is toegevoegd aan uw favorieten.

Letterkundig magazijn van wetenschap, kunst en smaak, 1817 (Uittreksels en beoordelingen), no 2

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE L'ALLEMAGNE.

73

den v;\n alle klasfen, alwaar geen onderfcheid van rang, waarop in bet overige van Duitschland zoo zeer gezien wordt, in het oog valt. Hetgeen wat derhalve, zegt zij, in Pruisfcn, meest belangrijk is, „ dat is de „ verlichting, de geest voor regtvaardigheid, en dc ge„ voelens van onafhankelijkheid, welke men bij eene „ menigte lieden van alle klasfen eenparig aantreft." — Het moderne in den bouwtrant van Berlijn heeft hare goedkeuring niet weggedragen; alles had haar eene te nieuwe gedaante, en zij treft op onzen Europifchen bodem gaarne overal voetftappen van den ouden tijd. En toch hadden immer juist deze elders in Duitschland.. bij

haar een pijnlijk gevoel verwekt ?

Achttiende Hoofdft. De Duitfche Hoogefcholen. Eene voortreffelijke verhandeling, zoowel door gewigtige denkbeelden als door fchoone wijze van voordragt. — De in de laatfte jaren dikmaals behandelde vraag: of ten grondflag van het onderwijs, de beoefening der Wisen Natuurkunde, of de Letterkundige Wetenfchappen moet genomen worden, is hier met krachtige redenen ten voordeele der laatstgemelde voldongen. Zeer treffend zegt;de Schrijffter onder anderen: „ terwijl de beoefening der Wiskunde ons aan zekerheid gewent, neemt zij ons voorin tegen alle denkbeelden, welke van onze eigene verfchillen; en het is evenwel van het gi-ootfte belang, anderen grondig te leeren kennen, d. i. alles te begrijpen , wat hen noopt, om anders te gevoelen en te oordeelen, dan wij. De Wiskunde verleidt ons, flechts aan het bewijsbare eenige waarde te hechten; terwijl dc grondwaarheden van genie en gevoel voor geen kunstmatig betoog vatbaar zijn." Over het ftelfel van opvoeding, hetwelk het onderwijs met de Natuurkundige Wetenicliappen wil doen aanvangen, oordeelt zij: ,, dat, terwijl men daardoor de kweeke ■ lingen alle infpanning befparen, en hen fpelend onderrigten wil, de ontwikkeling van een der voornaamfte geestvermogens, namelijk de opmerkzaamheid, verwaarloosd wordt. Maar de moeite, of wat het ook zij, is een van de groote geheimen der natuur , waardoor de geest van het kind even eens tot de' infpanning der wetenfchappelijke oefening gewend wordt, als het hart om te kunnen lijden." De flotfom is: „ dat het leeren van talen, hetwelk tot dus verre in Duitschland den grond.üag van het onderwijs uitgemaakt heeft, veel E 5 gun-