Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

CAECILIA EN HET MUZIEKCOLLEGE

37

heeft de heele-toonreeks niet — ergo is het geen toonladder. Of wij eenmaal anders zullen gaan hooren en voelen? het is best mogelijk, doch op het oogenblik zijn wij zoover nog niet.

Het vraagstuk omtrent mogelijkheid of bestaanbaarheid van atonale muziek is betrekkelijk gemakkelijk op te lossen. Wanneer iemand een atonaal liedje weet te maken, zoo aantrekkelijk en medeslepend, dat wij het met pleizier gaan medezingen; dat wij het gaan medeneuriën; dat het eindelijk op straat terecht komt, en men het daar lang en luid hoort uitgalmen ... wanneer dat eens gebeuren mag, dan is bewezen dat atonale muziek recht van bestaan heeft.

Wat men aan grillige klanken op een piano bijeenzoekt, kan soms wel typisch, zelfs aantrekkelijk klinken, doch het bewijst niets.

Daar bij de heele-toonreeks regelmatig één halve toonschrede overgeslagen wordt, zoo vormen die overgeslagen tonen er ook weer eentje, en zoo komt het dat wij maar twee heele-toonreeksen bezitten, welke hier volgen:

feses, geses, ases, beses, ces, des, es, f, g, a, b, cis, dis, eis, fisis, gisis, aisis, bisis;

ceses, deses, eses, fes, ges, as, bes, c, d, e, fis, gis, ais, bis, cicis, disis, eisis.

Het merkwaardige hiervan is: dat alle vijf-en-dertig notennamen in deze twee rijtjes voorkomen, en dat elk rijtje maar zes werkelijk verschillende toonshoogten heeft, plus alle enharmonische mogelijkheden.

Bij de indeeling door vier verkrijgen wij: c-cis- d-dis-e-f-fls-g-gis-a-ais-b-c + + + + +

Vonden wij bij de deeling door zes een reeks van heele tonen (of groote sekunden), hier hebben wij een opvolging van kleine tertsen.

Zoeken wij ononderbroken reeksen van kleine tertsen te vormen, dan krijgen wij hier drie rijtjes:

eisis - gisis -bis - dis - fis ~ a - c - es - ges -

beses - deses - feses;

bisis - disis- fisis - ais - cis - e - g - bes -

des - feses - ases - ceses;

aisis - eisis - eis - gis - b - d - f - as - ces -

eses - geses.

Wij hebben hier dan alle kleine tertsen die mogelijk zijn, en alle vijf-en-dertig benamingen zijn weder aanwezig.

Grijpen wij vier achtereenvolgende benamingen uit een rijtje, dan hebben wij het z.g. verminderd-septime-akkoord voor ons, en alle andere benamingen van dit rijtje zijn dan niet anders dan de enharmonische verwisselingen van die vier benamingen, daaruit volgt; dat elk rijtje geheel op de piano aangeslagen kan worden, want elk rijtje geeft maar een akkoord. Hieruit volgt dan tevens: dat er eigenlijk maar drie z.g. verminderd-septime-akkoorden bestaan, die echter door het groot aantal mogelijkheden tot enharmonische verwisseling, gelegenheid in overvloed geven, om gemakkelijk te moduleeren b.v.:

eis - gis - b - d = in fis - mol f - gis - b - d = in a - mol f - as - b - d = in c - mol f - as - ces - d = in es - mol enz. enz. (Wordt vervolgd.)

iiiiiiiiiiniiiiiiiii iiiiiiiiiii niiiiiiiiii iiniHiiniramHiHi«ma«bh««niiii™lllBm,B,,n,,,,nm,,,nn

Intermezzi. Een goed zwemmer heeft maar een paar

liter water noodig. En een heeleboel piano-studiewerken zijn overbodig. De muziek is een soort algemeene wereldtaal, Daarom gaan er veel makke toehoorders in een concertzaal.

* * * ■

Wordt nooit zenuwachtig en blijf bij je verstand;

Beter hard op een fluit geblazen, dan je viool gebrand.

* * *

Sluiten