is toegevoegd aan uw favorieten.

Het R.K. bouwblad; officieel orgaan der Algem[eene] Katholieke Kunstenaarsvereeniging jrg 3, 1931, no 3, 10-09-1931

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Door W. C. S a b i n e, in leven hoogleeraar aan de Harvard Universiteit, is nu ingevoerd, dat men onder den nagalmtijd meer precies verstaat den tijd, gedurende welken de geluidssterkte afneemt tot op één millioenste van de oorspronkelijke sterkte. Een toon, uit volle borst gezongen, heeft n.1. een sterkte die millioen maal zoo groot is als die, wanneer men den toon nog juist kan waarnemen. De nagalmtijd begint dus zoodra de geluidsbron ophoudt een krachtigen toon te geven en eindigt als de nagalm is weggestorven. De afhankelijkheid van den nagalmtijd van de grootte der ruimte moge uit het volgende voorbeeld blijken. Stel in een ruimte is een gemiddelde vrije weglengte van 1 7 meter aanwezig en stel, dat de geluidsgolven na 25 reflexies uitgeput zijn. Bij een geluidssnelheid van 340 meter per seconde zal dan een nagalmtijd ontstaan van 25 X 17/s4o = 1 14 sec. Bedraagt de vrije weglengte echter 34 meter (onder overigens dezelfde omstandigheden), dan zal de nagalmtijd 25 X '!4/340 — 2'/2 sec. worden. Als de nagalmtijd alleen maar afhankelijk was van de grootte der ruimte, dan zou men nimmer groote bouwwerken kunnen ontwerpen, die een goede acoustiek bezitten. Gelukkig is er dan ook nog een tweede factor, waarvan de nagalmtijd afhankelijk is, n.1. het absorbeerend vermogen van de wanden en ook van de menschen in een ruimte. Deze factor zullen we in het volgend hoofdstuk nader bespreken. II. Absorbeerend materiaal (absorbentia). Hoe sterker absorbeerend materiaal men gebruikt (bij hetzelfde volume), des te eerder zullen de rondzwervende geluidsgolven uitgeput raken en dus ook des te kleiner wordt de nagalmtijd. Het verband tusschen den nagalmtijd eenerzijds en het volume en het absorbeerend vermogen der wanden anderzijds, wordt voorgesteld door de formule van Sabine, waarin T de nagalmtijd is, in seconden uitgedrukt: 1 V

6 A

Hierin is V het volume van de ruimte in kubieke meters en A het absorbeerend vermogen van de wanden. Dit absorbeerend vermogen is in een eigenaardige eenheid uitgedrukt. Door een open raam zouden de geluidsgolven uit de ruimte treden, zonder er meer in terug te kunnen komen. Sabine stelde nu een open raam op 1 00°/o absorptie en vergeleek de verschillende materialen met 1 m2 open raam. De absorptie van 1 m2 open raam wordt nu aangegeven door 1 en de getallen die op deze wijze het absorbeerend vermogen van de verschillende stoffen aangeven, noemt men absorptie-coëfficienten. Zoo heeft men b.v. voor hout 0.06. Dit wil dus zeggen, dat het absorbeerend vermogen van 1 m2 houtbekleeding overeenkomt met dat van 0.06 m2 open raam. We laten hier nog eenige absorptie-coëfficienten volgen: ongeverfde steenen muur 0.03 geverfde muur 0.02 glas 0.027 behang 0.1 0—0.1 6

tapijt 0.25—0.30 publiek 0.44 m2 per persoon.

Als voorbeeld laat ik hier volgen de geluidsanalyse van

een kleine kerk van 9500 m3 volume en met 1000 zitplaatsen, echter onder weglating van détails. 1200 m2 ongeverfde steenen muur (abs. coëff. 0.03) = 36 m2 open raam.

300 m2 steenen en tegelvloer (abs. coëff. 0.02) = 6 m2 open raam.

440 m2 glas in lood (abs. coëff. 0.027) = 11.9 m2 open raam.

800 im2 houten plafondbékleeding (abs. coëff. 0.06) = 48 m2 open raam.

513 m2 houten vloer (abs. coëff. 0.06) = 30.8 m2 open raam.

33 m2 houten reliëfwerk = 3.3 m2 open raam.

583 m2 houten paneelen der banken (abs. coëff. 0.06)

= 35 m2 open raam.

30 m2 gordijnen tapijten (abs. coëff. gemiddeld 0.12) = 3.6 m2 open raam.

1000 houten zitplaatsen (abs. coëff. 0.06) = 60 m2 open raam.

1000 kussen (abs. coëff. 0.2 elk) = 200 m2 open raam.

Totaal permanent absorbeerend oppervlak: 434.6 m2 open raam.

Hieruit volgt dus voor een leege kerk de nagalmtijd 1 V 1 9500

T = = = 3.6 sec.

6 A 6 434.6 Zijn echter alle zitplaatsen bezet, doch de kussens op de knielbanken vrij, dan krijgen we bovendien 1 000 personen (abs. coëff. 0.44—0.06 = 0.38) = 380 m2 1 V 1 9500

open raam, zoodat T = — — = —

6 A 6 434,6 4-" 380

= 1.9 sec.

Uit dit voorbeeld ziet men duidelijk de afhankelijkheid van den nagalmtijd T van het absorbeerend vermogen A.

Toch zou het niet meevallen om de nagalmtijd T van de bovenbedoelde ledige kerk van 3.6 sec. tot 1.9 sec. permanent terug te brengen, alleen door het inbrengen van gewone bekleedingsmaterialen.

In den lateren tijd zijn echter speciaal acoustische bekleedingsmaterialen op de handelsmarkt verschenen, die ten doel hebben om een te groote nagalmtijd te vermijden. De bekendste zijn wel:

gewone Celotexplaten Y% inch. abs. coëff. 0.30

acousti-Celotex C (geperf. 7/i(i inch.) ,, 0.40

acousti-Celotex B (geperf. Vs inch.) ,, 0.55

acousti-Celotex BB (geperf. l5/ie inch.) ,, 0.70 masonite ,, 0.27

C e 1 o t e x is een soort karton, waarbij het eigenlijke acousti-materiaal is geperforeerd, d.w.z. er zitten gaatjes in, maar die loopen niet door, zooals fig. 2 in doorsnee laat zien. Het wordt in den handel gebracht door N.V. Producten en Grondstoffen H.Mij., Afd. Celotex, te. Amsterdam.

Masonite is een houtpraeparaat en wordt in den handel gebracht door N.V. Hollandsche Handel- en Agentuur Mij. te Rotterdam.

Deze beide praeparaten moeten in hun natuurlijke kleur verwerkt worden. Door verf gaat het absorbeerend vermogen voor een groot deel verloren. Celotex

42