is toegevoegd aan je favorieten.

Letterkundig magazijn van wetenschap, kunst en smaak, 1819 (Mengelstukken), no 3

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

beschrijving van java." i0£

visfchen, bendang genaamd, wordt nog jong zijnde, in vijvers overgebragt, en eerst, na hierin zeven maanden bewaard te zijn, genuttigd.

Javcfs rotsachtige zuidkust is bijna ongenaakbaar; maar deszelfs noordzijde heeft dertien voorname havenplaatfen, behalve nog een aantal kleinere, tot de eerfte behooren Batavia, Grefik, Bantam en andere Eenige rivieren in het westelijk gedeelté van het eiland begunftigen het vervoer van binnenlandfche voortbrengfels naar Batavia. In het oosten is vooral aanmerkelijk de rivier Solo % die reeds bij Surakerta begint, en het met nog eenige andere rivieren gemeen heeft, dat zij langs bosfchen van tekboomen loopt, en dit hout op eene gemakkelijke wijze aan verfcheidene zeelteden ge. bragt wordt. In fommige ftreken ziet men langs de fchoon bebouwde velden, in den oogst, eene groote menigte vaartuigen, en in het rijke Delta van Sura. baya worden al de voortbrengfels van het omliggende land te water vervoerd.

De voortbrengfels , die men op Java te land vervoert, worden of op osfen en paarden geladen, of door menfchen gedragen, want karren vindt men alleen gebruikt in den westhoek, en in eenige deelen van de oostelijke helft van het eiland. Een 'voortreffelijke postweg loopt van de westelijke grenzen van Bantam tot aan het oosteinde van Java. Een niet minder wél ingerigte legerweg doorfnijdt het eiland van het noorden naar het zuiden tot op weinige mijlen van de Zuidzee, terwijl door een genoegzaam aantal van dwars- en binnenwegen in het nut en gemak van de Europeërs voorzien is»

Markten of bazars worden er overal gevonden en doorgaans tweemaal in elke week bezocht, niet zeiden door verfcheidene duizenden menfchen, meest vrouwen. De koopwaren worden er of in kramen of flechts onder eene foort van afdaken, of, gelijk in plaatfen van minder belang veelal plaats heeft, onder de fchaduw van finds langen tijd hiertoe gebruikte boomen opgeflagen. Men ziet er bijzondere plaatsverdeelingen voor den verkoop van graan, voor dien van kleederwaren, en van ijzer en koper. Veil en veel getrokken zijn er bereide eetwaren, en allerlei gewasten en vruchten. Bijna de geheele binnenhandel ,van Java is in handen van de Chinezen, .

Ook