is toegevoegd aan uw favorieten.

Wetenschappelijke bladen, 1907 (2e deel) [volgno 2]

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

UIT DE WERELDBESCHOUWING VAN LAAT-ANTIEKEN TIJD.

287

Want er bestaat toch ware, ernstige, heilige vreugde, zooals Sokrates die kende in den kerker.

Alleen — niet slechts lusten storen den mensch, die naar de volmaking streeft, maar ook andere hartstochten: verdriet, toorn, nijd1. Het is geen toeval, dat ons uit dezen tijd verscheidene geschriften van verschillende wijsgeerige scholen zijn bewaard, die beproeven het gekwelde menschenhart rust te verschaffen tegen deze booze geesten. Verschilt hun toon ook eenigszins, op merkwaardige wijze vullen zij daarbij elkander toch aan. Zoo komt het er dus op aan, zich het leven niet te bederven door eigen schuld, die later kwellend berouw na zich sleept, noch door zelfkwelling. Andere menschen echter kunnen ons leven niet verwoesten, want het beste deel van ons bestaan beheerschen wij zelf, niet het lot. Ook moeten wij alles bij elkaar rekenen : in het ongeluk ons herinneren, wat wij eens werkelijk bezeten hebben en wat ons nimmer kan ontroofd worden; verder komt het er op aan de kleine genoegens aan te grijpen. Maar vóór alles moeten wij het leven als één geheel tot een kunstwerk scheppen, hooge en lage tonen moet men tot een harmonie weten te verbinden. Het heiligste feest is de wereld, in deze komt de mensch niet om standbeelden door menschenhand gemaakt te bewonderen, maar om de wonderen der wereld te beschouwen. Inwijding daartoe echter is het leven. — Vooral komt het er op aan den toorn te bestrijden. Wij menschen zijn geboren voor de samenleving en moeten ons naar elkander voegen. De beleediger misdoet trouwens meestal ook zonder opzet, wij kennen bovendien zelden de oorzaken van zijn fout. En hoe dikwijls wekken wij den toorn van anderen ! Toorn is altijd een teeken van zwakheid, werkelijke menschelijke grootheid kent hem niet; wij moeten steeds weer gelijk worden aan de bartstochtlooze goden. — Daarvoor kome dan de liefde in de plaats. Wij zien die liefde immers voor onze oogen werkzaam in de dieren: zou zij alleen bij de

1) Natuurlijk kan ik hier niet een schets — hoe kort ook — der antieke ethiek van dien tijd geven, daar mijn doel slechts is, de algemeene stemming van dit tijdperk te behandelen.