Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

CAECILIA EN HET MUZIEKCOLLEGE

gaan beschouwen. Ik ga hiertoe uit van de officieele, op het congres te Weenen van 1885 vastgestelde trillingsgetallen der tonen eener „gelijkzwevende temperatuur", berekend naar eengestreept a van 435 dubbele trillingen, aangeduid als a 435 v< ^ (vibrations doublés), welke tonen dus zijn aan te merken als die van een ideaal getemperd gestemde piano.

Nemen we als voorbeeld om de gedachten te bepalen drie toonaarden, waarvan geleerd wordt dat zij een verschillend karakter bezitten, en wel die van a, d en fis.

Da Silva, leeraar aan het conservatorium te Parma, geeft voor die toonaarden de volgende karakters op, waarmede Dr. Gradenigo, hoogleeraar aan de Universiteit van Napels, en vermaard phoneticus, bekend om zijn bijzonder fijn (familie-)gehoor, instemt: a, klaar, vroolijk; d ernstig, streng; fis hard. Het is bekend, dat anderen aan deze toonaarden andere karakters hechten. Dit feit doet echter weinig ter zake bij de vraag, waar het hier om gaat, omdat Da Silva, een man van reputatie, met anderen uit zijn land en school, de verschillen hoort.

In het onderstaande overzicht vindt men in de eerste plaats de officieele trillingsgetallen der trappen van de schalen van d, a en fis, volgens de getemperde stemming. Tusschen haakjes zijn daar achter geplaatst de physische (natuurlijke) trillingsgetallen, berekend naar de bekende verhouding en grondtoon: terts =4:5, grt: kwart = 3:4, grt; kwint = 2:3, grt: sext = 3:5. Telkens tusschen-onder twee opeenvolgende getallen vindt men hun onderling verschil. Tenslotte zijn onder deze laatste onderstreepte getallen geplaatst, waar het hier in het bijzonder om gaat. Dit zijn de verschillen, gereduceerd op die van de toonschaal van a. Het is namelijk niet mogelijk, de verschillen tusschen twee gelijkmatige trappen van de drie toonschalen rechtstreeks te vergelijken, daar

45

immers telkens het trillingsgetal van het punt van uitgang (den grondtoon der schaal) wisselt. Nu heb ik het eerste verschil (tusschen grondtoon en secunde) ook in de schalen van d en fis gelijk aan dat van de schaal van a gesteld.

(Wordt vervolgd).

■iUtllIlUlllltlItlltIJtlllUllUltlllllliltlttlllllIItlIllltlItUIUIIIIIIllJlïlIIIJfllIlHIllllllllltllllIIIlIUtlUlllf IlillllltUIIHIIllllIIlltl

Belangrijke Data.

2 Dec. * Maria Catharina Berdenis van Berlekom

1860-1922.

* Leonardus Carolus Bouman 1852 —1919.

* Robert Kajanus 1856.

* Hendrika van Tussenbroek 1854.

3 ., * Johan Hendrik Garms 1867.

f Herman Goetz 1840—1876.

* Evert Cornelis 1884.

5 „ f Wolfgang Amadeus Mozart 1756-1791.

6 „ * Niccolo Isouard 1775—1818.

7 ., * Hermann Goetz 1844—1876.

8 „ * Johann Christoph Bach 1642—1703.

* Jean Sibelius 1865.

10 „ * César Frank 1822—1890.

* Theodor Kirchner 1823—1903.

11 „ * Hector Berlioz 1803—1869.

14 ,. f Karl Philipp Emanuel Bach 1716—1780.

f Heinrich Marschner 1795—1861.

* Simon van Milligen 1849.

15 „ "j" Johannes Gerardus Rijk Acquoy 1829—

1896.

* Francois Andrien Boieldieu 1775—1834.

Hoe zal men het eeuwfeest van César Franck vieren? Wij hebben 't nog niet vernomen. Wellicht zal het geschieden met den eenvoud die hem eigen was. Maar zeker zal het een daad zijn van dankbaarheid en vereering.

Kort geleden, dertig jaren na zijn sterfdag, heb ik hier getracht zijn leven, zijn persoonlijkheid en mijn indruk van zijn voornaamste werken te schetsen. Die poging kan ik nu niet herhalen. Had ik ze moeten uitstellen? Mij dunkt neen. Het denken aan een eeuw brengt hem toch al te ver van ons af. Zien wij dan alleen weer even wat hij werd en blijft.

Zijn jeugd is ons niets, zijn levensmidden weinig, zijn ouderdomsbegin haast alles.

Sluiten