Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

36

DE VEREENIGDE TIJDSCHRIFTEN

liefdescène met de hem onder vermomming naderende Cleopatra, met wie hij 's avonds een hernieuwde ontmoeting hebben zal; en Caesars weeke Aria „von der ersten Morgenhelle" bewijst dat Handel als het moest ook voor de liefde de juiste tonen wist te vinden, al schijnt dit ook zijn sterke zijde niet geweest te zijn. Wel wordt Caesar, vooral later, dikwijls wat erg week en herinneren wij ons dat ook dergelijke sentimenteele, zoete helden, toen ter tijd mode waren.

Daarna komt Cornelia klagen aan het graf van haar man en ook dit keer gelooven we haar niet recht. Ditmaal heeft zij slechts drie menschen die haar beluisteren : Cleopatra, Nirenus en haar zoon Sextus, welke laatste, als Cornelia voor zich zelf zucht dat Caesar haar wreken zal, naar voren treedt en het plan te kennen geeft dit zelf te doen. Cleopatra sluit zich bij het complot aan en geeft haar zegen aan den moord op haar broeder. Met jeugdige overhaasting gaat nu Sextus aan het werk, wordt evenwel ontwapend en gevangen gezet. Hetzelfde geschiedt Cornelia, als zij weigert op de liefdesverklaringen van Achillas in te gaan. Ook hier een typisch laat Venetiaansche trek (de moordenaar van den man die dadelijk de weduwe zijn liefde aan durft bieden).

Als we daarna nog een mislukten moordaanslag van Ptolomeus en Achillas op Caesar hebben bijgewoond hebben we voor het eerste bedrijf voorloopig genoeg gehad en kan men zich begrijpen, dat deze libretti in de 17e eeuw zoo ongeveer als treinlectuur dienst deden.

Ik geef dit alles zoo uitvoerig om de bonte afwisseling van tooneelen telkens met een knaleffect eindigend, een moordaanslag, een samenzwering (Cornelia, Sextus en Cleopatra) gevangennemingen enz. te laten zien, over de rest zal ik kort zijn. Natuurlijk krijgen zij elkaar; de teere zenuwen van het 18e eeuwsche publiek waren tegen tragische ontknoopingen niet

opgewassen. Daarom wanhopen we niet als we hooren dat Caesar verdronken is, als we Cleopatra in een kerker, waarin zij door haar harteloozen broer na een poging om hem van den troon te stooten is opgesloten, zien smachten. Ptolomeus heeft zijn eigen ondergang bewerkt door aan de wet der libretti dat minstens 2 mannen op één vrouw verliefd moeten zijn, te gehoorzamen; zijn liefde voor Cornelia en woordbreuk tegen Achillas maken dezen tot zijn vijand. Met de hulp van den moordenaar zijns vaders wil Sextus naar het slot van Ptolomeus trekken als de juist ter rechter tijd aan de golven ontworstelde Caesar hem vriendelijk den ring van den stervenden Achillas, die hem het bevel over diens troepen geeft, afneemt, waarna zij samen het kasteel vermeesteren, Ptolomeus dooden en Cleopatra tot koningin van Egypte kronen, waarna alle overlevenden benevens het koor het geluk van de liefde bezingen.

Zooals men ziet, een vrij waardelooze text. Maar ik vraag daartegenover: hoeveel opera's hebben een betere? Ik denk aan den Troubadour, aan de Zauberflöte, aan den Freischütz, aan Faust enz. Zeker, een groot gebrek hebben ook de meeste slechte libretti niet, het om de drie minuten stopzetten van de handeling terwille van een aria van formidabelen omvang. En eerlijk gezegd, bij oogenblikken krijgt men van die eeuwige da Capo arias wel des Guten zuviel, een verstandige muzikale volgorde kan men dit niet noemen. Daarom is het vrijwel onmogelijk Handels operas geheel onveranderd ten tooneele te brengen en bij de opvoeringen die van dit werk in verschillende plaatsen van Duitschland hebben plaats gehad, bedient men zich daarom van een bewerking van zekeren Oskar Hagen. Tegen deze bewerking zijn zeker bezwaren in te brengen, in de instrumentatie zijn veranderingen aangebracht die zeker niet met den stijl overeenstemmen, wat nog erger is, reci-

Sluiten