is toegevoegd aan uw favorieten.

Stemmen voor waarheid en vrede jrg 32, 1895 [volgno 2]

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

IDEAAL EN WERKELIJKHEID.

Wordt nu echter dit afgetrokkene door onzen geest of, zoo gij wilt, door onze verbeelding met een gestalte omkleed, stellen wij het ons voor oogen in concreten vorm, zoodat wij zelf daarin een welbehagen vinden, zoodat onze wil het zich kiest als het doel van zijn streven, dan spreken wij over het ideaal, dat wij najagen en zoeken te bereiken. Zoo heeft de kunstenaar in zijn geest de idee van het een of ander, die hij met de gestalte zijner verbeelding omkleedt; het plan van het kunstwerk leeft nu in zijn geest en hij tracht het op te volgen, te gehoorzamen aan zijn eigen ideaal, met het penseel of met den beitel, met de schrijfveder of met welk instrument dan ook.

Wij kunnen thans een schrede verder gaan en trachten de wereld der idealen te overzien. Daartoe herinneren wij er aan, dat men gewoon is de levensuitingen des menschen te onderscheiden in drie kringen, die dan betrekking hebben op het ware, het schoone en het goede. Men kan dientengevolge ook spreken over drieërlei ideaal; de waarheid wordt gezocht op wijsgeerig, de schoonheid op aesthetisch, het goede op zedelijk gebied. In wijsbegeerte, kunst en godsdienst zal dan moeten worden nagegaan, wat de menschen als het ideaal hebben nagestreefd, zal tevens kunnen worden opgemerkt, hoe diep zij beneden het ideaal zijn blijven staan. En het is juist ook op dit drieërlei gebied, dat de twijfel knaagt en de zucht tot ontkenning het gansche terrein tracht te veroveren. Het scepticisme is de leer, dat de waarheid voor ons menschen niet is te vinden; dat, zoo zij albestaat, het toch altijd een illusie zal moeten heeten haar te willen grijpen, te leeren kennen. De nieuwe richtin-

1) Mea denke o. a. aan Victor Cousin's bekende boek : Du Vrai, du Beau et du Bien.

32