgens van half 10 tot half 1 en des avonds van half 7 tot half 9.

Nachtegaalstraat 105a (Spreeuwenparkschool)

Geopend: Maandag-, Woensdag, en Zaterdagavond, van half 7 tot half 9. Uitsluitend voor spaarders zijn in onze brand* en inbraakvrije Kluis i/h Hoofdbureau Loketten te huur voor 3 gld. per jaar of 50 ct. per maand

SPAARBUSJES kosteloos in bruikleen Vraagt inlichtingen

Vraagt prijs

Wink el rollen

(apparaat)

en Pakpapier

NYCAMA

Singel 140 - Amsterdam

STEENHOUWERIJ D. WEEGEWIJS

RAPENBURG 14, AMSTERDAM, TELEF. 42662

= MARMERWERKEN=

IRADE

THEODORUS

NIEMEIJER LTD

GRONINGEN

(HOLLAND)

Geeft verfijnd rookgenot aan alle sportbeoefenaars tueqens hare voortreffelijke eiqenscbappen.die gepaard gaan aan een mafigen prijs n.l.:

22'/z ct per Vz ons pakje 50 ct .. Xons blik.

Inzending dezer aduerierrtie merUiu naam en dien van Uiv Luinkelier beneuens 20 ch in posrzegeb, bezorgt U franco een proe|pakje rer kennismaking

Koopt bij onze Adverteerders en noemt „De Vrijdagavond" bij Uw bestellingen

Sluiten