is toegevoegd aan uw favorieten.

Letterkundig magazijn van wetenschap, kunst en smaak, 1819 (Mengelstukken), no 12

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

54^ eenige geschiedkundige bedenkingen

cm de aarde, dan komen mercurius, venus, jupiter

en saturnus. Wij bezitten nog 's mans gr001

Werk of Compoptio Magna, waarin de beichrijving van zijn Astrolabe te vinden is. — Deze leer werd nader door hipparchus ontwikkeld, wiens Planisphcer en Jtnalemma bekend zijn. —

Philolaüs heeft in het jaar 431 vóór de geboorte van chrisïus, zoo door zich zeiven, als te aarneB met zijne leerlingen meton en euctemon , die den in* gang van de zon in het teeken van den kreeft waarna* men en een' heliometer vervaardigden, het fystema open' lijk geleeraard der dubbelde beweging van onze aarde» eene van rotatie om hare eigene fpil, eene andere van progresfie of translatie op de elliptica. Deze Ie*' had in de eerfte helft der vijftiende eeuw eenen ijver1* gen voorftander in den kardinaal cusa . die vele jt)'5* ilagen aantoonde in het Ptolemeïsch ftelfel, en alle fte'' rekundigen vermaande, om de leer van philolaüs, oVeI de beweging der aarde rondom de zon, aan te neme"' En de reeds genoemde ismaSl bulialdus, of bouii-' laud , een Fransch Roomsch Geestelijke van de Co"' gregation de VOratoire heeft in 1645, zonder wegeös afval van de Roomfche kerk verdacht te worden, fleI fystema van philolaüs , copernicüs en gallil?1' zoo krachtig en fchoon verdedigd, als zulks immer ge' daan is geworden.

Gallilei of galilei, geboren te Pi/a, in 15$» hevond, dat het fystema van philolaüs en coPERf1' cus alleen op waarheid rustte, dat hetzelve door rede onderfleund en door de ondervinding bevestifr werd; de in 1690 gedane uitvinding van den teleskooP' waarvan hij zeer doelmatig gebruik maakte, ftelde «ei» in ftaat, om dit een en ander met nog des te innigef overtuiging te beweren, 's Mans leerlingen omhels^ zijn gevoelen en breidden hetzelve met den meeste" ijver voort, onder welke er één was, dien men als ^ onwillekeurige oorzaak moet befchouwen van het 0^ thema, hetwelk over hem is uitgefproken, pater $oi. caü ini, een Carmeliter monnik, — deze toch wilde be fystema van copernicüs overeenbrengen met ze^fè plaatfen in de H. Schrift, die fchijnbaar met hetzeW ftrijdig zijn; doch hiermede bedierf hij alles, men bffjïj zijn Boek aan bij de Congregatie der Kardinalen, tot het cenfuréren der boeken, die den Godsdienst rnj)(