Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

CAECILIA EN HET MUZIEKCOLLEGE

103

De Werken van Josquin des Prés met een vluchtigen blik op den stijl van den op hem volgenden tijd

door

K. P. BERNET KEMPERS.

(Slot).

Ook wanneer we geen vrijheid van rhythmische accenten waarnemen is toch de mogelijkheid van verandering van maat in 't verloop van een stem (ook wanneer het niet door verandering van voorteeken aangegeven is) zeer veelvuldig. Vooral houde men de door mij reeds gesignaleerde veranderlijkheid, de soepelheid van de driedeelige maat in het oog. Het begin van No. 21 maakt dit zeer duidelijk: 3/i = 6/2-

twijfel mogen trekken. Ze is m.i. öf instrumentaal öf solistisch bedoeld.

Overigens zal men toch wel met mij eens zijn, dat in rhythmisch opzicht ook voor den modernen componist uit de werken van dezen meester veel te leeren is. In het algemeen vinden we bij hem nog vaak sterk geprononceerde, aan dansliederen herinnerende, populaire rhythmen. Ons schiet het woord van Haydn te binnen: „wenn ich an meinen Gott denke, so hüpft mir das Herz vor Freuden".

Zoo goed als het teeken de 3A maat in de afzonderlijke stemmen, zoo goed had men het middel om in de driedeelige maat enkele partijen door ,,hemiolen", door syncopen, in tweedeelig rhythme, naar voren te brengen. Men vergelijke b.v. No. 24,

De twee lage stemmen herhalen daarna, terwijl alt en sopraan zwijgen, deze phrase vrij in de omkeering. Wanneer wij den bas eenige maten volgen, vinden wij in maat 12, dat de drie-heelen-maat zelfs tot 12/4 worden kan, zonder dat men nog van ,,vrijheid van rhythmische accenten" spreken mag, daar deze telkens om de drie heele noten vallen.

Toch zal men de aesthetische waarde van deze laatste mutatie wel met recht in

maat 46—53 ,,quia in te sola, virgine Maria", waar den laatsten woorden door middel van hemiolen een bijzonder reliëf verleend wordt.

Naast composities waar het rhythme zeer eenvoudig is staan andere, die zeer hooge eischen stellen aan het rhythmisch gevoel en die we ons eigenlijk alleen instrumentaal of solistisch uitgevoerd kunnen denken. Niet alleen feitelijk, maar ook in de voorgeschreven noteering komt bij gelegenheid combineering van verschillende maatsoorten voor.

Wat het tempo aangaat mag eraan herinnerd worden, dat de ouden voor de bre-

Sluiten