is toegevoegd aan uw favorieten.

Stemmen voor waarheid en vrede jrg 32, 1895 [volgno 2]

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE TOENEMENDE VERVREEMDING VAN DE KERK.

niet weêr gewonnen. Integendeel, onze eeuw heeft hen in hunne houding versterkt. Door de natuurwetenschap zijn zij in eene wereldbeschouwing bevangen, uit welke er voor velen geen brug overbrengt in de wereld, die het met geheel andersoortige, niet met de middelen van natuurwetenschappelijke kennis te bereiken, feiten te doen heeft. Langzaam maar zeker heeft de beweging daarna ook den middelstand meêgevoerd. De kerk zelve heeft hiertoe het hare bijgedragen. In het midden der 18e eeuw was de Theologie geheel een kind van haar tijd: religieus oppervlakkig, met een huisbakken nuttigheidsmoraal, zonder verheffing en toch ernstig van aard, en vooral vol waarheidszin. De mannen dezer theologie hebben een menschenleeftijd lang de ideën der „Verlichting" in de gemeenten binnengebracht, — vooral in de gegoede burgerklasse. Zoo werden ook deze kringen van het voorvaderlijke geloof vervreemd, hoewel voorloopig nog niet van de kerk. De kerk zelve was het toch, die hen mondig maakte. Een tijd lang stond de kerk als draagster van dezen vooruitgang zelfs in nieuwe achting. Kerkelijke gewoonten en Christelijke zeden gingen hand aan hand. IJverig kerkbezoek was aan het einde der vorige eeuw bij den handwerksman regel; nog langer bleven allerlei oude deugden bestaan, — en men teert nog thans in menig opzicht op het oude kapitaal.

Zeer langzaam in den beginne, maar sedert het midden onzer eeuw sneller, is de beweging uit de hoogere standen en uit de middelklasse doorgegaan tot hetgeen lager stond. De mindere man volgde het hoogere voorbeeld. Onvermijdelijk verdween de naïeve vereering van de Heilige Schrift, en zonk het aanzien der kerk weg. Aan de nieuw opgeworpen autoriteiten onderwerpt men zich vrijwillig, maar op het gebied der religie staat voor velen gehoorzaamheid gelijk met dwang. En de naïeve ver-